Tiềm ẩn rủi ro pháp lý khi sử dụng phần mềm máy tính không bản quyền

Công an TP Hà Nội vừa phát đi thông tin cảnh báo về việc sử dụng phần mềm lậu, phần mềm bẻ khóa (crack), phần mềm kích hoạt trái phép tiềm ẩn nguy cơ pháp lý khiến người dùng bị xử phạt, thậm chí còn tiềm tàng các trách nhiệm hình sự nếu được xác định có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Trước xu hướng chuyển đổi số toàn cầu, các phần mềm máy tính cơ bản như Windows, Microsoft Office và nhiều phần mềm máy tính khác đang được sử dụng phổ biến tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân. Việc cài đặt, sử dụng phần mềm không có bản quyền, bị bẻ khóa hoặc kích hoạt trái phép không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý do xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo luật pháp Việt Nam hiện hành, chương trình máy tính được bảo hộ quyền tác giả. Việc sử dụng phần mềm không được phép của chủ sở hữu quyền có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật. Thời gian qua, Công an thành phố Hà Nội đã phát hiện, xử lý các vụ việc liên quan đến xâm phạm bản quyền phần mềm.

Theo Nghị định 341/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan có hiệu lực từ 15/2. Trong đó nêu rõ, hành vi sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả có thể bị xử phạt với mức phạt được xác định căn cứ vào số lợi bất hợp pháp thu được, mức độ thiệt hại hoặc giá trị hàng hóa vi phạm.

Cá nhân vi phạm có thể bị phạt đến 50 triệu đồng và 100 triệu đồng đối với tổ chức. Tùy từng hành vi, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Trường hợp hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. 

Thời gian qua, Công an TP Hà Nội đã phát hiện, xử lý các vụ việc liên quan đến hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm. Trong đó, Phòng An ninh  kinh tế phối hợp với Phòng An ninh điều tra - Công an thành phố Hà Nội kiểm tra các thiết bị máy tính tại một cơ sở kinh doanh dịch vụ thể thao, giải trí và games trên địa bàn Thành phố.

Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân cần chủ động kiểm tra, rà soát bản quyền của các phần mềm đang cài đặt, sử dụng.

Người dân cũng được khuyến nghị không cài đặt, sử dụng phần mềm bị bẻ khóa, kích hoạt trái phép hoặc không rõ nguồn gốc. Để đảm bảo an toàn, người dùng nên uu tiên sử dụng phần mềm có bản quyền, được cung cấp qua các kênh hợp pháp.

Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cũng cần thường xuyên kiểm tra hệ thống máy tính, kịp thời gỡ bỏ phần mềm không rõ nguồn gốc hoặc không đáp ứng yêu cầu về bản quyền.

Việc sử dụng phần mềm hợp pháp không chỉ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích của chủ thể quyền mà còn hạn chế nguy cơ mất an toàn thông tin, bảo đảm an toàn cho hệ thống công nghệ thông tin.

Thời gian tới, Phòng An ninh kinh tế - Công an thành phố Hà Nội tiếp tục phối hợp các lực lượng chức năng tăng cường nắm tình hình, rà soát việc sử dụng phần mềm tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; tập trung phát hiện, xử lý các cá nhân, tổ chức cung cấp, cài đặt, phát tán phần mềm trái phép, góp phần bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh, trật tự trên địa bàn Thủ đô.