Hà Nội chọn hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa

Ngày 08/07/2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đã ký ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về việc xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn thành phố. Hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm (thuộc huyện Đông Anh cũ) đã được lựa chọn triển khai thí điểm.

Hà Nội triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" với mục tiêu cao nhất là vì hạnh phúc của nhân dân Thủ đô. Ảnh: Phạm Hùng

Việc triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" xuất phát từ yêu cầu thực tiễn sâu sắc và nhiệm vụ cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cũng như Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội. Thành phố xác định rõ, trong bối cảnh phát triển mới, việc hiện thực hóa bản chất tốt đẹp của chế độ phải được bắt đầu từ những tế bào nhỏ nhất của xã hội. Mô hình này được kỳ vọng sẽ trở thành một hệ thống quản trị cấp cơ sở hiện đại, dân chủ, kỷ cương và nhân văn.

Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Thành ủy là lấy con người làm trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và cũng là động lực của mọi sự phát triển. Điều này có nghĩa là sự phát triển của Thủ đô không chỉ dừng lại ở các con số tăng trưởng kinh tế khô khan mà phải hướng tới việc nâng cao toàn diện đời sống vật chất và tinh thần của mỗi người dân. Theo Nghị quyết, mọi thành quả phát triển phải được thụ hưởng một cách công bằng và bền vững, không để bất kỳ ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình đi lên của dân tộc.

Môi trường sống xanh, sạch, an toàn cùng với nền văn minh sinh thái được coi là những cấu phần thiết yếu cấu thành nên chất lượng sống của cư dân tại các xã thí điểm. Ảnh: Hữu Thắng

Hạnh phúc của nhân dân: Thước đo giá trị cao nhất

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của mô hình thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa chính là việc xác lập "chỉ số hạnh phúc" và sự hài lòng của người dân làm thước đo tổng hợp để đánh giá hiệu quả của mọi chính sách. Một xã hội xã hội chủ nghĩa đích thực phải là nơi mà người dân cảm nhận rõ rệt sự an toàn, môi trường sống trong lành và các dịch vụ công tận tâm.

Trong cấu trúc của mô hình này, văn hóa và con người được xem là "hệ điều tiết" quan trọng cho quá trình phát triển. Đặc biệt, đối với các khu vực đang chịu áp lực từ đô thị hóa và gia tăng dân số cơ học, phát triển văn hóa chính là giải pháp then chốt để quản trị sự đa dạng văn hóa và giữ gìn bản sắc thanh lịch của người Hà Nội. Môi trường sống xanh, sạch, an toàn cùng với nền văn minh sinh thái được coi là những cấu phần thiết yếu cấu thành nên chất lượng sống của cư dân tại các xã thí điểm.

Quá trình thí điểm sẽ được thực hiện theo phương châm "tinh gọn, thiết thực và khả thi". Mục tiêu là thiết kế một mô hình rõ ràng với các tiêu chí và chỉ số đánh giá có thể đo lường được, làm cơ sở thực tiễn để nhân rộng trên toàn thành phố trong tương lai. Thành phố cũng cam kết việc tổ chức thực hiện sẽ không làm phát sinh thêm đầu mối trung gian hay tăng biên chế, mà tập trung vào việc nâng cao chất lượng thực thi của đội ngũ cán bộ hiện có.

Diện mạo khang trang tại xã Thư Lâm. Ảnh: Đỗ Minh

6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để hiện thực hóa mô hình

Để mô hình vận hành thực chất, Thành ủy đã đề ra 6 nhóm nhiệm vụ chiến lược:

Thứ nhất là hoàn thiện thể chế đặc thù. Đây là nhiệm vụ tiên quyết. Thành phố sẽ bám sát Luật Thủ đô năm 2026 để nghiên cứu các cơ chế đặc thù về tái định cư, giải phóng mặt bằng và tổ chức lại không gian phát triển. Một điểm mới là nghiên cứu cơ chế để lại nguồn thu cho địa bàn thí điểm nhằm tăng tính tự chủ và khả năng huy động nguồn lực tại chỗ.

Thứ hai là, tổ chức triển khai thí điểm có trọng tâm, trọng điểm với lộ trình cụ thể. Triển khai thí điểm tại 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm; bảo đảm việc thí điểm có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở. Làm rõ phương án quản trị địa phương trong điều kiện quy mô dân số, yêu cầu cung ứng dịch vụ công, hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và nhu cầu quản lý nhà nước trên địa bàn thí điểm tăng nhanh, trong khi vẫn bảo đảm nguyên tắc không làm tăng biên chế. Việc thí điểm phải gắn với chuẩn bị đồng bộ điều kiện về hạ tầng, dữ liệu, nhân lực, phương thức điều hành và cơ chế phối hợp liên ngành, bảo đảm địa bàn thí điểm có khả năng vận hành thực chất, hiệu quả...

Theo Nghị quyết, việc thí điểm tại Phúc Thịnh và Thư Lâm phải gắn liền với việc chuẩn bị đồng bộ hạ tầng, dữ liệu và nhân lực. Thành phố yêu cầu phải làm rõ phương án quản trị sao cho vừa đáp ứng nhu cầu quản lý nhà nước tăng nhanh, vừa bảo đảm nguyên tắc không làm tăng biên chế cán bộ. Lộ trình được đặt ra là: Năm 2026 sẽ tập trung hoàn thiện và ban hành Đề án khung. Đây là giai đoạn kiện toàn cơ chế chỉ đạo, xác định các nhiệm vụ ưu tiên và phương án bố trí nguồn lực cho hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm.

Giai đoạn 2027 – 2030 sẽ tổ chức triển khai đồng bộ các nội dung của mô hình. Thành phố sẽ thường xuyên kiểm tra, giám sát dựa trên bộ tiêu chí đã ban hành để kịp thời tháo gỡ khó khăn và điều chỉnh các nội dung chưa phù hợp.

Năm 2030 sẽ tiến hành sơ kết, đánh giá kết quả bước đầu. Kết quả từ hai xã thí điểm sẽ giúp hoàn thiện cơ chế, chính sách để xem xét mở rộng quy mô.

Giai đoạn 2031 – 2035 sẽ tiếp tục hoàn thiện và mở rộng mô hình đối với các địa bàn đủ điều kiện khác.

Năm 2035 sẽ tổng kết toàn diện Đề án, đánh giá tác động và tính hiệu quả để báo cáo cấp có thẩm quyền về việc nhân rộng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên phạm vi toàn Thủ đô.

Để gìn giữ giá trị giá trị "Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc" cần giáo dục tình yêu Hà Nội cho các thế hệ trẻ. Ảnh: VGP

Thứ ba là phát triển nguồn nhân lực cơ sở. Theo Nghị quyết, cán bộ công chức tại xã được xác định là yếu tố quyết định thành bại. Thành phố sẽ tổ chức đào tạo chuyên sâu về quản trị phục vụ, chuyển đổi số và kỹ năng tương tác với nhân dân. Đặc biệt, cơ chế đánh giá cán bộ sẽ gắn liền với mức độ hài lòng và hạnh phúc của người dân địa phương.

Thứ tư là bố trí và huy động nguồn lực tập trung. Nghị quyết nêu rõ nguồn lực sẽ được ưu tiên cho các hạng mục then chốt như hạ tầng thiết yếu, y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Thành phố không chỉ dựa vào ngân sách mà còn nghiên cứu các phương án huy động nguồn lực ngoài ngân sách, đồng thời có cơ chế hỗ trợ riêng về kỹ thuật và chuyên gia cho các xã thí điểm.

Thứ năm là đột phá bằng ứng dụng công nghệ. Theo Nghị quyết, chuyển đổi số là giải pháp cốt lõi để nâng cao hiệu quả quản trị. Hà Nội sẽ xây dựng nền tảng dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" dùng chung cho cấp xã để hỗ trợ công tác điều hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế. Hệ thống chính quyền số sẽ bao gồm các dịch vụ công trực tuyến toàn trình và công cụ để người dân phản ánh, kiến nghị một cách nhanh chóng nhất.

Thứ sáu là truyền thông và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Nghị quyết đặt nhiệm vụ tạo sự đồng thuận xã hội lên hàng đầu. Kế hoạch truyền thông phải giúp người dân hiểu rõ quyền lợi và tính ưu việt của mô hình. Đồng thời, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích người dân tham gia góp ý, phản biện và giám sát trực tiếp quá trình triển khai tại địa phương.

Việc triển khai thí điểm tại xã Phúc Thịnh và Thư Lâm được kỳ vọng sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới cho công tác quản trị cấp cơ sở tại Hà Nội, tạo ra những thay đổi thực chất trong chất lượng sống của người dân. Những kinh nghiệm từ đây sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn vô cùng quý báu để Hà Nội bước vào "kỷ nguyên phát triển mới" — kỷ nguyên mà sự phát triển được đo bằng nụ cười và sự an tâm của mỗi gia đình.

Thành ủy Hà Nội giao nhiệm vụ cho các cơ quan, địa phương thực hiện đúng chức trách, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ để mục tiêu xây dựng mô hình thí điểm tại hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm đạt được kết quả cao nhất, xứng đáng là biểu tượng cho sự nỗ lực vì dân của Thủ đô.