Rủi ro xâm phạm quyền riêng tư và bị giám sát từ kính thông minh Meta

Cơ quan Mỹ đang cảnh báo nguy cơ thông tin bị ghi âm, lưu trữ và truyền đi ngoài ý muốn từ các thiết bị đeo tích hợp AI…

Ảnh minh hoạ: Meta

Theo New York Times, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) gần đây đã cấm toàn bộ nhân viên sử dụng kính thông minh Meta và các thiết bị tương tự tại các cơ sở làm việc của chính phủ liên bang, do nguy cơ thông tin nhạy cảm có thể bị ghi lại, lưu trữ hoặc truyền ra bên ngoài mà người sử dụng không chủ ý. 

Nhờ camera và micro trên gọng kính, kính thông minh Meta cho phép người dùng chụp ảnh, quay video và ghi âm từ góc nhìn của chính mình. Tuy nhiên mức độ vô hại với những người xung quanh thì không thực sự được đảm bảo. 

Mặc dù Meta thiết kế tính năng kính sẽ nhấp nháy đèn ở vòng tròn nhỏ gần mắt kính nhằm báo cho những người xung quanh biết camera đang hoạt động, và kính không thể ghi hình nếu đèn LED bị che hoặc bị cản sáng.

Nhưng thực tế thì kính thông minh khi ghi hình rất khó bị phát hiện, đặc biệt so với máy ảnh hoặc điện thoại.

Thậm chí, ngay cả khi đèn LED hoạt động đúng thiết kế, việc nhận ra từ xa vẫn khó khăn, nhất là với những người không biết kính thông minh hoạt động ra sao.

Chưa kể, các dịch vụ can thiệp để kính không phát tín hiệu đèn khi ghi hình là không hề hiếm. 

Trước vấn nạn này, đầu tháng 7, Meta thông báo sẽ phát hành một bản cập nhật có khả năng phát hiện đèn LED trên kính bị “tác động vật lý hoặc phá hủy”.

Nhưng tờ Guardian dẫn lời nhiều người chuyên vô hiệu hóa đèn LED trên kính thông minh, cho biết kính sau can thiệp vẫn hoạt động ngay cả sau khi Meta phát hành bản cập nhật.

“Bản cập nhật mới hoàn toàn không ảnh hưởng đến kính”, một người chuyên vô hiệu hóa đèn LED cho hay, đồng thời cho biết từ khi bản cập nhật được phát hành, anh đã can thiệp vào đèn LED trên các mẫu Gen 2 và mẫu kính hợp tác với Kylie Jenner, và “chúng vẫn hoạt động bình thường”.

“Tôi đã làm hàng trăm chiếc và chỉ có một người gặp vấn đề trong số hàng trăm khách hàng”, một người khác tiết lộ

Thậm chí, trang tin công nghệ Engadget đã phát hiện có thể dùng một miếng dán để che đèn ghi hình.

Đáng chú ý, trước đó New York Times cũng đưa tin về một tài liệu nội bộ của Meta Reality Labs, trong đó công ty thảo luận kế hoạch tích hợp tính năng nhận dạng khuôn mặt có tên “NameTag” vào kính thông minh.

Sau bài viết của New York Times, Meta cho biết NameTag vẫn là tính năng mà công ty “đang cân nhắc”, đồng thời cam kết sẽ “xem xét thận trọng nếu và trước khi chúng tôi đưa bất kỳ tính năng nào ra thị trường”.

Nhưng một cuộc điều tra của Wired hồi tháng 6 lại phát hiện mã nguồn dành cho NameTag đã được bí mật đưa vào kính thông minh Meta từ đầu tháng 1/2026. Dù tính năng này về mặt kỹ thuật chưa được phát hành và người dùng chưa thể tiếp cận. Vài ngày sau khi thông tin này được công bố, Meta âm thầm xóa đoạn mã chưa hoạt động.

Và về mặt kỹ thuật, việc tích hợp công nghệ nhận dạng khuôn mặt vào kính thông minh không phải điều quá khó.

Cuối năm 2024, hai cựu sinh viên Harvard đã có thể tích hợp thư viện nhận dạng khuôn mặt PimEyes vào một cặp kính Ray-Ban Meta. Kết hợp với một mô hình ngôn ngữ lớn, chiếc kính có thể xác định người lạ bằng cách đối chiếu khuôn mặt của họ với tên tuổi, nghề nghiệp, tài khoản mạng xã hội, địa chỉ, thông tin liên hệ, thông tin về các thành viên trong gia đình và nhiều dữ liệu cá nhân khác.

Meta từng nói với Guardian rằng “những sinh viên này chỉ đơn giản sử dụng phần mềm nhận dạng khuôn mặt công khai PimEyes trên một máy tính có thể xử lý hình ảnh được chụp bằng bất kỳ máy ảnh, điện thoại hoặc thiết bị ghi hình nào... Kính AI của Meta không có công nghệ nhận dạng khuôn mặt”.

Tuy nhiên, chỉ một tuần trước, 404 Media đưa tin Meta đã nộp bằng sáng chế cho một tính năng nhận dạng khuôn mặt trên kính AI, có khả năng xác định những người xuất hiện trong khung hình và sử dụng thông tin đó để tạo các video tổng hợp về họ. 

Trước đây, nhiều công ty từng không thành công trong việc đưa kính thông minh đến với thị trường đại chúng vì gây lo ngại khả năng thu thập dữ liệu. Chẳng hạn năm 2013, Google từng ra mắt Google Glass, nhưng đến năm 2015 đã dừng sản xuất trong bối cảnh sản phẩm vấp phải phản ứng dữ dội. 

Snapchat cũng mất nhiều năm để phát triển Spectacles, sản phẩm lần đầu ra mắt vào năm 2016, nhưng không đạt được thành công như kỳ vọng.  Trong khi đó, kính thực tế hỗn hợp Vision Pro của Apple cũng ghi nhận doanh số thất vọng kể từ khi ra mắt đầu năm 2024.

Vậy tại sao kính Meta lại thành công? Lý do nằm ở tính thời trang. 

Meta không cố biến kính thông minh thành một thiết bị công nghệ nổi bật trên khuôn mặt người dùng. Thay vào đó, hãng hợp tác với những thương hiệu kính mắt quen thuộc như Ray-Ban và Oakley, biến công nghệ thành một phụ kiện trông đủ bình thường để có thể sử dụng thuận tiện mỗi ngày.

Thông qua chiến lược này, Meta nay đã chứng minh rằng thị trường này có tiềm năng tồn tại, và các công ty khác cũng đang trở lại.

Google được cho là đang hợp tác với Samsung và hãng thiết kế kính Gentle Monster. Apple không chỉ đang phát triển kính thông minh, mà còn đang cân nhắc đưa camera vào dòng AirPods phổ biến.

Và không chỉ các ông lớn, ngày càng xuất hiện nhiều hãng công nghệ khác tham gia thị trường này, ra mắt những thiết bị kính thông minh với mức giá phải chăng. 

Ngành công nghệ dường như rất hào hứng biến "kỷ nguyên giám sát" trở nên thời thượng nhất có thể.

Một luật sư đại diện pháp lý đứng sau vụ kiện tập thể nhằm vào Meta đã nói rằng: “Chúng ta đang chứng kiến bước nhảy vọt trong quá trình xói mòn quyền riêng tư thông qua thứ công nghệ bóng bẩy mà các tập đoàn công nghệ lớn hứa hẹn sẽ làm cuộc sống của chúng ta phong phú hơn, kết nối hơn, thông minh hơn và hiệu quả hơn. Nhưng thay vào đó, ở một mức độ lớn, nó sẽ đẩy chúng ta tới một trạng thái sống bị giám sát nhiều hơn”.