Siết bảo vệ bản quyền, tăng thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực văn hóa

Trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan tiếp tục được đẩy mạnh, song vi phạm bản quyền và các hành vi xâm phạm trên môi trường số vẫn là thách thức, đòi hỏi tăng cường thực thi pháp luật và phối hợp liên ngành.

Tại Hội nghị giao ban công tác văn hóa, văn nghệ 6 tháng đầu năm, định hướng nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức ngày 15/7, vấn đề bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan và tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ được xác định là một trong những nội dung trọng tâm, nhận được nhiều ý kiến thảo luận từ cơ quan quản lý và các hội chuyên ngành.

Hội nghị giao ban công tác văn hoá, văn nghệ 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương. 

Theo báo cáo của Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), thời gian qua, công tác bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Hoạt động thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ được tăng cường, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh chống xâm phạm bản quyền.

Tuy nhiên, tình trạng vi phạm bản quyền, đặc biệt trên môi trường số và các hành vi vi phạm có yếu tố xuyên biên giới vẫn đặt ra nhiều thách thức. Vì vậy, Cục Bản quyền tác giả cho rằng cần tiếp tục nâng cao năng lực thực thi pháp luật, tăng cường phối hợp liên ngành, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng hợp tác quốc tế và phát huy vai trò của doanh nghiệp cùng các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả trong xây dựng văn hóa tôn trọng bản quyền.

Bên cạnh nội dung về quyền tác giả, hội nghị cũng dành thời gian trao đổi về việc chấn chỉnh các biểu hiện thiếu trung thực trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật và quản lý các sản phẩm sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

NSND Nguyễn Xuân Bắc, Cục Trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn thông tin về kết quả thực hiện việc chấn chỉnh tình trạng biểu diễn không trung thực.

Thông tin tại hội nghị, NSND Nguyễn Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn cho biết cơ quan quản lý đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chấn chỉnh các biểu hiện lệch chuẩn trong hoạt động biểu diễn và bước đầu ghi nhận những chuyển biến tích cực. Thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục tăng cường các giải pháp ngăn chặn tình trạng biểu diễn không trung thực, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý, minh bạch thông tin đối với hoạt động tổ chức biểu diễn và phổ biến các tác phẩm có sử dụng AI.

Nhiều đại biểu tham dự hội nghị cũng bày tỏ sự đồng tình với quan điểm cần quyết liệt hơn trong bảo vệ quyền tác giả và xử lý các hành vi xâm phạm bản quyền.

Thiếu tướng, nhạc sĩ Đức Trịnh, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, NSND Trịnh Thị Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, GS.TS Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam và PGS.TS Đỗ Lệnh Hùng Tú, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam đều cho rằng cần tăng cường tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về bản quyền, đồng thời có các giải pháp mạnh hơn nhằm bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan.

Đáng chú ý, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam Đỗ Lệnh Hùng Tú cảnh báo hiện tượng một số cơ sở kinh doanh, trong đó có các quán cà phê, vì lo ngại vi phạm bản quyền nên chuyển sang phát nhạc Phật, Kinh Phật, Thánh ca hoặc nhạc do AI tạo ra, trong đó có nhiều nội dung thiếu giá trị.

Ông cũng phản ánh tình trạng nhiều nghệ sĩ như ca sĩ Mỹ Tâm, NSƯT Quyền Linh bị cắt ghép hình ảnh để quảng cáo hoặc gắn với các video phản cảm trên không gian mạng. Bản thân ông cũng từng bị xuyên tạc, xúc phạm trên môi trường số, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nghệ sĩ và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Trong khi đó, NSND Trịnh Thị Thúy Mùi kiến nghị cần có chế tài đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng biểu diễn không trung thực và các hành vi lệch chuẩn trong hoạt động nghệ thuật. Theo bà, trong khi chưa có Luật Biểu diễn, cần sớm ban hành các văn bản dưới luật nhằm tăng cường hiệu quả quản lý lĩnh vực này.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm phát biểu khai mạc hội nghị.

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm nhấn mạnh, 6 tháng cuối năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc đưa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đi vào cuộc sống. Ông đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, chủ động xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhất là trên không gian số.

Theo ông Trần Thanh Lâm, các cơ quan cần tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao chất lượng quản lý, thẩm định, cấp phép và định hướng các hoạt động văn hóa, văn học, nghệ thuật; đồng thời chủ động ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo phục vụ phát triển văn hóa.

Đối với lĩnh vực sở hữu trí tuệ, việc tăng cường thực thi quyền tác giả, quyền liên quan, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm bản quyền và xây dựng văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ được xác định là những nhiệm vụ quan trọng nhằm tạo môi trường sáng tạo lành mạnh, thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trong giai đoạn tới.