Quán cà phê hoang mang về nộp phí bản quyền âm nhạc, Bộ VHTT&DL lên tiếng làm rõ

Tại họp báo thường kỳ quý II/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) diễn ra ngày 15/7, việc thu tiền bản quyền âm nhạc tại quán cà phê, nhà hàng và các cơ sở kinh doanh tiếp tục là chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm.

Ông Phạm Thanh Tùng thông tin tại buổi họp báo về quy định thu phí bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh. Ảnh: Huấn Trần

Trả lời báo chí về vấn đề này, ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan, Cục Bản quyền tác giả, cho biết nghĩa vụ trả tiền bản quyền đối với hoạt động sử dụng âm nhạc phục vụ kinh doanh không phải là quy định mới.

Theo ông Tùng, Điều 26 và Điều 33 của Luật Sở hữu trí tuệ đã quy định từ năm 2005, tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình nhằm mục đích kinh doanh có trách nhiệm thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình.

Trong nhiều năm qua, vướng mắc chủ yếu không nằm ở việc có phải trả tiền bản quyền hay không, mà là việc các bên chưa thống nhất được mức tiền phải thanh toán.

Để tháo gỡ khó khăn này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 17/2023/NĐ,CP. Theo đó, Phụ lục II của Nghị định quy định mức tiền bản quyền áp dụng trong trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận, tạo căn cứ pháp lý để đàm phán và xác định nghĩa vụ thanh toán.

Vì sao một quán cà phê có thể làm việc với nhiều đơn vị thu?

Một trong những vấn đề được báo chí đặt ra là thực tế có trường hợp một quán cà phê hoặc nhà hàng phải tiếp nhiều đơn vị đến thu tiền bản quyền.

Giải thích về vấn đề này, đại diện Cục Bản quyền tác giả cho biết các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả và quyền liên quan hoạt động trên cơ sở được chủ sở hữu quyền ủy quyền.

Trong lĩnh vực âm nhạc hiện nay có ba tổ chức đại diện cho ba nhóm quyền khác nhau. Cụ thể, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho quyền của các tác giả, Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) đại diện cho quyền của nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, còn Hiệp hội Quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA) đại diện cho quyền của người biểu diễn.

Do đại diện cho các nhóm chủ sở hữu quyền khác nhau, các tổ chức này có thể cùng làm việc với một cơ sở kinh doanh nếu cơ sở đó sử dụng các đối tượng quyền thuộc phạm vi quản lý của từng tổ chức.

Đối với những tác giả hoặc chủ sở hữu quyền không ủy quyền cho tổ chức quản lý tập thể, đơn vị sử dụng tác phẩm phải liên hệ trực tiếp để xin phép và thanh toán tiền bản quyền. Chủ sở hữu quyền cũng có thể ủy quyền cho doanh nghiệp hoặc tổ chức khác thay mình thực hiện việc thu.

Khuyến khích một đầu mối thu tiền bản quyền

Theo ông Phạm Thanh Tùng, Nghị định số 134/2026/NĐ,CP khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan thỏa thuận, ủy quyền cho một đầu mối thực hiện việc thu nhằm tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây là quan hệ dân sự nên pháp luật không thể bắt buộc các tổ chức phải thống nhất một đơn vị đại diện.

Cũng theo Nghị định số 134/2026/NĐ,CP, mọi tổ chức được chủ sở hữu quyền ủy quyền thu tiền bản quyền, kể cả tổ chức không phải là tổ chức quản lý tập thể, đều phải công khai trên trang thông tin điện tử danh mục tác phẩm, chủ sở hữu quyền được ủy quyền và phạm vi được phép thu.

"Trường hợp thu ngoài phạm vi được ủy quyền hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công khai sẽ bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan", ông Tùng cho biết.

Ở chiều ngược lại, các tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm cũng có trách nhiệm tìm hiểu quy định pháp luật, cung cấp thông tin về danh mục tác phẩm và thời lượng sử dụng để đối chiếu, xác định mức tiền bản quyền. Nếu các bên không đạt được thỏa thuận, mức thu sẽ được áp dụng theo Phụ lục II của Nghị định số 17/2023/NĐ,CP.

 Toàn cảnh họp báo thường kỳ Quý II năm 2026 tại Bộ VHTTDL sáng 15/7. Ảnh: Huấn Trần

Xây dựng cơ sở dữ liệu chung về quyền tác giả và quyền liên quan

Đại diện Cục Bản quyền tác giả cho biết trong nhiều năm qua, cơ quan quản lý đã liên tục làm việc với các tổ chức quản lý tập thể quyền nhằm thúc đẩy việc phối hợp, hướng tới một đầu mối thu tiền bản quyền.

Theo đó, Cục đang thúc đẩy VCPMC làm đầu mối trao đổi với RIAV và APPA để xây dựng cơ sở dữ liệu chung về quyền tác giả và quyền liên quan.

Mục tiêu là trong thời gian tới có thể cử một đại diện duy nhất thay mặt các tổ chức thực hiện việc thu tiền sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh, qua đó giảm tình trạng một cơ sở phải làm việc với nhiều đơn vị khác nhau.

Trả phí Spotify hay YouTube Premium không thay thế nghĩa vụ bản quyền

Liên quan đến quan điểm cho rằng quán cà phê đã trả phí các nền tảng như Spotify, YouTube Premium hoặc Apple Music thì không cần trả thêm tiền bản quyền, các chuyên gia pháp lý cho rằng đây là cách hiểu chưa chính xác.

Theo quy định hiện hành, khoản phí trả cho các nền tảng này là chi phí để người dùng được truy cập và sử dụng dịch vụ theo điều kiện của nhà cung cấp, không đồng nghĩa với việc đã hoàn thành nghĩa vụ trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh.

Khi âm nhạc được phát tại quán cà phê, nhà hàng nhằm phục vụ khách hàng, đây được xem là một phần của hoạt động kinh doanh. Vì vậy, cơ sở vẫn phải thanh toán tiền bản quyền, tiền thù lao cho các chủ thể quyền theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.

Đại diện Cục Bản quyền tác giả cũng cho biết các giải pháp kỹ thuật như sử dụng tài khoản định danh để hỗ trợ tra cứu, đối soát và thanh toán tiền bản quyền là vấn đề thuộc quan hệ dân sự. Các tổ chức được ủy quyền thu tiền bản quyền có thể chủ động nghiên cứu, triển khai nhằm tạo thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân khai thác và sử dụng tác phẩm.