Google và Apple đang xung đột với EU về tương lai của các trợ lý AI

Google và Apple đang nắm giữ lợi thế lớn trong cuộc đua AI: quyền kiểm soát hàng tỷ chiếc điện thoại thông minh trên toàn thế giới.

Một cửa hàng Apple tại Barcelona vào ngày 19 tháng 9 năm 2025

Đó là nhận định từ Ủy ban Châu Âu, cơ quan hiện đang siết chặt quản lý đối với những gì mà lợi thế này mang lại cho các trợ lý AI.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Omdia, Apple và Google từ lâu đã thống trị thị trường điện thoại thông minh, cộng gộp lại có khoảng 5 tỷ chiếc điện thoại Android và iPhone đang hoạt động trên toàn cầu. Và khi AI tiếp tục trở nên phổ biến cũng như chuyên biệt hóa hơn, hai gã khổng lồ công nghệ này đang cho phép các trợ lý AI của họ giúp hoàn thành các tác vụ thay vì chỉ trả lời các câu hỏi thông thường.

Tuy nhiên, Ủy ban Châu Âu muốn các trợ lý ảo khác cũng phải có vị trí nổi bật trên điện thoại thông minh tương tự như Gemini của Google và Siri của Apple. Cơ quan này hiện đang yêu cầu Google phải cung cấp cho các đại lý AI khác quyền truy cập rộng rãi hơn vào hệ điều hành Android trước tháng 7 năm 2027. Sắc lệnh của EU là một phần của Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), một bộ quy định quản lý các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) bắt đầu có hiệu lực tại khu vực này vào năm 2023.

Ủy ban Châu Âu tin rằng sắc lệnh mới này có thể giúp tạo ra một sân chơi bình đẳng trong cuộc đua AI. Theo Omdia, có khoảng 427 triệu chiếc iPhone và điện thoại Android thuộc phạm vi điều chỉnh của các quy định từ EU.

Dù vậy, Apple và Google cho biết việc mở cửa các nền tảng của họ có thể dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về quyền riêng tư. Apple đã thông báo vào tháng Sáu rằng họ sẽ không ra mắt trợ lý AI Siri mới của mình trên các dòng iPhone và iPad tại EU vì Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số.

Các chuyên gia đồng ý rằng việc cho phép các dịch vụ bên thứ ba truy cập vào hệ điều hành của Apple và Google có thể gây nguy hiểm cho tính bảo mật và quyền riêng tư của người dùng. Nhưng một số người cũng đặt câu hỏi liệu quyền riêng tư có thực sự là động lực chính để Google phản đối các quy định của EU hay không.

"Tôi muốn nói rằng chúng ta cần phải tiếp nhận các lập luận của những công ty công nghệ này một cách thận trọng, và hãy xem liệu họ có thực sự quan tâm đến quyền riêng tư cho đến thời điểm mà đột nhiên một quyết định nào đó gây ảnh hưởng đến họ theo cách họ không mong muốn hay không," Calli Schroeder, cố vấn cấp cao kiêm giám đốc chương trình AI & Quyền con người tại Trung tâm Thông tin Quyền riêng tư Điện tử (EPIC), chia sẻ với CNN.

Mở cửa hệ điều hành Android

Theo một thông cáo báo chí vào tuần trước, ủy ban muốn người dùng Android tại EU có "một phạm vi lựa chọn rộng hơn và phong phú hơn về tính năng, cả khi nói đến các dịch vụ AI của họ trên Android lẫn các dịch vụ tìm kiếm."

Ủy ban cho biết người dùng EU cần phải có khả năng truy cập các đại lý AI khác bằng giọng nói của họ và sử dụng các đại lý AI bên thứ ba để thay mặt họ vận hành các ứng dụng trên Android, giống như cách họ làm với Gemini. Cơ quan này cũng muốn Google chia sẻ dữ liệu tìm kiếm với các công cụ tìm kiếm và chatbot AI khác để các công ty khác có thể cung cấp trải nghiệm tương tự như Google Tìm kiếm (Google Search).

Theo sắc lệnh mới, Google phải bắt đầu chia sẻ dữ liệu tìm kiếm vào tháng Một.

Google cho biết các thay đổi trên Android sẽ đặt ra rủi ro bảo mật lớn vì nó sẽ cấp cho các ứng dụng bên ngoài "những quyền hạn nhạy cảm và mạnh mẽ đối với thiết bị," Kent Walker, chủ tịch phụ trách các vấn đề toàn cầu của Google và Alphabet, viết trong một tuyên bố vào thứ Năm. Ông nói thêm rằng việc chia sẻ dữ liệu tìm kiếm cũng sẽ "làm suy yếu quyền riêng tư của công dân, gây rủi ro cho các bí mật thương mại của doanh nghiệp và đe dọa an ninh quốc gia."

Sameer Samat, chủ tịch phụ trách Android của Google, đã cho biết trong một bài đăng trên X vào thứ Sáu rằng Ủy ban Châu Âu "đang đi chệch hướng" với các quy định của mình và người dùng có thể tự lựa chọn chuyển sang một trợ lý khác nếu muốn. Điện thoại Android vốn có một tùy chọn để thay đổi trợ lý AI mặc định trong menu cài đặt.

Một người dùng đang thử nghiệm chức năng trí tuệ nhân tạo (AI) với Google Gemini trên điện thoại thông minh Xiaomi 15 Ultra tại Barcelona

Apple cũng dẫn chứng các lo ngại tương tự về quyền riêng tư, nói rằng các yêu cầu của EU sẽ buộc Apple phải "cấp cho bất kỳ trợ lý ảo nào quyền truy cập trực tiếp vào dữ liệu riêng tư của người dùng."

Apple cho biết họ đã đề xuất các giải pháp nhưng bị EU từ chối, dù vậy hãng sẽ tiếp tục làm việc với các cơ quan quản lý. Một phát ngôn viên của Ủy ban Châu Âu cho biết cơ quan này đã giữ liên lạc thường xuyên với Apple về vấn đề này.

Người phát ngôn này cho biết các công ty công nghệ lớn thuộc phạm vi điều chỉnh của DMA, được gọi là các bên gác cổng (gatekeepers), "có thể tự triển khai các biện pháp bảo vệ phù hợp về quyền riêng tư, an ninh và tính toàn vẹn."

Việc thực thi các quy định như Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số cũng có khả năng tác động đến tầm ảnh hưởng của Apple và Google đối với phần mềm điện thoại thông minh của họ. Chuyên gia Bjorhovde viết rằng ChatGPT hiện đã được cài đặt trên khoảng 30% điện thoại thông minh tại EU, và các quy định của EU có thể mang lại cho OpenAI một lợi thế lớn hơn nữa.

"Câu hỏi đặt ra là các tác động đối với Google hoặc người tiêu dùng sẽ ra sao nếu người dùng có thể sử dụng ChatGPT để đặt xe Uber, hoàn toàn bỏ qua nhu cầu tương tác với hệ điều hành Android," Runar Bjorhovde, một nhà phân tích của Omdia, chia sẻ với CNN qua email.

Những lo ngại về quyền riêng tư

Sắc lệnh mới của EU cũng làm nổi bật những câu hỏi then chốt về quyền riêng tư trong kỷ nguyên AI — cùng những thách thức mà các công ty công nghệ và cơ quan quản lý phải đối mặt để giải quyết chúng.

Bà Schroeder cho biết nếu không có các biện pháp bảo vệ thích hợp được tích hợp vào phần mềm, việc cấp cho các ứng dụng quyền truy cập sâu hơn vào Android hoặc iOS có thể cho phép chúng lén lút rút trích thông tin từ điện thoại của người dùng.

Và điều gì sẽ xảy ra nếu trợ lý AI gặp sự cố trục trặc? Hậu quả có thể rất nghiêm trọng nếu một đại lý AI có quyền truy cập vào tin nhắn, vị trí, cũng như màn hình và micrô trên thiết bị của người dùng.

"Nó có thể thực hiện quyền hạn được ủy thác của người dùng để làm những việc khác mà có lẽ người dùng không hề muốn nó xảy ra," Michael Stokes, phó chủ tịch cấp cao về các công nghệ mới nổi tại Veilant, một công ty bán các sản phẩm truyền thông và cơ sở hạ tầng an toàn, cho biết.

Google phản hồi rằng nếu các đại lý AI được cấp những loại quyền hạn đó, các nhà sản xuất điện thoại như Samsung mới là bên đưa ra các quyết định và kiểm duyệt chúng.

Lịch sử cho thấy các tiến bộ công nghệ luôn đòi hỏi một kiểu đánh đổi nào đó về quyền riêng tư, ví dụ như cấp cho các ứng dụng quyền truy cập vào vị trí của bạn để nhận được các đề xuất chính xác hơn. Nhưng các hệ thống AI thường được huấn luyện bằng cách thu thập một lượng lớn dữ liệu từ internet, vốn có thể bao gồm cả thông tin cá nhân của người dùng mà họ không hề hay biết.

"Chúng tôi cũng muốn đảm bảo rằng người dùng nhận thức được các rủi ro mà họ phải đối mặt khi tương tác với các hệ thống AI," bà Schroeder nói. "Kiến thức và nhận thức đó chính là điều mà chúng ta thực sự cần phải bắt kịp nhanh hơn một chút."