Việt Nam đứng trước cơ hội lớn để tăng trưởng 2 con số năm 2026

Đó là khẳng định của GS.TS. Jonathan R. Pincus, nguyên Chuyên gia Kinh tế trưởng Chương trình Phát triển Liên Hợp quốc tại Việt Nam và nhiều chuyên gia kinh tế quốc tế khác về sự phát triển, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

Giáo sư Pincus cho rằng, trong 5 năm qua, Việt Nam đã nổi lên như một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về sản xuất phục vụ xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu tăng hơn 10% mỗi năm trong suốt giai đoạn này và đặc biệt tăng tốc mạnh vào năm 2025, đạt mức tăng trưởng 16%.

GS. TS. Jonathan R. Pincus, nguyên Chuyên gia Kinh tế trưởng UNDP tại Việt Nam. Ảnh VGP.

"Xuất khẩu điện tử luôn dẫn đầu trong các ngành, bên cạnh những đóng góp đáng kể từ xuất khẩu máy móc, dệt may, cũng như chế biến nông sản. Nhu cầu xuất khẩu đã thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng của đất nước, thu về hàng tỷ USD và tạo ra hàng triệu việc làm ổn định", ông Pincus bày tỏ.

Chính phủ đã xây dựng chiến lược quốc gia nhằm đạt mục tiêu này thông qua việc hoàn thiện các luật và khuôn khổ pháp lý về môi trường, đề ra kế hoạch xây dựng thị trường carbon quốc gia và ban hành Quy hoạch Điện VIII.

Ngoài ra, Chính phủ cũng ban hành Kế hoạch quốc gia thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2025, bao gồm chiến lược vùng cho Đồng bằng sông Cửu Long – khu vực sản xuất nông nghiệp hàng đầu của cả nước, đồng thời là vùng đang bị đe dọa bởi mực nước biển dâng và các thách thức khác.

Thành tựu nổi bật trong năm 2025, nguyên Chuyên gia Kinh tế trưởng UNDP nhận định, Việt Nam dự kiến đạt mức tăng trưởng GDP 8%, cao nhất châu Á, với động lực chính đến từ xuất khẩu hàng hóa chế tạo. Mặc dù vào đầu năm đã xuất hiện những lo ngại rằng việc Hoa Kỳ tăng thuế quan, song tổng kim ngạch thương mại cả năm đã lần đầu tiên vượt mốc 900 tỷ USD.

Làn sóng đầu tư bùng nổ vào trí tuệ nhân tạo (AI) rõ ràng đã tạo ra những hiệu ứng lan tỏa tích cực đối với Việt Nam thông qua việc sản xuất nhiều linh kiện điện tử sử dụng trong lĩnh vực này.

Việt Nam ghi nhận thặng dư thương mại năm thứ 10 liên tiếp, trong khi dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục duy trì ở mức cao. Một thành tựu quan trọng khác là sự ổn định về giá cả, với chỉ số giá tiêu dùng duy trì ở mức thấp hơn đáng kể so với mục tiêu của Chính phủ.

Theo nguyên Chuyên gia Kinh tế trưởng UNDP, Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội kinh tế quan trọng trong năm 2026, qua đó tiếp tục đa dạng hóa xuất khẩu và hướng tới các ngành có hàm lượng công nghệ cao hơn.

Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050 được ban hành năm 2024 cho thấy tiềm năng của việc kết hợp đầu tư vào khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực, hạ tầng và các quan hệ đối tác quốc tế nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nông nghiệp vẫn là một ngành rất quan trọng và có tiềm năng tăng trưởng rất lớn, đặc biệt khi Việt Nam dần chuyển từ xuất khẩu hàng hóa khối lượng lớn sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Việt Nam cần xây dựng các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước có năng lực cạnh tranh. Mặc dù Việt Nam đã nổi lên như một quốc gia xuất khẩu hàng đầu, nhưng khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa hiện nay do các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện. Do đó, Việt Nam cần xây dựng được các ngành công nghiệp trong nước có trình độ công nghệ và năng lực đủ mạnh để cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.

Về động lực kinh tế chủ chốt của Việt Nam trong năm 2026, Giáo sư Pincus nêu, xuất khẩu hàng hóa chế tạo sẽ tiếp tục là động lực kinh tế chính trong năm 2026. Việc Việt Nam hội nhập sâu vào các mạng lưới sản xuất của Đông Á sẽ tiếp tục thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực công nghệ cao, qua đó giúp Việt Nam tiếp tục hưởng lợi từ làn sóng bùng nổ đầu tư vào AI.

Các ngành này có mức tiêu thụ năng lượng lớn, do đó nhu cầu năng lượng được dự báo sẽ tiếp tục tăng với tốc độ rất cao. Điều này đặt ra những thách thức trong bối cảnh chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, nhưng đồng thời cũng mở ra nhiều cơ hội.

Để đáp ứng nhu cầu điện năng tăng nhanh, cần có những khoản đầu tư lớn vào hạ tầng lưới điện, điện mặt trời, điện gió ngoài khơi và năng lượng hạt nhân. Sự bùng nổ của ngành chế tạo cũng sẽ thúc đẩy đầu tư vào các dự án hạ tầng quan trọng khác trong lĩnh vực giao thông, logistics và thông tin - truyền thông.

Thách thức lớn nhất của Việt Nam trong năm 2026 là xu hướng bảo hộ gia tăng trên toàn cầu, đặc biệt tại Hoa Kỳ. Ngoài ra, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu cũng là một mối đe dọa đối với nền kinh tế xuất khẩu của Việt Nam.

Việt Nam đứng trước cơ hội lớn để bứt phá tăng trưởng 2 con số năm 2026. Ảnh minh họa, nguồn internet.

Sau sự kiện "Vietnam Dialogue" vừa được tổ chức tại Frankfurt am Main, nhà báo Sabine Balk đã đăng tải bài phân tích trên FAZ, một trong những nhật báo quan trọng nhất của Cộng hòa Liên bang Đức. Trong bài viết, bà nhấn mạnh, Việt Nam đã bước ra khỏi vị thế của một nước nghèo trước đây và đang nổi lên như một nền kinh tế đầy năng động.

Ông Oliver Massmann – luật sư người Đức đã sống ở Việt Nam 25 năm và hiện là Giám đốc điều hành hãng luật Duane Morris cho rằng, mô hình kinh tế của Việt Nam đã có mức độ thị trường rất cao, thậm chí "thị trường hơn nhiều nước thị trường".

"Tôi không biết nước nào ở Đông Nam Á có môi trường kinh doanh thị trường tự do và cởi mở như Việt Nam", luật sư Oliver Massmann chia sẻ quan điểm.

Trong khuôn khổ sự kiện "Vietnam Dialogue" tại Frankfurt, nơi kết nối giữa lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách của hai nước, ông Massmann cũng nhấn mạnh, Việt Nam đang sở hữu hàng loạt yếu tố mà doanh nghiệp Đức đặc biệt quan tâm: môi trường pháp lý ổn định, lực lượng lao động trẻ và đầy khát vọng, sự trỗi dậy của các ngành công nghiệp công nghệ cao và quy mô tầng lớp trung lưu tăng nhanh.

Dù hệ thống hạ tầng chưa đồng đều, nhưng lĩnh vực năng lượng – đặc biệt là năng lượng tái tạo – đang nổi lên như một điểm sáng lớn. Riêng năm 2022, Việt Nam đã bổ sung 18 GW điện Mặt trời – một tốc độ mở rộng hiếm thấy tại khu vực châu Á. Cùng lúc, Chính phủ tiếp tục điều chỉnh khung pháp lý nhằm thu hút dòng vốn mới vào lĩnh vực năng lượng sạch.

Nhiều tập đoàn lớn của Đức như: Siemens, Bosch, Adidas, Mercedes-Benz hay Heidelberger Druckmaschinen đã hoạt động lâu năm tại Việt Nam. Làn sóng đầu tư trong lĩnh vực công nghệ hiện vẫn tiếp tục tăng.

Đáng chú ý là dự án của SAP – tập đoàn phần mềm lớn nhất châu Âu. Mùa hè vừa qua, SAP công bố thành lập trung tâm đổi mới số SAP Labs tại TP.HCM với kế hoạch đầu tư 150 triệu euro trong vòng 5 năm. Đại diện của SAP cho biết Việt Nam không chỉ là nơi làm gia công đơn thuần.

Theo ông Arjun Kumar Rao, điều phối chuỗi cung ứng SAP, "Việt Nam có đội ngũ kỹ sư công nghệ thông tin trình độ cao. Họ học từ chúng tôi, nhưng chúng tôi cũng học được rất nhiều từ họ".

Ông Florian Witt (ODDO BHF) nhấn mạnh, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong khối ASEAN. Trong khuôn khổ sáng kiến Global Gateway hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP), EU đã dành 430 triệu euro cho dự án thủy điện tích năng – một dự án trọng điểm.

Ngoài ra, Việt Nam và Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) đã ký khoản vay trị giá 500 triệu Euro, cùng 142 triệu Euro hỗ trợ ngân sách cho cải cách năng lượng.

Nhờ ổn định chính trị, lực lượng lao động trẻ, khát vọng đi lên và chính sách mở cửa, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất, công nghệ và năng lượng sạch mới của châu Á, đồng thời trở thành đối tác ngày càng quan trọng của Đức và Liên minh châu Âu.