Vi phạm hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng hơn 180% trong quý III/2026

Trong quý III/2026, lực lượng chức năng phát hiện, xử lý 39.716 vụ vi phạm về buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, tăng 24,38% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, số vụ hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng 180,69%, trong bối cảnh các hành vi vi phạm ngày càng dịch chuyển lên môi trường số.

Theo báo cáo tại hội nghị giao ban giữa Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia với các cơ quan, đơn vị thực thi công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tình hình vi phạm trong quý III/2026 tiếp tục diễn biến phức tạp trên nhiều tuyến, địa bàn và lĩnh vực.

Cụ thể, trong tổng số 39.716 vụ vi phạm được phát hiện, bắt giữ và xử lý, có 2.510 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu, tăng 53,70% so với cùng kỳ năm 2025; 34.357 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế, tăng 17,32%; và 2.849 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng 180,69%.

Cùng với công tác phát hiện, xử lý vi phạm, các lực lượng đã thu nộp ngân sách nhà nước 5.696,673 tỷ đồng, tăng 56,38% so với cùng kỳ; khởi tố 329 vụ án với 519 đối tượng.

Quang cảnh Hội nghị giao ban giữa Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia với bộ, ngành, cơ quan thực thi công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ. Ảnh: bcd389.gov.vn 

Hàng giả gia tăng, phương thức vi phạm ngày càng phức tạp

Theo Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, các hành vi vi phạm tập trung vào nhiều nhóm hàng hóa, từ thực phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm đến hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng vi phạm quy định về nhãn, hàng hết hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu hoặc không có hóa đơn, chứng từ.

Đáng chú ý, các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội, hoạt động livestream bán hàng, dịch vụ chuyển phát nhanh và bưu chính để quảng bá, giao dịch, vận chuyển hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Sự dịch chuyển này khiến việc kiểm soát không chỉ giới hạn ở các điểm tập kết, cửa khẩu hay khâu vận chuyển trực tiếp. Cơ quan chức năng còn phải xác định mối liên hệ giữa người cung cấp, người bán, người vận chuyển và các kênh tiêu thụ trên môi trường số, qua đó làm rõ nguồn gốc hàng hóa và trách nhiệm của các bên liên quan.

Tại hội nghị, Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, Bộ Công an, nhận định tội phạm buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả ngày càng tinh vi, hoạt động với quy mô lớn và có tính xuyên quốc gia.

Theo Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, việc tăng cường chia sẻ, thống nhất dữ liệu giữa các bộ, ngành có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh. Đồng thời, cần xác định rõ cơ quan chủ trì và trách nhiệm phối hợp để kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa và xử lý tận gốc các đường dây liên quan.

Khi dữ liệu được kết nối, cơ quan chức năng có thêm căn cứ đối chiếu thông tin, nhận diện dấu hiệu bất thường, xác định nguồn hàng và truy trách nhiệm khi phát sinh vi phạm. Đây cũng là cơ sở để chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên việc phát hiện, xử lý từng vụ việc sang kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng và tiêu thụ hàng hóa vi phạm.

Vi phạm nổi lên trên nhiều tuyến biên giới, đường biển và hàng không

Bên cạnh hoạt động trên thị trường nội địa và không gian mạng, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa tiếp tục diễn biến phức tạp tại các tuyến biên giới, cảng biển, cảng hàng không và bưu chính quốc tế.

Trên tuyến biên giới Việt Nam, Trung Quốc, các mặt hàng vi phạm nổi lên gồm ma túy, pháo nổ, nguyên liệu thuốc lá, ngoại tệ, vàng, bạc, hàng gia dụng, hàng điện tử, sản phẩm gia súc, gia cầm đông lạnh và hải sản. Hoạt động này được ghi nhận tại các địa bàn biên giới thuộc Lào Cai, Cao Bằng, Lạng Sơn và Quảng Ninh.

Tại tuyến biên giới Việt Nam, Lào, các hành vi buôn lậu, mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, thuốc lá ngoại, đường cát, mỹ phẩm và lâm sản tiếp tục là những vấn đề đáng chú ý. Các địa bàn được đề cập gồm Điện Biên, Sơn La, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị và Quảng Ngãi.

Trong khi đó, tuyến biên giới Việt Nam, Campuchia ghi nhận hoạt động vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, thuốc lá ngoại, thuốc lá điện tử, đường cát, thực phẩm, mỹ phẩm, vàng và ngoại tệ qua các địa bàn Gia Lai, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp và An Giang.

Trên tuyến biển và cảng biển, các mặt hàng vi phạm gồm ma túy, pháo nổ, vật liệu nổ, thuốc lá ngoại, đường cát, rượu, xăng dầu, than, hàng hóa có nguồn gốc nước ngoài đã qua sử dụng và thực phẩm đông lạnh. Hoạt động này được ghi nhận tại các địa bàn ven biển, cảng biển như Quảng Ninh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Vĩnh Long và An Giang.

Đối với tuyến hàng không và bưu chính quốc tế, các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, tiền tệ, vàng, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và thuốc lá điện tử diễn ra tại nhiều cảng hàng không, điểm bưu chính quốc tế. Những địa bàn được nêu gồm sân bay Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng và Cam Ranh.

Phạm vi địa bàn rộng cùng sự đa dạng về phương thức, chủng loại hàng hóa cho thấy yêu cầu phối hợp giữa các lực lượng kiểm soát biên giới, công an, quản lý thị trường, hải quan và các cơ quan liên quan ngày càng cấp thiết.

Tăng phối hợp, tập trung xử lý đường dây và đối tượng chủ mưu

Đánh giá về công tác thực thi, Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, cho biết việc nắm tình hình, dự báo và đấu tranh tại một số lĩnh vực vẫn chưa theo kịp thực tế. Sự phối hợp giữa các lực lượng có thời điểm chưa đồng bộ; việc phát hiện, xử lý hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm an toàn thực phẩm và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn còn hạn chế.

Trước thực tế này, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia yêu cầu các lực lượng chủ động nắm chắc tình hình cả trên địa bàn thực tế và không gian mạng; tăng cường trao đổi thông tin, nâng cao hiệu quả phối hợp và tập trung đấu tranh với các đường dây, đối tượng chủ mưu, cầm đầu.

Các lực lượng cũng được yêu cầu xây dựng chuyên đề kiểm tra, đấu tranh đối với những mặt hàng, lĩnh vực có nguy cơ vi phạm cao, đồng thời chuẩn bị triển khai đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trước, trong và sau Tết Nguyên đán 2027.

Trong bối cảnh vi phạm ngày càng gắn với các kênh phân phối trực tuyến và mạng lưới vận chuyển liên tỉnh, xuyên biên giới, việc nâng cao hiệu quả kiểm soát cần đi đôi với kết nối dữ liệu, xác định rõ trách nhiệm phối hợp và truy xét nguồn gốc hàng hóa. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm nâng cao khả năng phát hiện, ngăn chặn vi phạm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và quyền sở hữu trí tuệ hợp pháp của tổ chức, cá nhân.