OpenAI đang phá vỡ quy luật bất thành văn của Thung lũng Silicon. Đó là lý do tại sao Apple lại giận dữ đến vậy

Trong nhiều năm qua, Thung lũng Silicon đã có một cách thức khá thoải mái để "tiêu hóa" các sự đột phá. Nhưng OpenAI đang từ chối tuân theo những luật ngầm này.

Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman 

Đó là những gì tôi rút ra được sau khi xem xét vụ kiện đầy giận dữ của Apple chống lại công ty khởi nghiệp AI này, cũng như các bài phân tích về bản khiếu nại bom tấn nói trên.

Kịch bản thông thường tại Thung lũng Silicon thường diễn ra như thế này: các kỹ sư làm việc trong các dự án bí mật bên trong các tập đoàn Big Tech, tích lũy chuyên môn, rồi đôi khi rời đi để thành lập công ty riêng của họ.

Hầu hết các công ty khởi nghiệp này vẫn duy trì quy mô tương đối nhỏ. Họ giải quyết các vấn đề kỹ thuật hạn hẹp mà Apple, Google, Nvidia hay Amazon chưa ưu tiên. Nhiều công ty thất bại. Những công ty thành công thường trở thành nhà cung cấp, đối tác phần mềm hoặc mục tiêu bị mua lại. Dù bằng cách nào, cuối cùng họ cũng làm củng cố thêm sức mạnh cho các thế lực thống trị hiện tại.

Ít rủi ro hơn, kiểm soát nhiều hơn

Sự sắp xếp đó hoàn toàn phù hợp với Big Tech. Hãy để kẻ khác gánh chịu rủi ro về kỹ thuật và tài chính, sau đó sử dụng công nghệ mới một khi nó đã được chứng minh hiệu quả, hoặc mua lại công ty khởi nghiệp đó để kiểm soát sản phẩm và cả những con người đứng sau nó.

Đôi khi đó là một thương vụ thâu tóm chất xám (acqui-hire) sau khi một công ty khởi nghiệp thất bại. Đôi khi là một thỏa thuận trị giá hàng tỷ đô la sau khi nó thành công. Dù thế nào đi nữa, các nhà sáng lập thường kết thúc bằng việc quay trở lại các công ty Big Tech, và chu kỳ lại bắt đầu từ đầu.

Ví dụ, tôi có một người hàng xóm ở Thung lũng Silicon, người đã phát triển một thành phần bán dẫn chuyên dụng tại một công ty khởi nghiệp. Apple đã mua lại doanh nghiệp đó, và ông ấy đã trải qua khoảng bốn năm ở Cupertino để làm công việc tương tự nhằm giúp AirPods thành công.

Kiva Systems cũng đi theo một mô hình tương tự. Amazon đã sử dụng công nghệ từ công ty khởi nghiệp robot này để giúp nhà kho của mình hoạt động hiệu quả hơn. Sau đó, họ thâu tóm doanh nghiệp này và biến nó thành nền tảng cho hoạt động robot khổng lồ của Amazon.

Google cũng áp dụng cách tiếp cận tương tự với Noam Shazeer. Ông đã rời đi để xây dựng công ty khởi nghiệp Character.ai trước khi Google dàn xếp một thỏa thuận nhằm đưa chuyên gia AI này trở lại gã khổng lồ tìm kiếm.

Hành vi của OpenAI đang thổi bay kịch bản êm ấm, lâu đời này theo nhiều cách khác nhau. Đây là một phần lý do tại sao công ty này làm đảo lộn các tập đoàn Big Tech — ngay cả những bên mà họ từng hợp tác chặt chẽ trước đây, chẳng hạn như Microsoft và Apple, như Peter Kafka đã giải thích vào thứ Hai.

Nói cách khác, giới quyền lực tại Thung lũng Silicon rất thích nói về "sự đột phá", nhưng khi chính họ thực sự bị đột phá và đe dọa, những chiếc dao găm sẽ được tuốt vỏ.

Sự từ chối của Sandberg

Sheryl Sandberg

Ví dụ lớn gần đây nhất về điều này mà tôi có thể nhớ là Facebook, công ty giống như OpenAI, có nguồn vốn dồi dào và từ chối tuân theo các quy tắc thông thường của ngành. Những quy tắc này chủ yếu xoay quanh vấn đề tài năng. Ai là người được quyền tuyển dụng, giữ chân và về cơ bản là kiểm soát những bộ óc kỹ thuật vĩ đại - cùng những ý tưởng nằm trong những bộ não phi thường đó.

Quay trở lại những năm 2000, Apple, Google, Intel, Pixar, Adobe và Intuit đã tham gia vào một thỏa thuận bí mật nhằm ngăn cản các công ty trực tiếp chèo kéo nhân viên của nhau, theo một vụ kiện của Bộ Tư pháp.

Facebook đã từ chối tham gia, và thay vào đó là thực hiện một chiến dịch tuyển dụng rầm rộ, lôi kéo hàng trăm nhân sự từ Google. Nỗ lực này được giám sát một phần bởi Sheryl Sandberg, cựu giám đốc quảng cáo cấp cao của Google. (Có thể bạn đã từng nghe nói về cô ấy!).

Google - cũng giống như Apple ngày nay - đã vô cùng giận dữ khi mất đi tài năng vào tay một công ty khởi nghiệp ngỗ ngược không chịu chơi theo luật của Thung lũng Silicon.

“Hãy giải quyết vấn đề này. Hãy đề xuất rằng cô sẽ giảm đáng kể tỷ lệ tuyển dụng người từ phía chúng tôi,” giám đốc điều hành Google Jonathan Rosenberg đã viết cho Sandberg trong một email vào tháng 8 năm 2008. “Sau đó hãy đảm bảo điều đó xảy ra.”

Nhưng Sandberg đã từ chối, và Facebook đã tiếp tục xây dựng doanh nghiệp quảng cáo kỹ thuật số duy nhất thực sự thách thức được Google (cho đến nay), trở thành một gã khổng lồ công nghệ trị giá 1,7 nghìn tỷ USD trong quá trình này.

OpenAI sẽ không chịu đi đúng làn đường của mình

Jony Ive

Liệu OpenAI sẽ bước theo những dấu chân thành công của Facebook, hay sẽ sụp đổ và thất bại? Điều đó hiện tại vẫn chưa rõ ràng. Nhưng công ty khởi nghiệp này chắc chắn đang từ chối đi đúng làn đường của mình khi nói đến nhân tài của Thung lũng Silicon.

Quy mô của những cuộc ra đi từ Apple sang OpenAI là vô cùng đáng kinh ngạc. Tôi đã không nhận ra, cho đến khi Apple tuyên bố với thế giới trong vụ kiện vào thứ Sáu rằng hiện có hơn 400 nhân viên cũ của họ đang làm việc tại đó. Đó không phải là một công ty khởi nghiệp phần cứng nhỏ lẻ.

Một số tài năng từ Apple mà OpenAI chiêu mộ được có cấp bậc cao một cách bất thường. Jony Ive là nhà thiết kế iPhone nổi tiếng, và Tang Tan đã dành một phần tư thế kỷ tại Apple để giám sát việc thiết kế iPhone, Apple Watch và iPod. Đây không phải là những kỹ sư kỹ thuật cấp trung tham gia vào các dự án ngách. Họ là những nhà định hướng tầm nhìn và/hoặc các giám đốc điều hành cấp cao nhất, những người từng điều hành các đội ngũ lớn tại Apple và biết cách đưa các dự án khổng lồ vào cuộc sống.

“Apple thực sự chưa bao giờ có sự cạnh tranh đối với những nhân sự phần cứng và vận hành giỏi nhất của mình cho đến tận bây giờ,” blogger công nghệ Ben Thompson đã viết vào thứ Hai. “Theo những gì tôi hiểu, chưa từng có một cuộc di cư hàng loạt nào từ Apple sang một đối thủ cạnh tranh như đã xảy ra trong trường hợp này, và tôi không nghĩ Apple thích điều đó cho lắm!”

Một mối đe dọa đối với Apple

Liên quan đến điều này: OpenAI không cố gắng sửa chữa một vài thứ kỹ thuật nhỏ nhặt mà Apple quá bận rộn để tập trung vào. Công ty khởi nghiệp này muốn thách thức trực tiếp iPhone, hoặc thay thế hoàn toàn thiết bị này để trở thành tiện ích thiết yếu nhất của kỷ nguyên AI.

OpenAI đã ám chỉ về tham vọng này trong phản hồi đối với các khiếu nại của Apple, nói rằng họ “không có hứng thú với bí mật thương mại của các công ty khác.”

Thay vì giúp đỡ Apple từ bên lề, OpenAI đang nhắm thẳng vào yết hầu. Đó là một mối đe dọa khổng lồ.

Thompson đã viết vào thứ Hai rằng Apple cuối cùng cũng phải “thực sự vật lộn với khả năng rằng AI là một sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt đến mức nó thực sự có thể đe dọa iPhone.”

Và OpenAI được tài trợ vốn một cách điên rồ, vì vậy nó đã vượt ra ngoài tầm có thể dễ dàng bị mua lại để đưa nhân tài trở lại Apple. Công ty khởi nghiệp này đã huy động được hơn 100 tỷ USD vào đầu năm nay. Ngay cả khi định giá có sụt giảm 70% từ mức này, thì việc mua lại vẫn sẽ tốn khoảng 100 tỷ USD. Ngay cả đối với Apple, đó sẽ là một thương vụ thâu tóm chất xám vô cùng đắt đỏ!

Đối với tôi, tất cả những điều này giải thích cho sự dữ dội (hay sự tuyệt vọng?) trong vụ kiện của Apple chống lại OpenAI.

Thông thường, nếu một công ty khởi nghiệp nhỏ trở nên quá thành công, hoặc quá ngạo mạn ở Thung lũng Silicon, nó có thể dễ dàng bị bóp nghẹt hoặc chỉ cần mua lại. Lần này, OpenAI quá lớn, quá giàu vốn và quá tham vọng để có thể bị gạt phăng hay nuốt chửng một cách dễ dàng.