Meta mở mã nguồn mô hình ai mạnh nhất để thách thức Openai, Anthropic

Meta tuyên bố sẽ mở mã nguồn cho các mô hình AI mạnh nhất của mình và ra mắt các mô hình mới thiết kế riêng cho thiết bị tiêu dùng, trong nỗ lực cạnh tranh với các phòng thí nghiệm hàng đầu như OpenAI và Anthropic.

CEO của Meta, Mark Zuckerberg, đeo kính Meta Ray-Ban Display khi phát biểu giới thiệu dòng kính thông minh mới tại sự kiện Meta Connect ở trụ sở chính của công ty tại Menlo Park, California, Mỹ

Trong một video đăng trên Instagram vào thứ Hai, CEO Mark Zuckerberg cho biết công ty sẽ công khai trọng số (weights) cho mô hình AI mới nhất của mình là Muse Spark 1.2, đồng nghĩa với việc công chúng có thể tải về và sử dụng. Trọng số ở đây là các phép tính và quy tắc xác định cách thức vận hành cũng như hành vi của AI.

Zuckerberg cũng chia sẻ công ty sẽ phát hành một dòng mô hình mã nguồn mở mới mang tên Muse Glimmer, được thiết kế để chạy trực tiếp trên máy tính xách tay.

Cổ phiếu của Meta đã tăng 2,1% trong phiên giao dịch tiền thị trường vào thứ Hai. Dù vậy, cổ phiếu này đã giảm khoảng 10% từ đầu năm đến nay do giới đầu tư soi xét kỹ lưỡng kế hoạch chi tiêu của Meta cũng như khả năng cạnh tranh của hãng với các ông lớn AI khác. Zuckerberg đang nỗ lực trấn an các nhà đầu tư rằng Meta Superintelligence Labs (thành lập năm ngoái) đang đạt được những tiến triển tốt và khoản chi tiêu vốn - dự kiến lên tới 145 tỷ USD trong năm nay sẽ đem lại kết quả.

Tại sao Meta lại đặt cược vào AI mở trọng số

Trong khi các công ty như Anthropic và OpenAI chủ yếu tập trung vào các mô hình AI đóng, các đối thủ tại Trung Quốc từ Alibaba, DeepSeek đến Moonshot lại tích cực tung ra các mô hình mở trọng số có khả năng cạnh tranh ở một số mảng với công nghệ hàng đầu của các công ty Mỹ.

Trong bài luận dài 6.500 từ về AI xuất bản hôm thứ Hai, Zuckerberg xem động thái của Meta như một lời thách thức đối với công nghệ mã nguồn mở của Trung Quốc, đồng thời kêu gọi chính quyền Washington hỗ trợ các nỗ lực của Mỹ.

"Các phòng thí nghiệm nước ngoài hiện nắm giữ một số lợi thế vì các phòng thí nghiệm của Mỹ phải tuân thủ nhiều hạn chế bổ sung về dữ liệu huấn luyện. Chính sách của Mỹ cần phải giảm bớt những rào cản này nếu chúng ta muốn các mô hình mã nguồn mở của Mỹ vươn lên dẫn đầu theo thời gian," Zuckerberg viết.

"Tôi không tin rằng việc hạn chế truy cập vào các mô hình mã nguồn mở nước ngoài là một giải pháp hiệu quả. Mục tiêu của chúng ta nên là biến các mô hình mã nguồn mở của Mỹ trở thành những mô hình tốt nhất toàn cầu. Điều này đòi hỏi phải dỡ bỏ các rào cản đang khiến các mô hình mã nguồn mở của Mỹ khó cạnh tranh hơn."

"Nếu các gã khổng lồ công nghệ phương Tây chỉ lo xây dựng những 'mảnh vườn đóng kín' (walled gardens), các nhà phát triển và doanh nghiệp xây dựng ứng dụng sẽ tự nhiên chuyển sang dùng các mô hình mở trọng số của Trung Quốc," Neil Shah, đồng sáng lập tại Counterpoint Research, chia sẻ với CNBC. "Hầu hết các đối thủ của Meta tại Mỹ đều làm mô hình độc quyền, trong khi nhu cầu đối với các mô hình và trọng số mở không thuộc Trung Quốc là rất lớn. Meta có thể lấp đầy khoảng trống này rất tốt."

Muse Glimmer dòng mô hình dành cho máy tính xách tay cũng tạo ra điểm biệt lập so với các đối thủ. Hầu hết AI được sử dụng ngày nay đều được xử lý trên điện toán đám mây tại các trung tâm dữ liệu đắt đỏ. Loại hình AI chạy trực tiếp trên thiết bị (on-device AI) này có thể giúp giảm chi phí và tăng tốc độ xử lý AI trên các thiết bị điện tử tiêu dùng.

"Việc đưa các mô hình agent nhỏ gọn như Muse Glimmer trực tiếp lên phần cứng PC và điện thoại di động sẽ bỏ qua được chi phí điện toán đám mây, từ đó cạnh tranh tốt hơn với Google, Microsoft và các hãng khác ngay trên thiết bị của người dùng cuối," Shah nhận định.

Zuckerberg thúc đẩy thay đổi chính sách của Mỹ về AI

Zuckerberg cho rằng Mỹ sẽ cần phải "tư duy lại" các chính sách của mình trong một số lĩnh vực, bao gồm việc chắt lọc (distillation) và sử dụng dữ liệu trong huấn luyện, nếu muốn dẫn đầu trong mảng AI mã nguồn mở. Nói một cách rộng hơn, chắt lọc AI là việc sử dụng đầu ra từ một mô hình AI tiên tiến để huấn luyện một mô hình khác. Phương pháp này từng gây ra nhiều tranh cãi, khi một số nhà lập pháp Mỹ coi đây là hành vi đánh cắp trí tuệ công nghệ.

Trong nỗ lực quảng bá cho định hướng mã nguồn mở, Zuckerberg đã cảnh báo về việc tập trung quyền lực AI vào tay một vài công ty một gậy đập lưng ông ngầm hướng về phía OpenAI và Anthropic.

"Tuy nhiên, thật ngạc nhiên khi các thảo luận từ nhiều bên phát triển AI lại tràn ngập tư tưởng diệt vong. Tôi không hiểu tại sao những ai tin rằng AI sẽ xóa bỏ hầu hết việc làm và sự tồn tại của con người lại vội vã xây dựng tương lai đó," Zuckerberg viết.

"Quan điểm cho rằng AI quá nguy hiểm đến mức con đường an toàn duy nhất là tập trung quyền lực một cách cực đoan dường như mang lại rất nhiều vấn đề."

CEO Dario Amodei của Anthropic và CEO Sam Altman của OpenAI đều từng đưa ra cảnh báo về tác động của AI đối với việc làm, dù gần đây Altman đã giảm bớt mức độ gay gắt trong các phát ngôn về vấn đề này.

Zuckerberg đã dùng bài luận của mình để phác họa tầm nhìn về AI:

"Thay vì tập trung siêu trí tuệ (superintelligence), chúng ta nên phân phối nó rộng rãi và trao cho mỗi người khả năng điều khiển nó," Zuckerberg nói. "Điều này có tiềm năng mở ra một kỷ nguyên mới về trao quyền cá nhân, nơi mỗi

người có thể sử dụng năng lực mới mạnh mẽ này để đạt được tối đa tiềm năng, theo đuổi đam mê, nâng cao cuộc sống của bản thân và cải thiện thế giới hơn bao giờ hết."

CEO của Meta chốt lại: "Mỗi người sẽ có một trợ lý cá nhân cực kỳ tài năng, hiểu rõ bạn, mục tiêu của bạn và tất cả những gì bạn quan tâm."