Kinh tế - xã hội Việt Nam năm 2025 phục hồi, tăng tốc rõ nét

Đánh giá bổ sung cho thấy kinh tế - xã hội Việt Nam năm 2025 phục hồi, tăng tốc rõ nét; một số chỉ tiêu vượt mức đã báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi báo cáo thẩm tra về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Chiều 9/4, tiếp tục chương trình làm việc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội nghe báo cáo và báo cáo thẩm tra về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, năm 2025, bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, khó lường, chứa đựng nhiều khó khăn, thách thức lớn. Những tháng cuối năm 2025, các yếu tố bất định tiếp tục gia tăng, kinh tế quốc tế kém thuận lợi hơn, trong nước chịu áp lực đa chiều, đặt ra thách thức lớn đối với ổn định vĩ mô và thực hiện mục tiêu phát triển.

Đánh giá bổ sung cho thấy kinh tế - xã hội Việt Nam năm 2025 phục hồi, tăng tốc rõ nét; một số chỉ tiêu vượt mức đã báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10.

Cụ thể, GDP đạt 8,02% (vượt mức ước 8%), hoàn thành và vượt 15/15 chỉ tiêu, khẳng định nỗ lực của toàn hệ thống và hiệu quả điều hành quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt trong những tháng cuối năm, củng cố vào kết quả chung của giai đoạn 2021 - 2025.

Tuy nhiên, qua đánh giá bổ sung đã bộc lộ rõ hơn một số vấn đề cần lưu ý, nhất là tính đồng bộ và hiệu quả của việc thể chế hóa, tổ chức thực thi chính sách, pháp luật chưa cao; áp lực điều hành kinh tế vĩ mô gia tăng trong bối cảnh thế giới biến động; chất lượng tăng trưởng chưa bền vững, mức độ tự chủ của nền kinh tế còn hạn chế, các vấn đề xã hội, nhân lực, môi trường và già hóa dân số gia tăng sức ép....Những hạn chế này đòi hỏi giải pháp căn cơ, đồng bộ và quyết liệt hơn.

Đối với kết quả thực hiện dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2025, cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với đánh giá về bối cảnh, kết quả thực hiện như báo cáo của Chính phủ.

Kết quả thu NSNN tăng cao so với dự toán thể hiện sự chỉ đạo đúng đắn của Đảng, quyết tâm của Chính phủ, sự đồng hành của Quốc hội, sự cố gắng của cả hệ thống chính trị; các chính sách hỗ trợ sản xuất, kinh doanh đã phát huy hiệu quả tích cực, góp phần quan trọng trong phục hồi và phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, công tác dự báo kết quả thu NSNN phục vụ việc lập dự toán NSNN cần khắc phục để nâng cao chất lượng xây dựng dự toán. Bên cạnh đó, cần tiếp tục tăng cường công tác quản lý thu và thu hồi nợ thuế... 

Về thực hiện nhiệm vụ chi NSNN năm 2025, việc triển khai nhiệm vụ chi NSNN đã bám sát các quy định của Luật NSNN, Luật Đầu tư công và các nghị quyết của Quốc hội. Tỉ lệ giải ngân đạt 98% kế hoạch là kết quả tích cực, tuy nhiên, phần giải ngân tốt chủ yếu là vốn ngân sách địa phương; mức độ giải ngân không đồng đều…cần có giải pháp tháo gỡ phù hợp.

Phiên họp tại hội trường chiều 9/4 Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Nâng cao năng lực dự báo, hoàn thiện thể chế; quan tâm đến các vấn đề xã hội bức xúc

Bước sang năm 2026, những tháng đầu năm, mức độ bất định của kinh tế toàn cầu tăng nhanh, mang tính hệ thống; xung đột tại khu vực Trung Đông làm gia tăng rủi ro an ninh năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng, gây áp lực lên lạm phát, tỷ giá, lãi suất và ổn định tài chính toàn cầu. Chính sách thương mại, thuế quan của các nền kinh tế lớn, nhất là Hoa Kỳ, diễn biến khó lường, tiềm ẩn rủi ro đối với xuất khẩu.

Với độ mở lớn, Việt Nam chịu tác động trực tiếp, đặc biệt qua giá năng lượng, đồng thời bị ảnh hưởng gián tiếp đến xuất khẩu, dòng vốn đầu tư và tâm lý thị trường, cần được đặc biệt lưu ý trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao đặt ra ngay từ đầu năm.

Trong nước, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định nhưng dư địa chính sách còn hạn chế, trong khi rủi ro bên ngoài gia tăng, đòi hỏi điều hành phải chuyển từ "ứng phó" sang "chủ động thích ứng", nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách kịp thời, hiệu quả.

Cơ quan thẩm tra cho rằng, trong năm 2026, bên cạnh các nhiệm vụ, giải pháp đã nêu tại Nghị quyết số 244/2025/QH15, Chính phủ cần tập trung theo dõi sát thị trường năng lượng và chính sách thuế, thương mại quốc tế; kịp thời đánh giá tác động, xây dựng kịch bản điều hành phù hợp, nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách.

Đồng thời đẩy mạnh rà soát, hoàn thiện thể chế pháp luật và cải cách thủ tục hành chính theo hướng thực chất, hiệu quả; xây dựng, triển khai chương trình phát triển doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài; cải cách quy trình đầu tư, cả đầu tư công và đầu tư tư nhân, theo hướng rút ngắn thời gian, tăng tính đồng bộ, tránh dàn trải, kém hiệu quả.

Bên cạnh đó, thời gian gần đây, tội phạm trên không gian mạng, nhất là lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tiếp tục gia tăng, diễn biến tinh vi; tình trạng thực phẩm giả, kém chất lượng và bất cập trong quản lý khám, chữa bệnh tư nhân gây bức xúc, ảnh hưởng đến sức khỏe và niềm tin xã hội. Đề nghị có giải pháp đồng bộ, xử lý tận gốc các yếu tố phát sinh, bảo đảm kỷ cương pháp luật và an toàn xã hội; đồng thời đề nghị quan tâm hơn đến vấn đề an toàn thực phẩm, an toàn giao thông và ô nhiễm môi trường.

Đối với nhiệm vụ chi trong các tháng đầu năm 2026, theo cơ quan thẩm tra, cơ bản đã đáp ứng được những yêu cầu, nhiệm vụ đề ra, để bảo đảm triển khai thực hiện dự toán NSNN đã được Quốc hội quyết định, đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương sớm triển khai phân bổ kinh phí theo đúng quy định.

Ngoài ra, đề nghị Chính phủ sớm có giải pháp chỉ đạo khắc phục tiến độ giải ngân vốn đầu tư phát triển; chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện, tránh ảnh hưởng đến tiến độ, hiệu quả thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia; có phương án phát hành trái phiếu Chính phủ phù hợp trong những tháng còn lại, bảo đảm kỳ hạn vay và lãi suất bình quân ở mức hợp lý, đồng thời có đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện, giải ngân nguồn vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay.

Đối với kiến nghị của Chính phủ về xử lý một số nhiệm vụ chi phát sinh trong điều hành NSNN năm 2026, đa số ý kiến Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với phương án xử lý kinh phí hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo từ nguồn cắt giảm, tiết kiệm 5% chi thường xuyên năm 2024 còn dư phương án xử lý kinh phí cắt giảm, tiết kiệm chi thường xuyên do tinh giản biên chế, sắp xếp tổ chức bộ máy năm 2025. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành có liên quan phân bổ, giao dự toán, triển khai thực hiện theo đúng quy định của pháp luật; bảo đảm sử dụng hiệu quả, đúng mục đích, tránh thất thoát, lãng phí, tiêu cực.