Hiệp hội Tự động hóa Quốc tế ban hành tiêu chuẩn mới cho hệ thống SCADA

Hiệp hội Tự động hóa Quốc tế (ISA) vừa chính thức công bố tiêu chuẩn ANSI/ISA-112.00.01-2025 - Hệ thống SCADA, Phần 1: Vòng đời, sơ đồ và thuật ngữ của hệ thống SCADA, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa quản lý và hiện đại hóa các hệ thống điều khiển giám sát trên toàn cầu. Tiêu chuẩn hiện đã được phát hành trên website của ISA và được cung cấp miễn phí cho các thành viên như một quyền lợi thành viên.

SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) là kiến trúc điều khiển tự động đóng vai trò xương sống trong nhiều ngành công nghiệp và hạ tầng thiết yếu. Từ các nhà máy xử lý nước, hệ thống truyền tải điện, đường ống dầu khí cho đến đường sắt, sân bay hay cơ sở quốc phòng, SCADA giúp giám sát, thu thập dữ liệu và điều khiển vận hành theo thời gian thực. Trong bối cảnh các hệ thống công nghiệp ngày càng kết nối và yêu cầu bảo mật cao hơn, việc xây dựng một khung tiêu chuẩn thống nhất trở nên cấp thiết.

ISA-112 Phần 1 cung cấp một khung quản lý vòng đời SCADA mang tính trung lập về nhà cung cấp và công nghệ. Tiêu chuẩn đưa ra mô hình kiến trúc chức năng, các sơ đồ tổng quan và hệ thống thuật ngữ chung, giúp các tổ chức có thể triển khai dự án SCADA mới hoặc nâng cấp hệ thống hiện hữu một cách bài bản. Được phê duyệt là Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ bởi ANSI, ISA-112 Phần 1 có thể áp dụng cho mọi loại hình dự án, bất kể ngành nghề, vị trí địa lý hay môi trường pháp lý.

Một trong những điểm nhấn của tiêu chuẩn là bộ quy trình làm việc chuẩn hóa cho toàn bộ vòng đời hệ thống: từ thiết kế, xây dựng, vận hành, bảo trì, mở rộng cho đến kiểm toán. Điều này giúp người dùng cuối dễ dàng tổ chức và quản trị hệ thống SCADA, đồng thời tạo nền tảng chung để trao đổi yêu cầu kỹ thuật với nhà tích hợp, nhà cung cấp và tư vấn.

Ủy ban tiêu chuẩn ISA112 được khởi xướng bởi nhóm chuyên gia trong lĩnh vực dầu khí, đường ống và cấp thoát nước đô thị. Nhận thấy sự thiếu hụt một khuôn khổ toàn ngành để thiết kế và định giá hệ thống SCADA, họ đã tập hợp cộng đồng chuyên gia quốc tế xây dựng tiêu chuẩn này. Đến nay, ủy ban đã quy tụ hơn 350 tình nguyện viên từ nhiều lĩnh vực khác nhau trên toàn cầu.

Theo ông Graham Nasby, đồng chủ tịch sáng lập ủy ban ISA112, tiêu chuẩn mới giúp người dùng cuối truyền đạt rõ ràng nhu cầu và mong muốn của mình, đồng thời cung cấp cho các nhà tích hợp và nhà cung cấp một phương pháp chuẩn hóa để thiết kế và nâng cấp hệ thống SCADA liên tục. ISA-112 Phần 1 được xem là minh chứng cho phương pháp phát triển tiêu chuẩn dựa trên sự đồng thuận và độc lập nhà cung cấp của ISA.

Trong thời gian tới, các phần bổ sung của ISA-112 liên quan đến quy trình xem xét vòng đời và kiến trúc SCADA dự kiến sẽ tiếp tục được công bố, hoàn thiện bộ khung chuẩn hóa cho lĩnh vực hạ tầng điều khiển công nghiệp toàn cầu.