Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam: Nên đầu tư làm chip chuyên dụng thay vì chip đa dụng

16:53, 17/11/2026

Đó là khẳng định của PGS. TS. Nguyễn Ái Việt, Viện trưởng Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh (IGNITE) tại hội thảo “Mô hình chiến lược xây dựng năng lực R&D và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cho công nghiệp bán dẫn Việt Nam” do Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương và IGNITE tổ chức ngày 17/11 tại Hà Nội.

Ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phát biểu tại hội thảo. Ảnh Văn Toán (dancongsan.vn)

Phát biểu đề dẫn hội thảo, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, công nghiệp bán dẫn là một định hướng phát triển công nghệ chiến lược đã được Đảng và Chính phủ ban hành các chương trình hành động nhằm đưa Việt Nam sớm có tên trên bản đồ công nghiệp bán dẫn của thế giới.

Bên cạnh nguồn đầu tư của Nhà nước và doanh nghiệp, cũng như sự tham gia đào tạo nhân lực của các trường đại học, vai trò của đội ngũ nhà khoa học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Vì vậy, các hội nghị, hội thảo là diễn đàn cần thiết để tập hợp đầy đủ ý kiến tham vấn, góp phần xây dựng những chính sách thiết thực cho phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam.

Trình bày tham luận tại hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Ái Việt, Viện trưởng Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh (IGNITE), cho rằng, Việt Nam nên tập trung đầu tư phát triển chip chuyên dụng cho từng lĩnh vực cụ thể thay vì chip đa dụng. Theo ông, việc phát triển chip đa dụng đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn, trong khi Việt Nam khó có thể cạnh tranh với những tập đoàn hàng đầu thế giới như Intel, AMD...

PGS.TS. Nguyễn Ái Việt, Viện trưởng Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh (IGNITE). Ảnh Văn Toán (dangcongsan.vn)

PGS.TS. Nguyễn Ái Việt cũng nhấn mạnh, để phát triển công nghiệp bán dẫn, cần xây dựng mô hình hợp tác 5 nhà thay vì mô hình 3 nhà thường được đề cập hiện nay, gồm Nhà trường, Viện nghiên cứu và Doanh nghiệp.

Cụ thể, mô hình 5 nhà được đề xuất bao gồm: Nhà nước, Nhà trường và Viện nghiên cứu, Nhà đầu tư, Nhà khoa học và Nhà phát triển đổi mới sáng tạo. Theo PGS.TS. Nguyễn Ái Việt, đầu tư vào công nghiệp bán dẫn đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn. Tuy nhiên, bên cạnh việc cạnh tranh về thiết bị và phần mềm chuyên dụng, yếu tố quan trọng hàng đầu vẫn là nguồn nhân lực. Nếu không có đội ngũ nhân lực đủ năng lực, Việt Nam sẽ khó khai thác hiệu quả hệ thống trang thiết bị và phần mềm chuyên dụng có chi phí đầu tư rất cao.

Đề cập đến bức tranh tổng thể của ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam, TS. Lê Xuân Định, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết phần lớn các dự án đầu tư trong lĩnh vực này hiện đến từ các nhà đầu tư nước ngoài như Intel, Amkor, Foxconn... Một số doanh nghiệp trong nước như Viettel, FPT... cũng đã tham gia đầu tư phát triển chip. Tuy nhiên, riêng khâu sản xuất vẫn phải thuê đối tác nước ngoài do Việt Nam chưa có khả năng đầu tư xây dựng nhà máy trong nước.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn nhân lực đối với ngành bán dẫn, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng chính sách đãi ngộ đối với các chuyên gia giỏi có vai trò quan trọng trong việc thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao. Theo chính sách mới nhất, Tổng Công trình sư có thể được hưởng mức lương lên tới 300 triệu đồng/tháng.

Ở góc độ hợp tác quốc tế, TS. Ngô Đức Mạnh, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga, nhấn mạnh vai trò của ngoại giao khoa học và công nghệ bên cạnh ngoại giao kinh tế. Theo ông, nếu được triển khai hiệu quả, ngoại giao khoa học và công nghệ sẽ giúp Việt Nam phát huy nguồn tri thức, chất xám của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ các đối tác quốc tế.

Với góc nhìn của một chuyên gia kinh tế, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, tập trung vào bài toán đầu tư và lợi nhuận. Theo ông, các sản phẩm công nghiệp bán dẫn của Việt Nam cần hướng tới cả thị trường trong nước và quốc tế. Do đó, bên cạnh đầu tư phát triển hạ tầng, Nhà nước cần có cơ chế đặt hàng sản xuất chip phục vụ nhu cầu của các ngành công nghiệp trong nước, qua đó tạo thị trường đầu ra cho sản phẩm.

Kết luận phiên hội thảo buổi sáng, ông Nguyễn Hoàng Giang cảm ơn các diễn giả đã trình bày tham luận và các đại biểu đã đóng góp ý kiến. Ban tổ chức sẽ tổng hợp các ý kiến tại hội thảo để Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nghiên cứu, xây dựng báo cáo trình Trung ương Đảng và Bộ Chính trị, làm cơ sở đề xuất những chính sách cụ thể hơn nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam.

Hội thảo tiếp tục diễn ra phiên buổi chiều cùng ngày, tập trung thảo luận các nội dung liên quan đến địa phương và doanh nghiệp, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, đổi mới sáng tạo và thu hút đầu tư...

Trịnh Nguyễn