Hàn Quốc sáp nhập 5 công ty điện để đáp ứng nhu cầu từ làn sóng AI

Chính phủ Hàn Quốc dự kiến sáp nhập 5 doanh nghiệp phát điện quốc doanh vào tháng 10/2027 nhằm đẩy nhanh đầu tư, đáp ứng nhu cầu điện ngày càng lớn của ngành trí tuệ nhân tạo (AI) và sản xuất chip...

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tại một cuộc họp báo hồi tháng 6 - Ảnh: Yonhap

Kế hoạch này được Bộ Kinh tế và Tài chính Hàn Quốc công bố vào cuối tuần trước. Theo kế hoạch, 5 doanh nghiệp này sẽ được hợp nhất thành một công ty con mới thuộc sở hữu toàn bộ của Tập đoàn Điện lực Hàn Quốc (KEPCO).

“Việc sáp nhập nhằm ứng phó với những thay đổi phức tạp về cơ cấu kinh tế, đồng thời giúp các đơn vị công tập trung vào nhiệm vụ cốt lõi”, Bộ Kinh tế và Tài chính Hàn Quốc cho biết.

Bằng cách thống nhất hoạt động đầu tư và huy động vốn vốn đang phân tán tại nhiều doanh nghiệp, Chính phủ Hàn Quốc kỳ vọng đẩy nhanh các dự án năng lượng tái tạo cần nhiều vốn, như điện gió ngoài khơi.

5 công ty trên được tách khỏi KEPCO vào năm 2001, khi Hàn Quốc chuẩn bị tự do hóa thị trường điện. Việc hợp nhất sẽ giúp tập trung hoạt động mua nhiên liệu, vật tư và đầu tư vốn, đồng thời tiết kiệm chi phí nhờ tinh gọn bộ máy và bố trí lại nhân sự. Toàn bộ nhân viên, ngoại trừ đội ngũ lãnh đạo, sẽ được giữ lại sau sáp nhập.

Hàn Quốc cũng có kế hoạch tái cơ cấu các doanh nghiệp quốc doanh trong nhiều lĩnh vực khác, gồm dầu khí, than và cảng biển.

Doanh nghiệp dầu khí quốc gia và doanh nghiệp khí đốt quốc gia sẽ được hợp nhất thành một tập đoàn tài nguyên năng lượng. Việc thống nhất chiến lược phát triển tài nguyên, dự trữ và thu mua được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp mới tăng khả năng cạnh tranh với các tập đoàn năng lượng đa quốc gia.

Trong khi đó, doanh nghiệp than quốc doanh sẽ bị giải thể do không còn cơ sở hoạt động sau khi toàn bộ mỏ than trong nước đóng cửa.

4 cơ quan quản lý cảng tại Busan, Incheon, Ulsan và Yeosu-Gwangyang cũng sẽ được hợp nhất thành một đơn vị nhằm hạn chế tình trạng cạnh tranh quá mức giữa các cảng.

Theo tờ báo Nikkei Asia, kế hoạch tái cơ cấu trên được đưa ra trong bối cảnh Hàn Quốc đang xây dựng các tổ hợp nhà máy sản xuất chip quy mô lớn, chủ yếu tại Yongin, ngoại ô thủ đô Seoul. Các tổ hợp này dự kiến bắt đầu hoạt động từ năm 2027, kéo theo nhu cầu điện tăng mạnh.

Vào cuối tháng 6, chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung công bố chiến lược tăng trưởng kinh tế, trong đó tập trung đầu tư vào ngành chip và “AI vật lý” - công nghệ cho phép máy móc và robot vận hành tự động. Hàn Quốc cũng sẽ xây dựng các trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn để hỗ trợ những ngành này.

Kế hoạch cải tổ khu vực công của Seoul còn bao gồm chia tách các doanh nghiệp quốc doanh trong lĩnh vực đất đai và nhà ở, hợp nhất các công ty vận hành đường sắt cao tốc, đồng thời tinh gọn những tổ chức trực thuộc và công ty con có hoạt động chồng chéo.

Nếu kế hoạch được triển khai, Hàn Quốc sẽ giảm 109 tổ chức và doanh nghiệp thuộc khu vực công, tương đương khoảng 20% tổng số hiện nay.

Hàn Quốc hiện có 525 tổ chức và doanh nghiệp thuộc khu vực công, tăng gần 30% so với 411 vào năm 2007. Tổng nợ của khối này tăng từ 542 nghìn tỷ won năm 2020 lên 769 nghìn tỷ won (571 tỷ USD) vào năm 2025. Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu đã lên tới 174,1%, nghĩa là tổng nợ cao gấp khoảng 1,74 lần vốn chủ sở hữu.

Các chính phủ tiền nhiệm của Hàn Quốc từng tìm cách cải tổ khu vực công nhưng đều không thành công. Một trong những trở ngại lớn là sự phản đối quyết liệt của các công đoàn, do lo ngại hoạt động tái cơ cấu và sáp nhập sẽ khiến điều kiện làm việc xấu đi.

Tình trạng bổ nhiệm quan chức đã nghỉ hưu vào những vị trí có đãi ngộ cao, như phần thưởng cho thời gian phục vụ trong bộ máy nhà nước, cũng được xem là một rào cản đối với cải cách cơ cấu. Việc này diễn ra phổ biến mỗi khi Hàn Quốc thay đổi chính quyền.

Vào tháng 8/2025, Tổng thống Lee Jae Myung cho rằng Hàn Quốc có quá nhiều tổ chức và doanh nghiệp thuộc khu vực công, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải sáp nhập và tổ chức lại hệ thống. Kể từ đó đến nay, nhiều phương án cải tổ đã được đưa ra thảo luận.