VIVINA giới thiệu mô hình Kiosk số kết nối phân phối hàng Việt và logistics UAV

Mô hình Kiosk/HUB VIVINA FOOD được giới thiệu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA), diễn ra ngày 27-28/8 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội. Mô hình kết hợp điểm bán vật lý với nền tảng số, truy xuất nguồn gốc, thanh toán không tiền mặt và phân phối vi mô, đồng thời đặt ra hướng nghiên cứu tích hợp logistics UAV tại một số HUB phù hợp.

Bà Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nghe nguyên Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng giới thiệu về mô hình, cùng GS.VS Châu Văn Minh, tân Chủ tịch VUSTA khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031.

Từ điểm bán hàng đến nút phân phối số

Theo đơn vị phát triển, VIVINA FOOD được định hướng không chỉ là các điểm bán thực phẩm mà còn là những điểm tiếp xúc vật lý của một mạng lưới phân phối được kết nối trên nền tảng số.

Các Kiosk có thiết kế theo hướng gọn, linh hoạt, có thể bố trí tại khu dân cư, trường học, khu công nghiệp hoặc những nơi tập trung nhu cầu tiêu dùng. Hàng hóa, giá bán, đơn hàng và giao dịch được quản lý trên hệ thống số, trong đó người dùng có thể thanh toán không tiền mặt.

Một trong những chức năng được nhấn mạnh là truy xuất nguồn gốc. Sản phẩm được đưa vào hệ thống phải đáp ứng các yêu cầu kiểm soát của mạng lưới, đồng thời được gắn mã QR hoặc mã vạch để người mua có thể tra cứu thông tin về sản phẩm, đơn vị sản xuất và hạn sử dụng.

Mô hình này cũng hướng tới việc đưa nông sản, sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề, đặc sản vùng miền và hàng Việt Nam chất lượng cao vào một kênh phân phối kết hợp giữa trực tuyến và trực tiếp.

Với cách tổ chức này, Kiosk có thể đảm nhiệm đồng thời vai trò điểm bán, điểm nhận hàng và điểm kết nối giữa người tiêu dùng với nhà sản xuất, hợp tác xã, hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

Kết hợp Kiosk, HUB, nền tảng số và logistics

Điểm đáng chú ý trong mô hình VIVINA FOOD là sự kết hợp nhiều lớp hạ tầng thay vì chỉ tập trung vào hoạt động bán lẻ.

Ở lớp đầu tiên, Kiosk là điểm tiếp xúc trực tiếp với người dân, cung cấp thực phẩm, nông sản và các sản phẩm thiết yếu.

Tiếp đó, HUB đóng vai trò điểm phân phối vi mô, nhận và giao hàng, đồng thời kết nối nhiều Kiosk thành mạng lưới. Trên lớp Platform, thông tin sản phẩm, đơn hàng, khách hàng, thanh toán và truy xuất được số hóa.

Lớp Logistics đảm nhiệm kết nối giao nhận chặng cuối giữa nhà cung cấp, HUB và người tiêu dùng. Trong khi đó, UAV được xác định là hướng công nghệ có thể nghiên cứu tích hợp trong tương lai.

Mô hình vận hành được hình dung theo chuỗi: nhà cung cấp/kho → HUB VIVINA FOOD → phương tiện giao nhận → HUB đích → người tiêu dùng.

Việc sử dụng UAV hiện mới dừng ở định hướng nghiên cứu và đề xuất thí điểm có kiểm soát. Những HUB được lựa chọn phải đáp ứng các yêu cầu về vị trí, hạ tầng, an toàn và pháp lý, đồng thời hoạt động bay chỉ được triển khai khi được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Mô hình VIVINA FOOD được giới thiệu tại Đại hội IX VUSTA ngày 27-28/8 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.

Hướng tới mạng lưới phân phối vi mô

Theo VIVINA, việc tận dụng một phần các Kiosk/HUB làm hạ tầng giao nhận có thể giúp giảm nhu cầu xây dựng một hệ thống điểm logistics hoàn toàn độc lập. Nếu được triển khai phù hợp, các điểm này có thể trở thành những mắt xích trong mạng lưới phân phối hàng hóa ở quy mô địa phương.

Cách tiếp cận này cũng đặt ra bài toán về phân phối vi mô – đưa hàng hóa từ các điểm cung ứng đến gần người tiêu dùng hơn thông qua mạng lưới các điểm bán và giao nhận nhỏ.

Đối với người tiêu dùng, mô hình hướng tới việc rút ngắn khoảng cách tiếp cận hàng hóa, đồng thời tăng khả năng kiểm tra thông tin sản phẩm. Với nông dân, hợp tác xã và hộ sản xuất, nền tảng có thể mở thêm kênh bán hàng trực tiếp tới người tiêu dùng (D2C).

Doanh nghiệp có thêm mạng lưới điểm bán và giao nhận, trong khi các hộ kinh doanh hoặc startup có thể tham gia vận hành điểm Kiosk, phân phối và các hoạt động tiếp thị liên kết.

Như vậy, thay vì tổ chức riêng lẻ các hoạt động sản xuất, bán hàng, thương mại điện tử và giao nhận, mô hình hướng tới kết nối các khâu này trên cùng một hệ thống.

“4 nhà” trong một chuỗi giá trị số

Mô hình VIVINA được đặt trong cách tiếp cận liên kết giữa nhà sản xuất, nhà khoa học, nhà quản lý và nhà kinh doanh.

Trong đó, nhà sản xuất cung cấp hàng hóa; nhà khoa học đóng góp công nghệ và giải pháp đổi mới sáng tạo; nhà quản lý tham gia xây dựng và quản lý hành lang phù hợp; còn nhà kinh doanh đảm nhiệm đầu tư, vận hành và tổ chức thị trường.

Nền tảng số đóng vai trò kết nối các thành phần này, từ đó hình thành chuỗi dữ liệu và giao dịch liên thông hơn giữa sản xuất, phân phối và tiêu dùng.

Với người dùng, hành trình được thiết kế theo hướng thống nhất: tìm hiểu sản phẩm, quét mã QR, đặt hoặc mua hàng, thanh toán số, nhận hàng tại HUB hoặc thông qua giao nhận.

Định hướng phát triển đến năm 2030

Theo tài liệu giới thiệu, VIVINA đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng khoảng 100.000 điểm phân phối, bao gồm điểm bán và điểm giao - nhận; trong đó khoảng 10.000 Kiosk/HUB VIVINA FOOD.

Đơn vị này cũng định hướng nghiên cứu lựa chọn khoảng 350-500 Kiosk/HUB để đề xuất thí điểm tích hợp chức năng giao nhận UAV theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tại những vị trí đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý, kỹ thuật và an toàn.

Mô hình Kiosk/HUB VIVINA FOOD kết hợp điểm bán, nền tảng số, truy xuất nguồn gốc và phân phối vi mô.

Mạng lưới được định hướng kết nối tại 34 tỉnh, thành phố và 3.321 xã, phường, đặc khu; hỗ trợ hơn 100.000 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia hệ sinh thái, đồng thời số hóa và phân phối các nhóm sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề, đặc sản vùng miền và hàng Việt Nam chất lượng cao.

Đây là các mục tiêu phát triển do VIVINA đề ra, không phải chỉ tiêu được cơ quan Nhà nước giao.

Đáng chú ý, việc tích hợp UAV cũng là nội dung cần được nhìn nhận trong tổng thể hành lang pháp lý và yêu cầu kỹ thuật của hoạt động bay. Do đó, khả năng triển khai thực tế sẽ phụ thuộc vào việc đáp ứng các điều kiện liên quan và chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.

Đưa công nghệ vào những điểm chạm cụ thể

Việc giới thiệu mô hình tại Đại hội IX VUSTA cho thấy một hướng tiếp cận đưa các giải pháp số từ không gian công nghệ vào những hoạt động cụ thể của đời sống, từ mua sắm và thanh toán đến truy xuất nguồn gốc, phân phối và giao nhận.

Trong mô hình này, Kiosk tạo điểm tiếp xúc trực tiếp với người dân; nền tảng số đảm nhiệm kết nối và quản lý dữ liệu; QR hỗ trợ truy xuất; mạng lưới HUB phục vụ phân phối vi mô; còn UAV được đặt trong hướng phát triển logistics mới.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với yêu cầu thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt ra tại Nghị quyết 57-NQ/TW, đồng thời gắn với định hướng phát triển kinh tế tư nhân, nâng cao năng lực công nghệ và kết nối chuỗi giá trị theo Nghị quyết 68-NQ/TW.

Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình sẽ phụ thuộc vào khả năng giải quyết những vấn đề thực tế như chất lượng hàng hóa, tính chính xác của dữ liệu truy xuất, chi phí vận hành mạng lưới, hiệu quả logistics chặng cuối và khả năng mở rộng số lượng điểm bán.

Đặc biệt, với UAV, bên cạnh bài toán công nghệ còn có các yêu cầu về vùng hoạt động, an toàn bay, hạ tầng mặt đất và cơ chế quản lý. Vì vậy, việc lựa chọn HUB để thí điểm sẽ cần được thực hiện trên cơ sở đánh giá cụ thể thay vì chỉ mở rộng theo quy mô mạng lưới.

Nếu triển khai được đồng bộ, mô hình Kiosk/HUB có thể trở thành một lớp hạ tầng phân phối quy mô nhỏ, kết nối hàng hóa địa phương với người tiêu dùng thông qua nền tảng số, đồng thời tạo thêm không gian để thử nghiệm các phương thức logistics mới.