Oscar 2027 siết quy định AI, đề cao bản quyền con người

Giải Oscar 2027 lần đầu đưa AI vào tiêu chí xét giải, khẳng định vai trò trung tâm của sáng tạo con người và siết chặt yêu cầu về bản quyền trong bối cảnh công nghệ tạo sinh phát triển mạnh.

Lần đầu tiên trong lịch sử, Academy of Motion Picture Arts and Sciences chính thức đưa trí tuệ nhân tạo, AI, vào hệ thống tiêu chí xét giải của Academy Awards, dự kiến tổ chức vào tháng 3/2027. Tuy không cấm hoàn toàn AI, tổ chức này nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi, quyền tác giả và sáng tạo phải thuộc về con người.

“Lằn ranh đỏ” với AI trong diễn xuất và biên kịch

Theo quy định mới, các hạng mục quan trọng như diễn xuất và kịch bản sẽ chỉ công nhận tác phẩm do con người trực tiếp thực hiện. Những vai diễn phải được “thể hiện rõ ràng bởi con người với sự đồng thuận”, đồng nghĩa các “diễn viên ảo” hoàn toàn do AI tạo ra sẽ không đủ điều kiện tranh giải.

Trường hợp các nhân vật kỹ thuật số hoặc tái dựng hình ảnh người thật bằng công nghệ, như dự án sử dụng hình ảnh cố diễn viên Val Kilmer, sẽ được xem xét theo từng trường hợp cụ thể. Điều này phản ánh cách tiếp cận linh hoạt, nhưng vẫn đặt con người làm trung tâm.

Ở hạng mục biên kịch, quy định còn nghiêm ngặt hơn, kịch bản phải do con người viết để đủ điều kiện đề cử. Đây được xem là động thái bảo vệ trực tiếp quyền tác giả trong bối cảnh AI có thể tạo nội dung văn bản ngày càng tinh vi.

AI không bị cấm, nhưng không phải “lợi thế”

Academy of Motion Picture Arts and Sciences khẳng định việc sử dụng AI trong sản xuất phim không tự động mang lại lợi thế hay bất lợi khi xét giải. Hội đồng chuyên môn sẽ đánh giá mức độ đóng góp sáng tạo của con người trong từng tác phẩm.

Đáng chú ý, tổ chức này có quyền yêu cầu nhà làm phim cung cấp thông tin chi tiết về cách sử dụng AI nhằm xác minh yếu tố “tác quyền con người”. Đây là bước tiến quan trọng trong việc thiết lập chuẩn mực minh bạch cho ngành công nghiệp điện ảnh thời AI.

Áp lực từ làn sóng AI và tranh chấp bản quyền

Sự thay đổi chính sách diễn ra trong bối cảnh công nghệ AI tạo sinh gây nhiều tranh cãi tại Hollywood. Sự xuất hiện của các “diễn viên ảo” như Tilly Norwood, cùng lo ngại từ nghiệp đoàn diễn viên SAG-AFTRA, đã làm dấy lên câu hỏi lớn về nguy cơ thay thế lao động sáng tạo.

Song song đó, hàng loạt vụ kiện liên quan đến việc AI sử dụng dữ liệu huấn luyện từ tác phẩm có bản quyền đang diễn ra, khiến vấn đề sở hữu trí tuệ trở thành tâm điểm. Quy định mới của Oscar vì thế không chỉ mang tính kỹ thuật, mà còn là tuyên ngôn bảo vệ giá trị sáng tạo của con người.

Mở rộng cơ hội cho điện ảnh quốc tế

Bên cạnh AI, Oscar 2027 cũng cải tổ mạnh mẽ hạng mục Phim quốc tế. Các tác phẩm đoạt giải cao tại những liên hoan lớn như Cannes Film Festival, Venice Film Festival hay Toronto International Film Festival có thể đủ điều kiện tranh giải mà không cần được quốc gia đề cử.

Đáng chú ý, giải thưởng sẽ được trao trực tiếp cho ê-kíp sáng tạo, thay vì chỉ ghi nhận quốc gia đại diện như trước. Sự thay đổi này được đánh giá là thúc đẩy tính toàn cầu hóa và giảm yếu tố chính trị trong lựa chọn phim.

Điều chỉnh quy định đề cử và kỹ thuật

Ở hạng mục diễn xuất, diễn viên có thể nhận nhiều đề cử trong cùng một hạng mục nếu có nhiều vai diễn nổi bật trong năm, thay vì bị giới hạn như trước. Quy định này đưa diễn xuất tiệm cận cách xét giải của các hạng mục khác.

Ngoài ra, một số điều chỉnh kỹ thuật cũng được áp dụng nhằm nâng cao tính minh bạch và chất lượng bình chọn, từ mở rộng danh sách sơ tuyển đến yêu cầu đánh giá chi tiết hơn ở các hạng mục chuyên môn.

Bước ngoặt giữa công nghệ và sáng tạo

Từ phim câm sang phim có tiếng, từ màu sắc đến CGI, lịch sử điện ảnh luôn gắn liền với các bước ngoặt công nghệ. Với AI, Oscar 2027 đang đứng trước một thử thách mới, xác định ranh giới giữa công cụ và tác giả.

Việc nhấn mạnh “bản quyền con người” cho thấy ngành công nghiệp điện ảnh đang nỗ lực bảo vệ giá trị cốt lõi của nghệ thuật thứ bảy, nơi công nghệ có thể hỗ trợ, nhưng không thể thay thế vai trò sáng tạo của con người.