Mark Zuckerberg chỉ trích sự tập trung quyền lực AI, thách thức cách tiếp cận của OpenAI và Anthropic

Lập luận của Zuckerberg cho rằng nhiều người hơn, thay vì chỉ một số ít, nên có quyền tiếp cận với AI xuất hiện vào thời điểm Thung lũng Silicon dường như đang chia rẽ sâu sắc về một số vấn đề, bao gồm cả việc Mỹ "đóng cửa biên giới" đối với AI Trung Quốc.

Giám đốc điều hành Meta Platforms Mark Zuckerberg đến bên ngoài tòa án ở Los Angeles, California, Mỹ, ngày 18 tháng 2 năm 2026. Nguồn ảnh: REUTERS/Mike Blake.

Giữa bối cảnh cuộc tranh luận về cách thức phát triển các mô hình AI ngày càng leo thang, Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg dường như đã nhắm mũi dùi vào OpenAI và Anthropic, hai trong số những công ty khởi nghiệp AI giá trị nhất thế giới.

Không chỉ đích danh Anthropic và OpenAI, Zuckerberg cho biết nếu các phòng nghiên cứu AI hàng đầu tiếp tục phát triển công nghệ này theo một cách thức bị kiểm soát chặt chẽ, điều đó sẽ tương đương với việc "từ bỏ các giá trị của chúng ta" trong quá trình phát triển công nghệ của Mỹ và bóp nghẹt sự đổi mới.

Ông lập luận thêm rằng cách thức AI được phát triển bởi các phòng nghiên cứu như vậy có thể dẫn đến một sự tập trung quyền lực, làm thu hẹp quyền tiếp cận của mọi người đối với AI. Zuckerberg đã đưa ra những nhận định này trong một cuộc phỏng vấn với tờ The New York Times được công bố vào thứ Ba, ngày 28 tháng 7.

Vị giám đốc điều hành 42 tuổi của Meta cũng đã chấp bút một bài xã luận đăng trên tờ Wall Street Journal, trong đó khẳng định ông đặt niềm tin vào "sự trao quyền cho cá nhân, sự phát minh và sự cân bằng quyền lực" thay vì sự tập trung quyền lực AI.

Lập luận của Zuckerberg cho rằng nhiều người hơn, thay vì chỉ một số ít, nên có quyền tiếp cận với AI xuất hiện vào thời điểm Thung lũng Silicon dường như đang chia rẽ sâu sắc về một số vấn đề, bao gồm cả việc Mỹ "đóng cửa biên giới" đối với AI Trung Quốc.

Trong khi Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei cùng những người khác từng tuyên bố rằng một số mô hình AI hàng đầu hiện nay là quá nguy hiểm để có thể chia sẻ và phát triển mà không có sự kiểm soát chặt chẽ, các gã khổng lồ công nghệ như Microsoft, Nvidia, Google và Meta lại phản biện rằng các mô hình AI phải được phát triển một cách cởi mở nếu muốn công nghệ này tiến bộ và dẫn đến những cơ hội kinh doanh mới.

Sự rạn nứt này thể hiện rõ nhất khi Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang viết một bức thư ngỏ vào tuần trước, thúc giục các nhà hoạch định chính sách Mỹ không áp đặt các "lệnh hạn chế quá sớm" trên diện rộng đối với các mô hình AI mở trọng số. Bức thư sau đó đã được ký bởi hơn hai chục công ty, bao gồm Meta, Microsoft, OpenAI, Google và SpaceX. Anthropic là phòng thí nghiệm AI tiên phong lớn duy nhất vẫn chưa ký vào bức thư này.

Để làm rõ bối cảnh, triết lý của chính Meta xoay quanh AI đã có những biến động trong vài năm qua. Dù gã khổng lồ mạng xã hội ban đầu đã ủng hộ AI mã nguồn mở thông qua việc phát hành dòng mô hình Llama của họ dưới dạng mở trọng số, Meta đã thực hiện một cú quay xe lớn vào năm ngoái sau khi tụt hậu so với các đối thủ như OpenAI và Anthropic trong cuộc đua AI.

Công ty đã đầu tư 14,3 tỷ USD (khoảng 365.000 tỷ VNĐ) vào ScaleAI và chiêu mộ nhà sáng lập của công ty này, Alexandr Wang, để tái cấu trúc bộ phận AI của Meta. Bộ phận này cũng được đổi tên thành Meta Superintelligence Labs (MSL - Phòng thí nghiệm Siêu trí tuệ Meta). Đầu năm nay, MSL đã tung ra mô hình AI đầu tiên do họ tự phát triển. Nó được đặt tên là Muse Spark và là một mô hình khép kín chứ không hề cởi mở. Mặc dù vậy, Meta cũng khẳng định sẽ tiếp tục phát triển các mô hình AI mở trọng số.

Tại sao Zuckerberg phản đối sự tập trung của AI?

"Rất nhiều luồng diễn ngôn từ phần lớn các phòng nghiên cứu khác đang phát triển thứ công nghệ này đều tràn ngập sự u ám. Cần phải có một tiếng nói, hay một vài tiếng nói, mang lại tính thực tế cho cuộc tranh luận này," Zuckerberg được trích lời cho biết.

"Tôi cho rằng rất nhiều người có một quan niệm rằng nếu bạn xây dựng một dạng AI đơn lẻ nào đó, thông qua một hình thức căn chỉnh lý tưởng hóa nào đấy, bạn có thể đảm bảo nó sẽ nhân từ với nhân loại. Cá nhân tôi hoài nghi về con đường đó," ông nói thêm.

Người đứng đầu Meta tiếp tục nhấn mạnh về một 'siêu trí tuệ cá nhân hóa' dành cho tất cả mọi người. Điều này rất có thể sẽ liên quan đến việc định cấu hình các chatbot và công cụ AI sao cho phù hợp với nhu cầu và mong muốn của người dùng. Một siêu quyền lực AI "nhân từ" tập trung sẽ là điều không tưởng bởi con người vốn có những quan điểm và hệ giá trị khác nhau, theo góc nhìn của Zuckerberg.

"Tôi cho rằng việc sở hữu một siêu trí tuệ nhân từ duy nhất có khả năng đồng thời phù hợp với tất cả mọi người cùng một lúc là điều hoàn toàn bất khả thi," ông chia sẻ.

Bàn về cuộc tranh luận AI đang diễn ra tại Thung lũng Silicon, Zuckerberg cho hay: "Tôi không rõ liệu mục tiêu có phải là khiến mọi người đồng thuận về mọi thứ hay không. Gần như theo định nghĩa, nếu bạn tin vào những gì tôi đang làm, bạn không cần phải thuyết phục mọi người về mọi thứ." "Tôi tin rằng quỹ đạo chung của ngành công nghiệp này luôn hướng tới sự cởi mở hơn và đưa sức mạnh của công nghệ vào tay nhiều người hơn, chứ không phải ít đi," ông nói thêm.