Meta, TikTok và Google phản đối đề xuất sửa đổi luật bản quyền Indonesia

Meta, TikTok và Google bày tỏ quan ngại về dự thảo sửa đổi Luật Bản quyền Indonesia, trong đó đề xuất yêu cầu các nền tảng số trả phí cho nhà xuất bản khi hiển thị nội dung tin tức, đồng thời bổ sung quy định về trí tuệ nhân tạo (AI).

Các tập đoàn công nghệ lớn gồm Meta, TikTok và Google đang lên tiếng phản đối một số nội dung trong dự thảo sửa đổi Luật Bản quyền của Indonesia, đặc biệt là quy định yêu cầu các nền tảng số bồi thường cho các nhà xuất bản khi hiển thị đường dẫn đến nội dung tin tức. Những ý kiến này được đưa ra tại phiên điều trần trước Quốc hội Indonesia hôm thứ Tư.

Theo đề xuất, các nền tảng kỹ thuật số có thể phải trả khoản bồi thường cho nhà xuất bản khi hiển thị đường dẫn đến các bài báo. Dự thảo cũng đưa ra những quy định liên quan đến AI, trong bối cảnh công nghệ này đang đặt ra nhiều vấn đề mới đối với việc bảo hộ quyền tác giả và sử dụng tác phẩm do con người sáng tạo để huấn luyện mô hình AI.

Meta, TikTok và Google phản đối đề xuất sửa đổi luật bản quyền Indonesia 

Phát biểu tại phiên điều trần, ông Agung Pamungkas, Giám đốc phụ trách quan hệ chính phủ và chính sách công của Google tại Indonesia, cho rằng việc yêu cầu các nền tảng công nghệ trả phí bồi thường khi hiển thị đường dẫn tin tức có thể hạn chế khả năng tiếp cận thông tin của người dân Indonesia.

Đại diện Google nhấn mạnh, việc áp dụng cơ chế bồi thường đối với hoạt động hiển thị liên kết có thể tác động đến cách thức các nền tảng cung cấp và phân phối thông tin tới người dùng.

Cùng quan điểm phản đối quy định này, ông Berni Moestafa, người đứng đầu bộ phận chính sách công của Meta tại Indonesia, cho rằng yêu cầu các nền tảng trả phí có thể khiến các nhà xuất bản mất đi lượng truy cập độc giả, đồng thời ảnh hưởng đến nguồn thu tiềm năng từ quảng cáo và thuê bao.

Ông Berni phân biệt việc nền tảng dẫn người đọc đến một bài báo với hành vi sao chép hoặc đăng tải lại chính bài báo đó. Theo đại diện Meta, hai hoạt động này có bản chất khác nhau và cần được xem xét riêng biệt khi xây dựng quy định về bản quyền.

Trước đó, Reuters từng đưa tin độc quyền vào tháng 7/2026 về kế hoạch sửa đổi Luật Bản quyền Indonesia, dựa trên bản dự thảo luật. Đề xuất này được đánh giá có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với trách nhiệm của các nền tảng số trong việc phân phối nội dung báo chí và sử dụng các tác phẩm được bảo hộ bản quyền.

Bên cạnh vấn đề nội dung tin tức, các quy định liên quan đến AI cũng nhận được nhiều ý kiến từ doanh nghiệp công nghệ.

Ông Noudhy Valdryno, người đứng đầu bộ phận chính sách công của TikTok tại Indonesia, đề nghị các nhà lập pháp không áp dụng yêu cầu công khai việc sử dụng AI trong những trường hợp công nghệ này chỉ đóng vai trò hỗ trợ quá trình sáng tạo, thay vì trực tiếp tạo ra toàn bộ nội dung.

Theo đại diện TikTok, cần phân biệt giữa việc sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ và việc sử dụng AI để tạo ra nội dung hoàn chỉnh. Việc áp dụng nghĩa vụ công khai cần tính đến mức độ và vai trò thực tế của công nghệ trong quá trình sản xuất nội dung.

Ông Noudhy cũng kêu gọi các nhà lập pháp duy trì cơ chế miễn trừ trách nhiệm an toàn (safe harbour) đối với các nền tảng. Lý do được đưa ra là các nền tảng không có khả năng xác định một cách đáng tin cậy chủ thể sở hữu quyền tác giả hoặc tình trạng cấp phép đối với mọi nội dung được đăng tải và chia sẻ trên hệ thống.

Nếu được thông qua, Indonesia có thể trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á đưa các quy định về AI vào Luật Bản quyền. Đây là bước đi đáng chú ý trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tìm cách điều chỉnh khung pháp lý sở hữu trí tuệ trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ AI.

Những tranh luận tại Indonesia cho thấy thách thức trong việc cân bằng lợi ích giữa nhà xuất bản, chủ sở hữu quyền tác giả, nền tảng công nghệ và người sử dụng. Một mặt, việc xây dựng cơ chế bảo đảm quyền lợi cho các chủ thể sáng tạo và cơ quan báo chí là yêu cầu quan trọng. Mặt khác, các quy định mới cũng cần làm rõ phạm vi sử dụng tác phẩm, trách nhiệm của nền tảng và điều kiện áp dụng các cơ chế miễn trừ trách nhiệm, tránh tạo ra những rào cản không cần thiết đối với khả năng tiếp cận thông tin và đổi mới công nghệ.