Các cựu nhân viên và nhân viên đương nhiệm kiện Meta, cáo buộc phân biệt đối xử khi dùng AI để sa thải

Một liên minh gồm các cựu nhân viên và nhân viên đương nhiệm của Meta đã khởi kiện gã khổng lồ mạng xã hội này, cáo buộc rằng công ty đã sử dụng trí tuệ nhân tạo trong đợt sa thải gần đây nhất theo cách đầy tính phân biệt đối xử.

Mark Zuckerberg, CEO của Meta, được nhìn thấy tại Điện Capitol Hoa Kỳ sau một cuộc họp tại văn phòng của Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune, RS.D

Trong đơn kiện nộp hôm thứ Hai, các nguyên đơn cáo buộc Meta vi phạm nhiều luật khác nhau về nghỉ phép được bảo vệ và các đạo luật chống phân biệt đối xử liên quan đến thai sản, khuyết tật, cùng một số vấn đề khác. Họ cũng bày tỏ mong muốn theo đuổi các khiếu nại của mình một cách độc lập thông qua hình thức trọng tài.

Các luật sư đại diện cho 26 nhân viên giấu tên cho biết trong đơn khiếu nại pháp lý nộp lên Tòa án Quận Bắc California (Mỹ) rằng các nguyên đơn nằm trong số 10% lực lượng lao động bị cắt giảm của Meta trong đợt sa thải hồi tháng 5 của công ty.

Cáo buộc cốt lõi từ nguyên đơn: "Các nguyên đơn cáo buộc rằng 'hệ thống trí tuệ nhân tạo nội bộ đa tầng' của Meta đã không tính đến các khoảng thời gian nghỉ phép được phê duyệt khi xác định nhân viên nào sẽ bị cắt giảm."

"Các công cụ đó thu thập thông tin đầu vào — bao gồm đánh giá hiệu suất, điểm chuẩn hóa, các chỉ số về năng suất và sản lượng, xếp hạng 'AI gốc' (AI-native) và mức tiêu thụ token AI. Về mặt thiết kế, các chỉ số này không thể được tích lũy bởi một nhân viên đang trong kỳ nghỉ phép y tế hoặc nghỉ thai sản được pháp luật bảo vệ, hoặc bởi những người có hiệu suất bị suy giảm do khuyết tật," các luật sư viết trong hồ sơ kiện.

Vụ kiện cáo buộc Meta đã sử dụng các chỉ số như mức tiêu thụ token — thứ đã trở thành thước đo đại diện cho mức độ sử dụng AI nói chung — theo cách nhắm mục tiêu vào một số nhân viên nhất định.

Một phát ngôn viên của Meta chia sẻ với CNBC qua email rằng "các cáo buộc này là vô căn cứ và không dựa trên thực tế."

"Các quyết định quản lý nhân sự và tổ chức đã và đang được đưa ra bởi con người, chứ không phải AI," phát ngôn viên của Meta khẳng định trong tuyên bố.

Vụ kiện này càng làm nổi bật mối lo ngại ngày càng tăng về tác động của AI đối với việc làm và những người khuyết tật trong lực lượng lao động.

Các nguyên đơn đang yêu cầu tòa án ban hành một "lệnh tạm thời nhằm duy trì hiện trạng công việc của họ" tại Meta, "trong thời gian chờ đợi một cuộc kiểm toán độc lập về quy trình lựa chọn có sự hỗ trợ của thuật toán và chờ giải quyết các khiếu nại của họ tại trọng tài."

Vụ kiện diễn ra gần một tháng sau khi một thẩm phán liên bang tại California ra phán quyết bất lợi cho công ty công nghệ Workday trong một vụ kiện liên quan đến nhân sự khác về việc sử dụng AI cho các quyết định tuyển dụng. Trong vụ án đó, thẩm phán phán quyết rằng Workday phải đối mặt với các cáo buộc về việc sử dụng dịch vụ sàng lọc hồ sơ xin việc bằng AI, vốn bị cáo buộc vi phạm luật bang và liên bang liên quan đến phân biệt đối xử với người lao động.

Workday đã phủ nhận các cáo buộc và cho biết trong một tuyên bố vào thời điểm đó rằng phần mềm tuyển dụng bằng AI không tự đưa ra quyết định tuyển dụng "ở California hay bất kỳ nơi nào khác."

"Công nghệ của chúng tôi chỉ xem xét các tiêu chuẩn công việc, chứ không phải các đặc điểm được bảo vệ pháp luật như chủng tộc, tuổi tác hay khuyết tật," Workday tuyên bố. "Chúng tôi kiểm tra nghiêm ngặt các sản phẩm của mình như một phần của chương trình AI có trách nhiệm để xác nhận rằng các công cụ của chúng tôi không gây hại cho các nhóm đối tượng được bảo vệ."