ESG, AI và chuyển đổi số mở hướng phát triển bền vững cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều biến động từ địa chính trị, biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI), việc nâng cao năng lực chống chịu đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp. Đây cũng là nội dung được nhiều chuyên gia trong và ngoài nước chia sẻ tại Hội thảo quốc tế lần thứ tư về "Các vấn đề đương đại trong quản trị và kinh doanh" (CIBM 2026) do Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức ngày 28/7 tại Hà Nội.

Hội thảo quy tụ nhiều nhà khoa học, chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và đại diện doanh nghiệp trong nước, quốc tế nhằm trao đổi các xu hướng quản trị mới, chia sẻ kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế thế giới ngày càng nhiều bất định.

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Phan Chí Anh, Viện trưởng Viện Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết môi trường kinh doanh toàn cầu đã chuyển từ trạng thái ổn định sang "đứt gãy thường trực". Đại dịch, biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, các cuộc tấn công an ninh mạng và sự phát triển nhanh của AI đang tạo ra những thách thức chưa từng có đối với doanh nghiệp.

PGS.TS Phan Chí Anh, Viện trưởng Viện Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ tại hội thảo.

Theo ông, trong bối cảnh này, việc chỉ tập trung nâng cao hiệu suất hoạt động không còn đủ. Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy cạnh tranh bằng hiệu suất sang xây dựng năng lực chống chịu, nhằm chủ động dự báo, thích ứng và phục hồi trước các biến động, đồng thời duy trì tăng trưởng bền vững.

Để làm được điều đó, doanh nghiệp cần phát triển đồng thời bốn trụ cột gồm con người, hệ thống vận hành, chuỗi cung ứng và năng lực tài chính; đồng thời xây dựng năm năng lực cốt lõi gồm dự báo, hấp thụ, thích ứng, phục hồi và chuyển đổi. Đây được xem là nền tảng giúp doanh nghiệp không chỉ vượt qua khủng hoảng mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.

Chia sẻ tại hội thảo, GS. Nguyễn Huy Tâm, Trường Đại học Nottingham Trent (Vương quốc Anh), trình bày nghiên cứu về chiến lược đổi mới sinh thái của các doanh nghiệp năng lượng trong bối cảnh bất định về năng lượng và rủi ro địa chính trị.

Nghiên cứu được thực hiện trên dữ liệu của hơn 1.300 doanh nghiệp tại 20 quốc gia cho thấy, sự bất định không chỉ mang đến rủi ro mà còn có thể trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo xanh nếu doanh nghiệp biết tận dụng cơ hội để tái cấu trúc hoạt động và đầu tư vào công nghệ sạch.

Tuy nhiên, khi rủi ro địa chính trị gia tăng, doanh nghiệp thường có xu hướng thận trọng hơn với các khoản đầu tư dài hạn, khiến động lực đổi mới suy giảm. Theo GS. Nguyễn Huy Tâm, quản trị doanh nghiệp bền vững, chất lượng thể chế và các chính sách môi trường ổn định sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đầu tư cho đổi mới sáng tạo và cân bằng giữa quản trị rủi ro với mục tiêu phát triển bền vững.

Toàn cảnh hội thảo.

Ở góc độ quản trị chiến lược, TS Bradley A. Corbett, Giám đốc Nghiên cứu tại Thái Lan, Phó Giáo sư Trường Kinh doanh Ivey (Canada), cho rằng thế giới đang chứng kiến sự thay đổi sâu sắc của hệ thống toàn cầu với cạnh tranh ngày càng gay gắt trên các lĩnh vực kinh tế, công nghệ, tài chính, thông tin và địa chính trị.

Theo ông, các nhà lãnh đạo cần chuyển từ tư duy quản trị truyền thống sang tư duy lãnh đạo dựa trên hệ thống, có khả năng nhìn nhận tổng thể mối liên kết giữa các yếu tố kinh tế, chính trị, công nghệ và xã hội để đưa ra các quyết định mang tính dài hạn. Năng lực thích ứng, tinh thần học hỏi liên tục và khả năng xây dựng tổ chức linh hoạt sẽ là nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững trong bối cảnh mới.

Từ góc nhìn thực tiễn, TS Yap Kwong Weng, Tổng Giám đốc Vietnam SuperPort®, cho rằng ngành logistics khu vực Đông Nam Á đang chuyển từ mục tiêu tối ưu chi phí sang tối ưu khả năng chống chịu của toàn bộ chuỗi cung ứng.

Theo ông, việc ứng dụng chuyển đổi số, dữ liệu và tự động hóa không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tăng khả năng thích ứng trước các cú sốc từ bên ngoài. Tuy nhiên, chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng thời với chuyển đổi xanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng phục hồi của doanh nghiệp trong dài hạn.

Các chuyên gia nhận định, doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt đồng thời với yêu cầu thực hiện ESG, giảm phát thải carbon, chuyển đổi số và ứng dụng AI. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tồn tại và phát triển.

Thông qua các tham luận và trao đổi học thuật, hội thảo đã cung cấp thêm cơ sở khoa học, chia sẻ nhiều kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp quản trị có tính ứng dụng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực quản trị, tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn kinh tế toàn cầu nhiều biến động.