Tăng cường bảo vệ người tiêu dùng số qua chuẩn hóa an ninh mạng IoT
Tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 27404:2025 được ban hành nhằm thiết lập một khuôn khổ chung cho chương trình gắn nhãn an ninh mạng đối với sản phẩm IoT tiêu dùng, góp phần nâng cao tính minh bạch và củng cố niềm tin số.
Internet vạn vật (IoT) đang dần hiện hữu ngay trong đời sống hằng ngày, từ các thiết bị gia dụng thông minh, hệ thống an ninh gia đình cho đến đồ chơi trẻ em kết nối Internet. Nhờ khả năng thu thập, xử lý và trao đổi dữ liệu liên tục, IoT mang lại nhiều tiện ích, song cũng đồng thời làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thông tin và xâm phạm quyền riêng tư.
Thực tế cho thấy, không ít thiết bị IoT tiêu dùng được đưa ra thị trường với mức độ bảo mật còn hạn chế, dễ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một khuôn khổ tiêu chuẩn chung ở cấp độ quốc tế để đánh giá và nhận diện mức độ an ninh mạng của thiết bị IoT trở nên cấp thiết. ISO/IEC 27404:2025, còn được biết đến với mã tiêu chuẩn ISO 80138, ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu này. Tiêu chuẩn cung cấp hướng dẫn toàn diện cho việc thiết lập và vận hành các chương trình gắn nhãn an ninh mạng đối với sản phẩm IoT tiêu dùng, giúp người dùng có thêm cơ sở để đưa ra quyết định lựa chọn sản phẩm.
Chuẩn hóa an ninh mạng cho thiết bị IoT các sản phẩm tiêu dùng
ISO/IEC 27404:2025 là cách tiếp cận dựa trên quản lý rủi ro an ninh mạng. Tiêu chuẩn xác định rõ các mối đe dọa phổ biến đối với thiết bị IoT tiêu dùng, đồng thời yêu cầu các chương trình gắn nhãn phải dựa trên những tiêu chí đánh giá rõ ràng, có thể kiểm chứng. Qua đó, mức độ an toàn của sản phẩm không chỉ được tuyên bố một cách định tính, mà cần được đánh giá thông qua các quy trình phù hợp và minh bạch.
Nội dung khác trong tiêu chuẩn cũng được đề cập là phân định rõ vai trò và trách nhiệm của các bên tham gia. Nhà sản xuất có trách nhiệm thiết kế, phát triển và duy trì các biện pháp an ninh mạng phù hợp trong suốt vòng đời sản phẩm. Các tổ chức gắn nhãn và cơ quan đánh giá sự phù hợp đóng vai trò kiểm tra, xác nhận mức độ đáp ứng các yêu cầu đã được xác định. Trong khi đó, người tiêu dùng là đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ thông tin minh bạch được thể hiện thông qua nhãn an ninh mạng.
ISO/IEC 27404:2025 không đặt ra các yêu cầu kỹ thuật chi tiết cho từng loại thiết bị, mà đóng vai trò như một khung tham chiếu, cho phép liên kết và áp dụng các tiêu chuẩn, hướng dẫn an ninh mạng hiện có. Cách tiếp cận này giúp tiêu chuẩn có tính linh hoạt cao, dễ dàng thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ IoT, đồng thời tạo điều kiện cho sự hài hòa giữa các chương trình gắn nhãn an ninh mạng đang được triển khai ở nhiều quốc gia và khu vực.
Đáng chú ý, phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn tập trung vào các sản phẩm IoT dành cho người tiêu dùng phổ thông, như thiết bị gia đình thông minh, thiết bị đeo cá nhân hoặc thiết bị giải trí kết nối mạng. Các hệ thống IoT chuyên dụng trong công nghiệp, y tế hoặc hạ tầng quan trọng không thuộc phạm vi điều chỉnh của tiêu chuẩn này, do có những yêu cầu quản lý và an toàn đặc thù riêng.
Việc áp dụng ISO/IEC 27404:2025 được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức của cả nhà sản xuất và người tiêu dùng về an ninh mạng. Đối với doanh nghiệp, tiêu chuẩn tạo động lực để tích hợp các yêu cầu bảo mật ngay từ khâu thiết kế, thay vì chỉ khắc phục sự cố khi rủi ro đã xảy ra. Đối với người tiêu dùng, nhãn an ninh mạng trở thành công cụ trực quan giúp nhận diện và so sánh mức độ an toàn của các sản phẩm IoT trên thị trường.
