Sửa Luật Đo lường: Số hóa, giảm thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp

(Chinhphu.vn) - Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường đề xuất số hóa hoạt động đo lường, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và rủi ro, qua đó hướng tới giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Hội nghị truyền thông chính sách đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Sáng 19/8, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN) tổ chức Hội nghị truyền thông chính sách đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ KH&CN cho biết, đến nay, hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường đã hoàn thành các thủ tục thuộc thẩm quyền của Chính phủ và đang được chuẩn bị cho các bước thẩm tra, xem xét theo quy định.

Hội nghị là hoạt động cụ thể trong kế hoạch truyền thông chính sách của Bộ KH&CN, đồng thời là dịp để Bộ tiếp thu ý kiến nhằm tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Ông Trần Quý Giầu, Trưởng ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Bộ KH&CN chia sẻ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường - Ảnh: chinhphu.vn

Ông Trần Quý Giầu, Trưởng ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Bộ KH&CN cho biết, thực tiễn triển khai Luật hiện hành cho thấy 3 nhóm vấn đề lớn cần được giải quyết:

Thứ nhất là yêu cầu chuyển đổi số. Hoạt động đo lường chưa có nền tảng và cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông; các quy định về giá trị pháp lý của kết quả điện tử, quản lý dựa trên dữ liệu, tính chính xác, toàn vẹn, xác thực, truy xuất, an toàn và bảo mật dữ liệu còn cần được hoàn thiện.

Thứ hai là yêu cầu phát triển hệ thống đo lường quốc gia. Luật hiện hành chưa có cơ chế đủ mạnh để ưu tiên đầu tư cho các lĩnh vực công nghệ mới, kinh tế số, kinh tế xanh, công nghiệp chiến lược; việc huy động nguồn lực xã hội và triển khai Chương trình bảo đảm đo lường còn hạn chế.

Thứ ba là yêu cầu phân quyền và cải cách. Một số quy định về thẩm quyền quản lý phép đo giữa các bộ, ngành chưa thực sự rõ; hoạt động tự nguyện và bắt buộc chưa được tách bạch đầy đủ; cơ chế dấu định lượng còn nặng về tiền kiểm và một số quy định cần đồng bộ với Luật Thanh tra năm 2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Từ đó, dự án Luật tập trung vào 3 chính sách lớn: Chuyển đổi số hoạt động đo lường; nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia, phát huy vai trò doanh nghiệp; phân quyền quản lý nhà nước gắn với trách nhiệm giải trình, cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Bà Trần Thị Thúy Hà, Ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia phân tích những điểm mới của dự thảo Luật - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Số hóa toàn diện hoạt động đo lường

Phân tích những điểm mới của dự thảo, bà Trần Thị Thúy Hà, Ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho biết, một điểm đáng chú ý là dự thảo bổ sung một chương mới về chuyển đổi số hoạt động đo lường. 

Theo đó, Nhà nước xây dựng và vận hành nền tảng số hoạt động đo lường; hình thành cơ sở dữ liệu đo lường trong cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; phương tiện đo, chuẩn đo lường được gắn mã quản lý duy nhất, truy xuất suốt vòng đời.

Dự thảo cũng công nhận và sử dụng kết quả đo bằng hình thức điện tử; kết quả đo lường, giấy chứng nhận, tem, dấu dưới dạng dữ liệu số có giá trị pháp lý theo quy định. Đây là cơ sở để giảm chi phí in ấn, lưu trữ chứng từ giấy và nâng cao khả năng khai thác dữ liệu của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân.

Theo bà Trần Thị Thúy Hà, dự thảo đồng thời chuẩn hóa một số khái niệm theo thông lệ quốc tế, bổ sung các khái niệm như chất chuẩn, độ không bảo đảm đo, nền tảng số hoạt động đo lường; cập nhật các khái niệm về hệ SI, chuẩn đo lường, hiệu chuẩn và phương tiện đo.

Một nội dung mới khác là bổ sung hành vi cấm can thiệp vào cấu trúc, phần mềm, thiết bị phụ trợ của phương tiện đo nhằm làm sai lệch kết quả đo, phù hợp với yêu cầu quản lý các thiết bị đo điện tử, thông minh.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Một trong những định hướng xuyên suốt của dự thảo là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, dựa trên dữ liệu và đánh giá mức độ rủi ro.

Theo đó, tách bạch hoạt động dịch vụ theo cơ chế thị trường và hoạt động bắt buộc. Phương tiện đo nhóm 1 và chuẩn không dùng trực tiếp để kiểm định nhóm 2 thực hiện công bố năng lực; hoạt động bắt buộc tiếp tục theo cơ chế đánh giá, lựa chọn để chỉ định tổ chức đủ năng lực thực hiện kiểm định bắt buộc, thử nghiệm bắt buộc đối với phương tiện đo nhóm 2 và hiệu chuẩn bắt buộc, thử nghiệm bắt buộc đối với chuẩn đo lường dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2.

Bãi bỏ chứng nhận chuẩn công tác, chất chuẩn dùng trực tiếp để kiểm định nhóm 2; chuyển sang công bố sự phù hợp với yêu cầu kỹ thuật

Theo hồ sơ dự án Luật, các nội dung sửa đổi, bổ sung dự kiến góp phần cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính tại các văn bản quy định chi tiết.

Ngoài ra, dự thảo cũng phân định lại trách nhiệm quản lý nhà nước phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.