Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: "Chiến dịch 500 ngày đêm" và khát vọng đưa các liệt sĩ trở về

Được phát động trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh các hoạt động "Đền ơn đáp nghĩa", hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027), Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là chiến dịch có tính toàn diện, quy mô lớn nhất từ trước tới nay nhằm tạo đột phá trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng những thành tựu của khoa học công nghệ, Chiến dịch được kỳ vọng mở ra thêm nhiều cơ hội đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026), Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã dành cho Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Báo điện tử Chính phủ cuộc trao đổi về ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Chiến dịch cũng như quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong hành trình tìm kiếm những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Thưa Phó Thủ tướng, hiện vẫn còn khoảng 175.000 liệt sĩ chưa được tìm thấy và hàng trăm nghìn ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Theo Phó Thủ tướng, đâu là những thách thức lớn nhất hiện nay và ý nghĩa của việc hoàn thành nhiệm vụ này đối với đất nước?

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc Việt Nam đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Mỗi liệt sĩ chưa được tìm thấy là một gia đình chưa thể nguôi ngoai nỗi nhớ thương. Mỗi ngôi mộ chưa có tên là một câu chuyện còn dang dở của chiến tranh. Dù chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng đối với nhiều gia đình liệt sĩ, hành trình tìm kiếm người thân vẫn chưa khép lại.

Chính vì vậy, việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước mà còn là bổn phận thiêng liêng của cả dân tộc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Sau nhiều thập kỷ kể từ khi chiến tranh kết thúc, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang đứng trước những khó khăn ngày càng lớn. Hiện vẫn còn khoảng 175.000 liệt sĩ cần tiếp tục được tìm kiếm, quy tập; nhiều trường hợp không còn hoặc thiếu thông tin chính xác về nơi an táng ban đầu. Chiến tranh diễn ra ác liệt, địa hình, địa vật đã thay đổi, nhân chứng ngày càng ít đi, trong khi nhiều hồ sơ, sơ đồ mộ và tài liệu lưu trữ chưa đầy đủ.

Bên cạnh đó, hiện còn khoảng 230.000 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu. Hài cốt đã được an táng nhiều năm nên chất lượng mẫu sinh phẩm suy giảm, nhiều gia đình không còn thân nhân trực hệ để đối chiếu, trong khi công tác giám định ADN vẫn còn nhiều thách thức.

Hoàn thành nhiệm vụ này có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Đó là sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân, xương máu cho Tổ quốc; đồng thời góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, bồi đắp niềm tin của nhân dân, giáo dục truyền thống yêu nước, lòng biết ơn và trách nhiệm cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Sau 4 tháng triển khai, Chiến dịch 500 ngày đêm đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Phó Thủ tướng đánh giá như thế nào về những kết quả này?

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Sau gần 4 tháng triển khai, Chiến dịch 500 ngày đêm đã tạo được những chuyển động tích cực trên phạm vi cả nước, thể hiện quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị trong thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, các bộ, ngành, địa phương, lực lượng vũ trang cùng nhân dân cả nước đang nỗ lực triển khai Chiến dịch với mong muốn đưa các anh hùng liệt sĩ sớm trở về với gia đình, quê hương.

Tính đến ngày 26/7, chúng ta đã tìm kiếm, quy tập được 1.491 hài cốt liệt sĩ và 10 mộ liệt sĩ tập thể; rà phá 8.462 ha bom mìn, vật nổ, cơ bản hoàn thành đối với vùng lõi Vị Xuyên. Đồng thời đã lấy mẫu đối với gần 81.000 mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin, thu nhận hơn 250.000 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ; trong đó khoảng 66.000 mẫu đã được phân tích, đồng bộ vào cơ sở dữ liệu và đang tiếp tục khẩn trương giám định ADN.

Điều đáng trân trọng hơn cả là đằng sau những con số là những câu chuyện đầy xúc động về sự trở về. Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là thêm một gia đình có cơ hội khép lại những tháng năm chờ đợi. Mỗi danh tính được xác định là thêm một người mẹ, người cha, người vợ, người con có thể thắp nén hương trước đúng phần mộ người thân của mình.

Mỗi hài cốt liệt sĩ được quy tập, được xác định danh tính, mỗi kỷ vật được trao lại đều góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh, làm vơi đi sự mong mỏi, đợi chờ của biết bao gia đình, người thân trong nhiều thập kỷ qua. Đó cũng là động lực để chúng ta tiếp tục nỗ lực, không để hành trình tri ân bị gián đoạn.

Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM) đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của xã hội. Phó Thủ tướng kỳ vọng gì từ những kết quả bước đầu của hoạt động này?

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Công viên Lê Thị Riêng không chỉ là một địa điểm tìm kiếm cụ thể mà còn là nơi thắp lên thêm niềm hy vọng trong hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ. Những dấu tích lịch sử đang dần được làm sáng tỏ cho thấy vẫn còn cơ hội để tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Những kết quả bước đầu cho thấy khi chúng ta kiên trì theo đuổi sự thật lịch sử, kết hợp giữa nguồn tư liệu trong nước, quốc tế, lời kể nhân chứng và thành tựu khoa học công nghệ hiện đại thì vẫn có thể mở ra những cơ hội mới, dù thời gian đã lùi xa hàng chục năm.

Việc triển khai tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng là kết quả của nhiều năm kiên trì thu thập thông tin, nghiên cứu tư liệu lịch sử, nhất là các hồ sơ quân sự được giải mật cùng những thông tin quý giá do các tổ chức và cựu chiến binh Hoa Kỳ từng tham chiến tại Việt Nam cung cấp.

Trong Chiến dịch 500 ngày đêm, Ban Chỉ đạo quốc gia cùng TPHCM đã tích cực thúc đẩy việc phân tích, đánh giá trên cơ sở lịch sử, khoa học và thực tiễn; kết hợp lời kể nhân chứng với công nghệ hiện đại để khẩn trương khoanh vùng, thăm dò, tìm kiếm khu mộ tập thể các anh hùng liệt sĩ.

Chúng ta kỳ vọng những kết quả bước đầu tại Công viên Lê Thị Riêng sẽ tiếp tục lan tỏa sâu sắc ý nghĩa nhân văn của công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; đồng thời thu hút sự chung tay của các cấp, các ngành, các nhà khoa học, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và nhân dân cả nước.

Đảng và Chính phủ luôn xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là sự cụ thể hóa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" và cũng là mệnh lệnh từ trái tim đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Chúng ta không cho phép mình dừng lại khi vẫn còn liệt sĩ chưa trở về. Quyết tâm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ tiếp tục được duy trì với tinh thần trách nhiệm cao nhất, bằng tất cả tình cảm và lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Đối với nhiều gia đình liệt sĩ, chiến tranh chưa thực sự lùi xa khi nỗi đau mất mát vẫn hiện hữu qua những tháng năm dài mong ngóng tin tức người thân. Vì vậy, mỗi kết quả tìm kiếm, quy tập hôm nay không chỉ là sự bổ sung cho lịch sử mà còn là sự an ủi, động viên đối với thân nhân liệt sĩ, góp phần thực hiện trách nhiệm và đạo lý của dân tộc đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Khoa học công nghệ đang được kỳ vọng tạo đột phá trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ. Chính phủ sẽ có những quyết sách gì để đẩy nhanh nhiệm vụ đặc biệt này, thưa Phó Thủ tướng?

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Hiện nay, chuyển đổi số quốc gia, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang mở ra những cơ hội rất lớn để tạo bước đột phá trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Thời gian tới, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ ngành đẩy nhanh xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và nghĩa trang liệt sĩ theo hướng đồng bộ, thống nhất, số hóa toàn diện; tích hợp dữ liệu từ các bộ, ngành, địa phương, quân đội, công an và các cơ quan liên quan để hình thành hệ thống dữ liệu dùng chung.

Đồng thời, tiếp tục phát triển ngân hàng gene phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; mở rộng việc thu nhận mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ; chuẩn hóa quy trình lưu trữ, phân tích và đối sánh dữ liệu gene; đầu tư cho các phòng thí nghiệm hiện đại và nâng cao năng lực đội ngũ chuyên gia giám định ADN.

Thời gian tới, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, hệ thống thông tin địa lý và các công nghệ số hiện đại sẽ tiếp tục được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả rà soát, đối chiếu, phân tích thông tin, phục vụ công tác tìm kiếm, xác minh và xác định danh tính liệt sĩ

Tôi tin rằng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ cùng sự đồng hành của các nhà khoa học, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ có những bước tiến đột phá trong thời gian tới.

Theo Phó Thủ tướng, đâu là những yếu tố then chốt để Chiến dịch 500 ngày đêm đạt được các mục tiêu đã đề ra?

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Theo kế hoạch, Chiến dịch được triển khai đến ngày 27/7/2027, đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu đối với khoảng 230.000 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ; đồng thời hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật nổ tại các địa bàn trọng điểm phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Để Chiến dịch tạo được bước đột phá thực chất, có năm yếu tố mang tính quyết định. Đó là nâng cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, huy động sự tham gia của toàn xã hội; ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ và chuyển đổi số; ưu tiên tối đa các nguồn lực phục vụ nhiệm vụ; đồng thời hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách đi đôi với công tác kiểm tra, giám sát và kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.

Tôi tin rằng với quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của các nhà khoa học, các lực lượng chức năng, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và nhân dân cả nước, những mục tiêu của Chiến dịch sẽ từng bước được hiện thực hóa, góp phần đưa thêm nhiều liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Tôi muốn gửi tới các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thân nhân liệt sĩ, gia đình người có công với cách mạng trên cả nước tình cảm trân trọng, lòng biết ơn sâu sắc và sự sẻ chia chân thành nhất.

Tôi hiểu rằng đối với nhiều gia đình, nỗi đau chiến tranh vẫn còn đó. Có những người mẹ đã đi hết cuộc đời vẫn mong một lần biết nơi con mình nằm lại. Có những người vợ, người con vẫn mang theo nỗi khắc khoải về người thân chưa trở về sau chiến tranh. Sự chờ đợi ấy kéo dài qua nhiều thập kỷ và trở thành nỗi niềm đau đáu của biết bao gia đình Việt Nam.

Đảng, Nhà nước và Nhân dân luôn ghi nhớ sự hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ. Không một người con nào đã hy sinh vì Tổ quốc bị lãng quên trong lòng dân tộc.

Chúng tôi cũng muốn khẳng định rằng công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ tiếp tục được thực hiện với quyết tâm và trách nhiệm cao nhất. Chừng nào còn thông tin, còn manh mối, còn hy vọng thì chúng ta vẫn tiếp tục tìm kiếm. Bởi phía sau mỗi thông tin được làm sáng tỏ là thêm một cơ hội để giúp một gia đình vơi đi nỗi mong ngóng kéo dài suốt nhiều năm tháng.

Tôi luôn tâm niệm rằng mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy không chỉ là kết quả của một nhiệm vụ chính trị, mà còn là sự trở về của một người con với gia đình, quê hương và Tổ quốc. Mỗi danh tính được xác định không chỉ giúp hoàn thiện một hồ sơ lịch sử mà còn góp phần xoa dịu nỗi đau, sự mong mỏi và đợi chờ của những người ở lại.

Chiến dịch 500 ngày đêm sẽ được tổng kết vào năm 2027, nhưng hành trình tri ân sẽ không dừng lại ở đó. Chúng ta sẽ tiếp tục đi tìm, tiếp tục xác minh, tiếp tục ứng dụng những thành tựu mới của khoa học công nghệ để trả lại tên cho các liệt sĩ bằng tất cả trách nhiệm, lòng biết ơn và sự thành kính của dân tộc Việt Nam.

Bởi phía sau mỗi danh tính được xác định là một gia đình được an ủi; phía sau mỗi hài cốt được quy tập là một lời hứa được thực hiện; và phía sau mỗi bước tiến của Chiến dịch 500 ngày đêm là quyết tâm không để bất kỳ người con nào đã hy sinh vì Tổ quốc bị lãng quên.

Xin trân trọng cảm ơn Phó Thủ tướng!