Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Không thi trực tuyến, tăng bảo mật và giảm áp lực khâu tổ chức

Bộ GDĐT đã trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036. Theo phương án đề xuất, thí sinh sẽ làm bài trong mạng nội bộ tại điểm thi, không kết nối Internet, trong khi dữ liệu đề thi và bài làm được bảo vệ bằng nhiều lớp an toàn.

Bộ GDĐT cho biết, việc chuyển từ thi trên giấy sang thi trên máy tính là sự thay đổi về phương thức tổ chức, không làm thay đổi mục tiêu, nội dung đánh giá của kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Sử dụng mạg LAN nội bộ, không kết nối Internet

Theo GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GDĐT), hiện có nhiều người hiểu nhầm thi trên máy tính là thi trực tuyến qua Internet. Tuy nhiên, theo mô hình đề xuất, thí sinh sẽ làm bài trên hệ thống máy tính sử dụng mạng LAN nội bộ tại điểm thi và không kết nối Internet trong suốt quá trình thi.

Đề thi được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ đến máy chủ tại điểm thi. Cách thức này giúp kỳ thi không phụ thuộc vào đường truyền Internet bên ngoài, đồng thời hạn chế nguy cơ tấn công trực tiếp từ môi trường mạng.

Việc tổ chức thi trên máy tính được kỳ vọng sẽ giảm nhiều khâu thủ công như in sao, vận chuyển, bàn giao đề thi và chấm bài trắc nghiệm. Hệ thống có khả năng ghi nhận trực tiếp quá trình làm bài của thí sinh, góp phần hạn chế sai sót do con người, đồng thời nâng cao khả năng giám sát, truy vết và hậu kiểm.

Bên cạnh đó, hình thức thi mới tạo điều kiện mở rộng các dạng thức câu hỏi, từng bước ứng dụng âm thanh, hình ảnh, video và mô phỏng vào bài thi. Qua đó, kỳ thi không chỉ đánh giá kiến thức mà còn hướng tới đo lường tốt hơn năng lực vận dụng, phân tích và giải quyết vấn đề của học sinh theo định hướng Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Một điểm thi IELTS trên máy tính từng được tổ chức tại ĐH Bách Khoa Hà Nội. (Ảnh minh hoạ): ECE English

Bảo mật nhiều lớp, kiểm soát nguy cơ lộ đề

Theo Bộ GDĐT, an toàn hệ thống là yêu cầu quan trọng trong đề án thi trên máy tính. Dữ liệu đề thi và bài làm của thí sinh sẽ được mã hóa trong quá trình truyền tải, lưu trữ và sao lưu.

Hệ thống được thiết kế với cơ chế phân quyền truy cập theo nhiệm vụ, xác thực người vận hành, ghi nhận nhật ký thao tác và phát hiện các truy cập bất thường. Dữ liệu kỳ thi cũng được sao lưu theo nhiều lớp dự phòng nhằm tránh mất bài thi khi xảy ra sự cố kỹ thuật.

Trước lo ngại việc tổ chức nhiều ca thi có thể làm tăng nguy cơ lộ đề, Cục Quản lý chất lượng cho biết vấn đề này đã được tính toán ngay từ khâu thiết kế hệ thống. Đề thi của từng ca sẽ được lựa chọn từ ngân hàng câu hỏi đủ lớn, được mã hóa và chuyển đến điểm thi sát giờ thi qua kênh bảo mật.

Các đề thi khác nhau giữa các ca phải bảo đảm tương đương về mức độ, nội dung đánh giá, giúp thí sinh không bị ảnh hưởng bởi thời điểm dự thi.

Triển khai từng bước, không tạo áp lực cho học sinh

Theo lộ trình dự kiến, thi tốt nghiệp THPT trên máy tính sẽ được triển khai từng bước tại những địa phương, điểm thi đáp ứng đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, Bộ GDĐT dự kiến tổ chức song song hai phương thức thi trên giấy và trên máy tính, bảo đảm kết quả có giá trị tương đương và không tạo ra sự khác biệt về quyền lợi giữa các nhóm thí sinh.

Đối với các sự cố như mất điện, hỏng máy hoặc lỗi phần mềm, hệ thống phải có khả năng tự động lưu bài định kỳ, điểm thi được trang bị thiết bị dự phòng, nguồn điện dự phòng và quy trình xử lý cụ thể nhằm bảo đảm quyền lợi của thí sinh.

Bộ GDĐT cũng khẳng định máy tính chỉ là công cụ hỗ trợ, không làm thay đổi phạm vi kiến thức hay yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông. Học sinh sẽ được cung cấp phần mềm, bài thi mẫu để làm quen trước khi áp dụng chính thức, không phải học thêm kỹ năng công nghệ hoặc đầu tư thiết bị riêng để dự thi.