Tăng cường chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn mang tầm chiến lược của Đảng và Nhà nước ta với mục đích làm thay đổi căn bản bộ mặt nông thôn, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Đây chính là cuộc cách mạng về kinh tế - xã hội và chính trị ở nông thôn nhằm xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, phát triển bền vững; một xã hội nông thôn dân chủ, văn minh, tiến bộ.

Drone bay trên cánh đồng, hỗ trợ phun thuốc, giảm sức lao động cho nông dân.

Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030. Sau hơn 15 năm triển khai thực hiện trên phạm vi cả nước; diện mạo nông thôn, kết cấu hạ tầng đến đời sống người dân được thay đổi rõ nét, xây dựng nên những vùng quê “trù phú - an lành”. Kinh tế nông thôn có bước phát triển, nhiều địa phương có sự đột phá; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực; sản xuất đã từng bước chuyển sang hướng sản xuất hàng hóa, xác định được các sản phẩm hàng hóa chủ lực để phát triển. Nông dân phấn khởi, tin tưởng vào chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.

Cùng với cả nước, được sự quan tâm chỉ đạo của tỉnh, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đến nay toàn tỉnh Quảng Trị có 69 xã thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Theo đánh giá sơ bộ theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025 đối với các đơn vị hành chính cấp xã hình thành sau sắp xếp, toàn tỉnh có 39/69 xã đạt chuẩn nông thôn mới, không có xã nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu. Có 13 thôn, bản thuộc các xã đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt chuẩn nông thôn mới; 266 thôn, bản/khu dân cư đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu; 333 vườn hộ được công nhận vườn mẫu nông thôn mới; có 349 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó có 03 sản phẩm 5 sao, 42 sản phẩm 4 sao, 304 sản phẩm 3 sao.

Sử dụng công nghệ khí cải tiến MAP tại Công ty TNHH thương mại dịch vụ Mai Thịnh (Phường Đồng Hới) giúp hải sản tươi ngon.

Nhận thức được những lợi ích to lớn của chuyển đổi số trong nông nghiệp, nông thôn, tỉnh Quảng Trị đã ban hành các chủ trương, chiến lược nhằm khai thác các cơ hội do công nghệ số mang lại nhằm hướng đến sự phát triển bền vững và hội nhập quốc tế, tỉnh Quảng Trị đang chuyển đổi từ mô hình nông thôn mới sang nông thôn thông minh, trong đó tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sử dụng các thiết bị hiện đại để phục vụ cho sản xuất nông nghiệp như ứng dụng công nghệ như drone (máy bay không người lái) phun thuốc bảo vệ thực vật, phát triển thương mại điện tử cho nông sản và xây dựng các mô hình thí điểm như nông thôn mới thông minh.

Nhiều địa phương trong tỉnh đã số hóa quy trình sản xuất nông nghiệp bằng phần mềm theo dõi nhật ký đồng ruộng, áp dụng cảm biến đo độ ẩm - dinh dưỡng và quản lý mùa vụ trên môi trường số. Điển hình như xã Vĩnh Linh đã triển khai hệ thống giám sát vùng trồng và phần mềm kiểm soát chất lượng nhằm chuẩn hóa quy trình OCOP và phục vụ xuất khẩu. Bên cạnh đó, Tỉnh Quảng Trị đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, quản lý và dịch vụ công như bán nông sản qua các sàn thương mại điện tử.

Hoạt động khuyến nông đã góp phần tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi.

Các mô hình nông nghiệp thông minh cũng được triển khai rộng rãi, mang lại hiệu quả thiết thực như mô hình sản xuất lúa hữu cơ sử dụng mạ khay, máy cấy và máy bay không người lái để phun thuốc, bón phân; mô hình trồng cây ăn quả ứng dụng hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp châm phân tự động; mô hình nuôi tôm công nghệ cao (biofloc) giúp kiểm soát dịch bệnh, nâng cao năng suất; mô hình sản xuất dưa hấu phủ bạt có truy xuất nguồn gốc, đảm bảo an toàn thực phẩm và thuận lợi trong tiêu thụ; hay mô hình chăn nuôi lợn an toàn sinh học với sản phẩm được dán tem QR, kết nối trực tiếp với doanh nghiệp và cửa hàng nông sản.

Cùng với chuyển đổi số trong sản xuất, công tác chuyển đổi số trong quản lý nông thôn cũng được đẩy mạnh. Nhiều xã, thôn trong toàn tỉnh đã ứng dụng mã QR trong quản lý dữ liệu dân cư và dịch vụ công. Việc triển khai dịch vụ công trực tuyến trong giải quyết thủ tục hành chính về các vấn đề như: đất đai, an sinh xã hội được áp dụng. Các thôn, khu phố đã sử dụng nhóm Zalo để điều hành công việc, thông báo lịch sản xuất, thời tiết. Việc đầu tư cơ sở hạ tẩng gắn với mô hình “nông thôn mới thông minh” được thực hiện.

Hệ thống camera giám sát thông minh, cảm biến môi trường, quản lý rác thải bằng mã QR và bản đồ số hạ tầng đang được một số xã triển khai thí điểm, hướng đến chuẩn “xã số - xã thông minh”.

Với quyết tâm chính trị cao cùng với sự tham gia tích cực của người dân, doanh nghiệp. Tỉnh Quảng Trị đã trở thành điểm sáng về chuyển đổi số nông thôn, với mục tiêu giai đoạn 2026-2030 sẽ hình thành mô hình làng, xã nông thôn thông minh toàn diện, năng động, sáng tạo và hướng đến sự phát triển bền vững.

Tuy nhiên, thực tiễn xây dựng nông thôn mới gắn với chuyển đổi số trên địa bàn toàn tỉnh hiện nay đang gặp không ít khó khăn, thách thức như việc thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới ở một số xã hiện vẫn còn chậm, một số chỉ tiêu chưa đạt so với mục tiêu đề ra; tiêu chí về cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất văn hóa chưa đạt chuẩn; việc huy động các nguồn lực, nhất là đối với các doanh nghiệp và nhân dân để xây dựng nông thôn mới. Các mô hình liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ sản phẩm tại địa phương chưa thực sự phát huy hiệu quả. Việc đào tạo nghề cho lao động nông thôn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao.

Qua quá trình triển khai thực hiện, để tăng cường chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh mang lại hiệu quả thiết thực cần tập trung thực hiện tốt các giải pháp sau:

Thứ nhất, cấp ủy, chính quyền từ cấp tỉnh đến cơ sở phải làm tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông thôn về mục tiêu phấn đấu vì cuộc sống của người dân để cán bộ, đảng viên và nhân dân tham gia với tinh thần tự nguyện và trách nhiệm cao. Thường xuyên tổ chức tham quan học tập kinh nghiệm lẫn nhau tạo phong trào thi đua giữa các địa phương trong xã, giữa các xã, giữa các hộ gia đình với nhau; tích cực tuyên truyền thông qua các chuyên mục, tin bài, phóng sự về các điển hình khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu. Kịp thời nêu gương, động viên cán bộ, nhân dân nhất là những tấm gương điển hình trong việc hiến đất, hiến cây, góp tài sản chỉnh trang bộ mặt nông thôn tại các thôn xóm.

Thứ hai, cần huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực. Với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, các địa phương cần huy động sự đóng góp của nhân dân, các doanh nghiệp và con em xa quê. Ưu tiên đầu tư xây dựng và nâng cấp các công trình hạ tầng phát triển kinh tế, nâng cấp các trường học, trung tâm văn hóa, trạm y tế xã đạt chuẩn. Đẩy mạnh sản xuất hàng hóa tập trung đối với các sản phẩm chủ lực của xã, xây dựng các mô hình kinh tế có hiệu quả; khuyến khích phát triển chăn nuôi tập trung trên địa bàn.

Thứ ba, tỉnh cần xác định phát triển kinh tế nông thôn theo hướng gia tăng giá trị, xanh và bền vững. Đẩy mạnh phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch, củng cố và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, hợp tác xã theo chuỗi giá trị, tạo sinh kế ổn định cho người dân vùng đặc biệt khó khăn, vùng biên giới. Đặc biệt, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý, điều hành chương trình. Số hóa quy trình theo dõi, giám sát.

Thứ tư, các địa phương cần tập trung rà soát, lập và phê duyệt quy hoạch chung cấp xã theo đúng quy định pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn. Bảo đảm đồng bộ với quy hoạch cấp tỉnh, phát huy lợi thế từng vùng, tạo nền tảng phát triển bền vững. Tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và chủ động báo cáo Uỷ ban Nhân dân tỉnh những vấn đề vượt thẩm quyền, quyết tâm thực hiện hiệu quả mục tiêu xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững trong giai đoạn mới.

Thứ năm, nâng cao năng lực sử dụng và ứng dụng công nghệ thông tin của người dân để hình thành đội ngũ nông dân số gắn liền với quá trình chuyển đổi số nông nghiệp, nông thôn. Tăng cường ứng dụng công nghệ số trong phát triển kinh tế nông thôn theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Thứ sáu, xây dựng các chính sách nhằm hỗ trợ nông dân, các hợp tác xã tiêu thụ các nông sản. Các địa phương cần phát huy lợi thế, xây dựng các chợ thương mại điện tử gắn với các sản phẩm nông nghiệp an toàn, sản xuất theo chuỗi giá trị nhằm giúp người dân có cơ hội tiếp cận với các sản phẩm nông nghiệp an toàn, hiện đại dưới sự quản lý, giám sát chất lượng sản phẩm của các cơ quan quản lý.

Cùng với quyết tâm chính trị cao và sự tham gia tích cực của người dân, các doanh nghiệp, Tỉnh đang trở thành điểm sáng về chuyển đổi số nông thôn, xứng đáng là một trong những mô hình tiên phong của cả nước trong xây dựng Nông thôn mới thông minh. Xây dựng tỉnh Quảng Trị ngày càng phát triển giàu đẹp, văn minh.