Quốc hội thảo luận về chủ trương đầu tư 3 dự án đường bộ cao tốc

Chiều nay (10/11), thảo luận tại Hội trường Quốc hội về chủ trương đầu tư 3 dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc: Cao tốc Bảo Hà – Lai Châu, đoạn Bảo Hà – Tân Phong; Cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum; Cao tốc Mộc Châu – Sơn La – Điện Biên, địa phận Sơn La, các ý kiến của đại biểu Quốc hội cơ bản bày tỏ thống nhất sự cần thiết phải đầu tư và nhất trí chủ trương đầu tư 03 dự án do Chính phủ trình.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình những vấn đề trọng tâm nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Đồng thời, các đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ dự án, nghị quyết và tập trung vào một số nhóm vấn đề như: Tiếp tục rà soát phạm vi, hướng tuyến, cơ sở lựa chọn, quy mô và phương án phân chia các dự án thành phần, bảo đảm phù hợp với quy hoạch, nâng cao hiệu quả khai thác quỹ đất; đồng thời làm rõ cơ chế điều phối giữa các dự án thành phần để bảo đảm tính đồng bộ trong triển khai, kết nối và khai thác.

Bên cạnh đó, rà soát kỹ cơ sở xác định tổng mức đầu tư, đơn giá, định mức của các dự án; cập nhật các yếu tố chi phí có khả năng biến động; làm rõ khả năng bố trí vốn đầu tư cho từng dự án, bảo đảm tính khả thi của phương án đầu tư 100% vốn đầu tư công theo đúng quy định của Luật Đầu tư công và quy định 189-QĐ/TW của Bộ Chính trị ngày 8 tháng 10 năm 2024 về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.

Song song với đó, hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư và chuyển mục đích sử dụng đất, rừng, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp; làm rõ điều kiện bảo đảm triển khai dự án, nhất là trong bối cảnh khan hiếm vật liệu san lấp và lao động phổ thông; kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác vật liệu, phòng ngừa sạt lở, khai thác khoáng sản trái phép.

Tiếp tục rà soát, đánh giá cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn, sự cần thiết và tính khả thi của từng cơ chế, chính sách đặc thù cho dự án; chỉ đề xuất những chính sách thực sự cần thiết; xác định rõ phạm vi áp dụng, thẩm quyền quyết định, trách nhiệm tổ chức thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ; rà soát và cân nhắc kỹ đối với đề xuất chỉ định thầu; tổ chức đấu thầu theo quy định đối với các gói thầu có đủ điều kiện cạnh tranh, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả trong sử dụng vốn nhà nước; chỉ nên chỉ định thầu cho các gói thầu tư vấn, di dời hạ tầng, hạ tầng phục vụ tái định cư và đối với những trường hợp đặc biệt, thật sự cần thiết, đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.

Báo cáo và làm rõ những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, đối với 03 dự án cao tốc trên đã được Chính phủ trình Quốc hội tại các Tờ trình 980, 984, 991; tiếp thu, giải trình kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế – Tài chính của Quốc hội tại các Báo cáo số 985, 989, 992 ngày 06/11/2026.

Ngoài những ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội chiều nay, ngày 07/11/2026, Quốc hội đã thảo luận ở tổ về 03 dự án trên, đã có 54 ý kiến của các đại biểu Quốc hội trong đó có nhiều ý kiến nhất trí với sự cần thiết đầu tư, về phạm vi, quy mô, hình thức đầu tư, áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt. Trên cơ sở các ý kiến phát biểu tại tổ của các đại biểu Quốc hội, Bộ Xây dựng đã tiếp thu tối đa và hoàn thiện dự thảo.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã tập trung giải trình vào những vấn đề trọng tâm nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm.

Trước hết, về quy mô, các dự án này đều được thiết kế 4 làn xe cao tốc, trong đó có làn dừng xe khẩn cấp và phù hợp với quy hoạch (cơ bản là quy hoạch chuyên ngành, quy hoạch mạng lưới); phù hợp với kết quả dự báo về nhu cầu vận tải, về yêu cầu quy chuẩn cao tốc theo Quy chuẩn - QCVN 117:2024/BGTVT "Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc". Các đại biểu cũng quan tâm đến vấn đề tốc độ thiết kế của 3 dự án được lựa chọn theo nguyên tắc: Phải phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn thiết kế quốc gia (TCVN 5729:2012).

Về hướng tuyến, 03 dự án lựa chọn trên nguyên tắc: Phù hợp với quy hoạch; đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, phù hợp với điều kiện địa hình tuyến đi qua; hạn chế các khu vực nhạy cảm về môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, khu danh lam thắng cảnh, đất quốc phòng và hạn chế tối đa giải phóng mặt bằng vào các khu nhạy cảm.

Về khả năng cân đối vốn và vốn ngân sách địa phương, 3 dự án này đã thuộc chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Chính phủ ưu tiên cân đối và bố trí nguồn ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026 – 2030 là khoảng 75%.

Đối với các đơn vị thực hiện, hiện nay có 15 địa phương được giao làm cơ quan chủ quản đều chi ngân sách địa phương làm đường cao tốc. Có những địa phương chi 100% tiền giải phóng mặt bằng, ví dụ như Cao Bằng, Tuyên Quang. 

Đối với công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư, 03 dự án đều có nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác. Công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư được tách thành các dự án thành phần, các địa phương tổ chức thực hiện theo quy định nhằm phát huy tính chủ động trong chuẩn bị quỹ đất, quỹ nhà tái định cư để bàn giao mặt bằng. 

Đối với chính sách chỉ định thầu, tất cả 27 tuyến trong giai đoạn trước đều triển khai việc chỉ định thầu và làm rất thuận lợi, giảm được thời gian. Đây là những chính sách đề xuất cho phép được áp dụng chứ không phải bắt buộc thực hiện.

"Trong quá trình triển khai, căn cứ vào tính chất, yêu cầu kỹ thuật, tiến độ, điều kiện cụ thể các chủ đầu tư sẽ xem xét, đánh giá và quyết định", Bộ trưởng nói.

Về một số kiến nghị kết nối cao tốc khác như tuyến cao tốc phía Tây, Bộ trưởng thông tin, tuyến từ Lâm Đồng đi Đắk Lắk, Gia Lai khoảng 312 km, đã có đơn vị xin tham gia theo hình thức PPP và đã giao cho cơ quan chủ quản là tỉnh Đắk Lắk. 

Đối với các tuyến miền Tây, theo quy hoạch đến năm 2030, miền Tây phải đảm bảo 1.200 km cao tốc trên 3 tuyến dọc và 3 tuyến ngang. Vừa qua 2 tuyến dọc đã triển khai: Tuyến từ trung tâm (Trung Lương – Mỹ Thuận, Cần Thơ) dự kiến ngày 18-20/11 thông xe, nối thông đến Đất Mũi. Tuyến phía Đông, từ Vĩnh Long thay cho tuyến ven biển, kết nối qua 2 cây cầu (cầu Đình Khao và cầu Đại Ngãi) lên tới Bến Lức, dự kiến triển khai theo hình thức PPP, tỉnh Vĩnh Long đang báo cáo Chính phủ. Tuyến phía Tây là nâng cấp tuyến đường Hồ Chí Minh cơ bản đã xong.

Hai tuyến ngang: Tuyến đi qua Đồng Tháp, Cần Thơ, An Giang... cơ bản các địa phương sẽ hoàn thành trong giai đoạn đến năm 2027. Như vậy, gần như miền Tây sẽ đảm bảo được 1.200 km và nếu tiếp tục triển khai nốt tuyến phía Đông là hoàn chỉnh.