Từ nền tảng đến kết quả: Khối Chuyển đổi số và hành trình kiến tạo quốc gia số

Chiều 31/12, tại Hà Nội, Khối Chuyển đổi số thuộc Bộ KH&CN đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, nhìn lại một năm tăng tốc chuyển đổi số và xác lập những định hướng trọng tâm cho giai đoạn kiến tạo quốc gia số bằng các kết quả thực chất, có thể đo lường và lan tỏa.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại Hội nghị.

Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo Bộ KH&CN cùng 7 đơn vị thuộc Khối Chuyển đổi số gồm: Cục Chuyển đổi số quốc gia; Vụ Kinh tế và Xã hội số; Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ; Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia; Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia; Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia; Trung tâm Công nghệ Thông tin.

Hoàn thiện thể chế, xác lập vai trò kiến trúc sư trưởng cho chuyển đổi số quốc gia

Báo cáo tại Hội nghị tổng kết, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Trần Duy Ninh cho biết, năm 2025 có thể coi là giai đoạn bản lề của Khối Chuyển đổi số, khi trọng tâm công tác được đặt vào việc hoàn thiện thể chế và chuẩn hóa vai trò điều phối chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc

Theo Cục trưởng Trần Duy Ninh, trong bối cảnh chuyển đổi số không còn là khái niệm thử nghiệm mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc của quản trị hiện đại, nếu thiếu một khung pháp lý thống nhất, rõ ràng và đủ độ mở, các chương trình chuyển đổi số rất dễ rơi vào tình trạng phân tán, manh mún, mỗi nơi làm một kiểu.

Trong năm qua, Khối Chuyển đổi số đã tham mưu xây dựng và trình ban hành một hệ thống văn bản pháp luật tương đối toàn diện, từ luật, nghị định, nghị quyết đến các quyết định của Thủ tướng Chính phủ và thông tư chuyên ngành.

Điểm đáng chú ý là nhiều quy định mới được thiết kế theo hướng chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm bớt rào cản hành chính, đồng thời tạo không gian cho đổi mới sáng tạo trong môi trường số.

Theo Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, đây là bước chuyển quan trọng, bởi quản lý trong môi trường số đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt hơn, dựa trên dữ liệu và giám sát theo thời gian thực, thay vì các quy trình kiểm soát cứng nhắc truyền thống.

Song song với hoàn thiện thể chế, các kết quả chuyển đổi số năm 2025 đã bắt đầu được phản ánh bằng những chuyển động cụ thể trong thực tiễn. Tỷ trọng kinh tế số trong GDP tiếp tục tăng, cho thấy khu vực kinh tế số đang dần trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng.

Việc tỷ lệ người dân trưởng thành sử dụng chữ ký điện tử, chữ ký số cá nhân ngày càng cao cho thấy các công cụ giao dịch số đã dần trở nên quen thuộc trong đời sống. Đặc biệt, tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được xử lý trực tuyến toàn trình vượt mốc một nửa tổng số hồ sơ giải quyết là dấu hiệu rõ nét cho thấy chuyển đổi số trong khu vực công đã đi qua giai đoạn thí điểm, bước vào giai đoạn vận hành thường xuyên.

Theo Cục trưởng Trần Duy Ninh, những con số này không chỉ phản ánh kết quả của một năm công tác, mà còn cho thấy năng lực thích ứng của bộ máy trước phương thức quản lý mới dựa trên dữ liệu và công nghệ số, tạo nền tảng để Khối Chuyển đổi số tiếp tục nâng cấp chất lượng và chiều sâu trong các năm tiếp theo.

Khi chuyển đổi số trở thành bài toán tái tổ chức bộ máy và thay đổi tư duy điều hành

Thực tiễn năm 2025 cho thấy, chuyển đổi số càng triển khai mạnh mẽ, áp lực đặt lên bộ máy càng lớn, không chỉ ở khối lượng công việc, mà còn ở yêu cầu phối hợp liên ngành, liên cấp và khả năng điều phối trong môi trường làm việc số.

Thứ trưởng Thường trực Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại Hội nghị.

Nhiều ý kiến tại Hội nghị cho rằng, công nghệ không còn là rào cản lớn nhất; thách thức cốt lõi nằm ở tổ chức thực thi, ở sức bền của đội ngũ và ở cách thức điều hành trong bối cảnh thay đổi nhanh và liên tục.

Ở những nơi người đứng đầu thực sự coi chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với trách nhiệm quản lý và kết quả điều hành, các nền tảng số được khai thác hiệu quả, tạo ra chuyển biến rõ rệt.

Ngược lại, nếu chuyển đổi số chỉ được giao cho bộ phận kỹ thuật, thiếu sự dẫn dắt xuyên suốt, thì rất dễ rơi vào tình trạng “có hệ thống nhưng ít sử dụng”, “có dữ liệu nhưng không dùng để ra quyết định”.

Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, chuyển đổi số không phải là việc làm thêm bên cạnh công việc thường xuyên, mà là cách làm mới để bộ máy vận hành hiệu quả hơn.

Theo Bộ trưởng, nếu chỉ số hóa các quy trình cũ mà không thay đổi tư duy quản lý, không cắt giảm những khâu trung gian không cần thiết, thì chuyển đổi số sẽ khó tạo ra giá trị thực chất. Yêu cầu đặt ra hiện nay là phải thiết kế lại quy trình ngay từ đầu trên môi trường số, coi dữ liệu là tài nguyên và sử dụng dữ liệu như một công cụ hỗ trợ ra quyết định.

Một điểm nhấn đáng chú ý của Hội nghị tổng kết năm nay là phiên tọa đàm, nơi các đại biểu không chỉ trình bày kết quả, mà cùng trao đổi thẳng thắn về những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai chuyển đổi số. Không khí tọa đàm cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt từ cách tiếp cận nặng về báo cáo sang đối thoại nội bộ, tập trung vào thực tiễn điều hành và các điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Tại Tọa đàm, đại diện các đơn vị trong Khối Chuyển đổi số chia sẻ những áp lực cụ thể khi vừa phải bảo đảm tiến độ nhiệm vụ, vừa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về liên thông dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và phối hợp liên ngành.

Nhiều ý kiến cho rằng, chuyển đổi số đang đặt ra thách thức lớn đối với đội ngũ cán bộ, không chỉ về khối lượng công việc, mà còn về năng lực thích ứng trong môi trường làm việc liên tục thay đổi.

Tại Tọa đàm, các đại biểu thống nhất, chuyển đổi số chỉ có thể đi vào chiều sâu khi được đặt trong tổng thể đổi mới phương thức quản lý, gắn với trách nhiệm cá nhân và vai trò người đứng đầu. Việc duy trì các không gian đối thoại như Tọa đàm được xem là cần thiết, giúp nhận diện đúng những vướng mắc từ thực tiễn, tránh tình trạng che lấp khó khăn bằng các chỉ tiêu hình thức, qua đó tạo cơ sở để điều chỉnh chính sách và cách làm trong giai đoạn tiếp theo.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng trao tặng Bằng khen của Bộ trưởng cho 3 đơn vị có nhiều thành tích trong công tác xây dựng Luật, gồm: Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ, Cục Chuyển đổi số quốc gia, Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia.

Năm 2026: Tăng tốc có trọng tâm, chuyển từ chính sách sang giá trị thực chất

Định hướng cho năm 2026, Thứ trưởng Thường trực Bộ KH&CN Vũ Hải Quân là người phụ trách trực tiếp Khối Chuyển đổi số nhấn mạnh yêu cầu kết hợp hài hòa giữa công việc cụ thể, sát thực tiễn với tư duy dài hạn mang tính dẫn dắt.

Theo Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân, dù là việc nhỏ hay việc lớn đều cần cách tiếp cận đúng để giải quyết đến nơi đến chốn; các nền tảng số do Bộ xây dựng cần tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, tạo sức lan tỏa trong toàn bộ hệ thống.

Chỉ đạo tại Hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh “từ chính sách sang sản phẩm, từ ý tưởng sang giá trị”.

Theo Bộ trưởng, mỗi nhiệm vụ chuyển đổi số trong năm 2026 phải trả lời được những câu hỏi cốt lõi về vấn đề cần giải quyết, lợi ích mang lại và đối tượng thụ hưởng.

Nếu một nền tảng số, một sáng kiến số không giúp bộ máy vận hành tốt hơn, không rút ngắn thời gian xử lý công việc, không giảm chi phí xã hội, thì cần được xem xét lại một cách nghiêm túc.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng và các Thứ trưởng chụp ảnh lưu niệm với các đơn vị Khối Chuyển đổi số.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định chuyển đổi số là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, kỷ luật thực thi và tinh thần dám thay đổi

Năm 2026, Khối Chuyển đổi số được yêu cầu tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, lấy hiệu quả thực chất làm tiêu chí cao nhất để đánh giá kết quả, qua đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng quốc gia số./.