Sửa đổi Luật Bưu chính để phát triển hạ tầng kinh tế số

Luật Bưu chính (sửa đổi) đang được hoàn thiện nhằm tạo hành lang pháp lý mới để đưa bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và nền kinh tế số. Sáng 16/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đại biểu đã thảo luận về dự án luật với nhiều nội dung quan trọng liên quan đến phát triển hạ tầng bưu chính, thương mại điện tử và chuyển đổi số.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Phiên họp.

Bưu chính được định vị là hạ tầng thiết yếu của quốc gia

Luật Bưu chính (sửa đổi) được Chính phủ trình Quốc hội với mục tiêu xây dựng hành lang pháp lý mới để phát triển bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và nền kinh tế số. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, sau hơn 15 năm thực hiện Luật Bưu chính năm 2010, lĩnh vực bưu chính đã có nhiều bước phát triển mạnh về quy mô thị trường, mô hình dịch vụ và vai trò trong chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, logistics, kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới, nhiều quy định của Luật Bưu chính hiện hành đã bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp thực tiễn. Vì vậy, việc sửa đổi toàn diện luật là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo hành lang pháp lý phù hợp với giai đoạn phát triển mới.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi).

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) gồm 8 chương, 51 điều, được xây dựng trên quan điểm xác định bưu chính là hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số, đặc biệt phục vụ thương mại điện tử.

Dự thảo luật hướng tới mở rộng hệ sinh thái dịch vụ bưu chính, tạo không gian phát triển các dịch vụ mới, góp phần thúc đẩy Chính phủ số, xã hội số. Đồng thời, đổi mới phương thức quản lý nhà nước, minh bạch hóa và đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp bưu chính.

Bảo đảm đồng bộ với các luật liên quan

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật Bưu chính (sửa đổi).

Theo cơ quan thẩm tra, dự thảo luật đã bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành cũng như tương thích với một số luật chuyên ngành đã được ban hành.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm việc nội luật hóa đầy đủ các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời bảo đảm sự thống nhất với các quy định pháp luật về ngân sách nhà nước, dữ liệu, dân sự, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục đối chiếu với các dự án luật đang được xây dựng như Luật An ninh dữ liệu, Luật Định danh và xác thực điện tử và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm tránh chồng chéo trong quá trình thực thi.

Chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Bưu chính đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy quản lý truyền thống sang tư duy kiến tạo phát triển, phù hợp yêu cầu của kỷ nguyên số.

Để bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải tách bạch tài chính giữa hoạt động bưu chính công ích do Nhà nước đặt hàng với hoạt động bưu chính thương mại. Việc hạch toán cần được thực hiện độc lập, minh bạch, không để xảy ra tình trạng bù chéo gây cạnh tranh không lành mạnh.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị đẩy mạnh xã hội hóa hạ tầng bưu chính công cộng, tạo điều kiện để các doanh nghiệp tư nhân được tiếp cận và sử dụng chung hạ tầng như hệ thống tủ phát thông minh nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và tối ưu chi phí xã hội.

Đối với định hướng phát triển bưu chính xanh, Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo luật cần quy định rõ các nguyên tắc phát triển bền vững, bảo đảm phù hợp với các điều ước quốc tế, thông lệ quốc tế cũng như đồng bộ với Luật Thương mại, Luật Đường bộ, Luật Hải quan và Luật Chuyển đổi số.

Chủ tịch Quốc hội cũng cho biết, nếu hồ sơ dự án luật được hoàn thiện đầy đủ và bảo đảm chất lượng, Luật Bưu chính (sửa đổi) có thể được trình Quốc hội xem xét, thông qua ngay tại kỳ họp không thường lệ theo quy trình rút gọn thay vì trình tại Kỳ họp thứ 2 như dự kiến.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu tiếp thu, giải trình các ý kiến tại Phiên họp.

Đổi mới quản lý theo hướng hậu kiểm

Tiếp thu các ý kiến tại phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng khẳng định mục tiêu xuyên suốt của việc sửa đổi Luật Bưu chính là xây dựng hạ tầng bưu chính quốc gia hiện đại, phục vụ hiệu quả cho kinh tế số, thương mại điện tử và thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Một trong những điểm đổi mới quan trọng của dự thảo luật là chuyển phương thức quản lý nhà nước từ tiền kiểm sang hậu kiểm, phù hợp với xu hướng cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý. Dự thảo cũng bổ sung các quy định về dữ liệu bưu chính, quản lý rủi ro, cơ chế thực hiện dịch vụ công ích và các giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động bưu chính.

Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của cơ quan thẩm tra, chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội và các ý kiến tại phiên họp để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật, bảo đảm chất lượng cao nhất trước khi trình Quốc hội xem xét.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan soạn thảo và các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, khẩn trương hoàn thiện dự án Luật Bưu chính (sửa đổi). Việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ tạo tiền đề để luật sớm được ban hành, góp phần xây dựng ngành bưu chính hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế số và quá trình chuyển đổi số quốc gia.