Đầu tư R&D, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ robot Việt Nam

15:15, 17/11/2026

Muốn làm chủ công nghệ lõi, doanh nghiệp cần có đội ngũ R&D đủ năng lực để tạo ra những tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị, có thể đăng ký bảo hộ không chỉ tại Việt Nam mà còn ở thị trường quốc tế...

Nếu xây dựng được năng lực sản xuất và thị trường trong nước đủ vững, doanh nghiệp Việt Nam có thể từng bước đưa sản phẩm ra nước ngoài. Ảnh: B.B

Nếu xây dựng được năng lực sản xuất và thị trường trong nước đủ vững, doanh nghiệp Việt Nam có thể từng bước đưa sản phẩm ra nước ngoài. Ảnh: B.B

Việt Nam có nguồn nhân lực công nghệ thông tin tương đối dồi dào, nhưng khi bước sang lĩnh vực robot, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với không ít thách thức về nhân lực chuyên sâu, năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D).

Trong khi đó, công nghiệp robot là lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp giữa nhiều chuyên ngành, từ phần mềm, phần cứng đến cơ khí, điện tử và hệ thống điều khiển. Việc phát triển một sản phẩm robot hoàn chỉnh không thể chỉ dựa vào khả năng lập trình hay tích hợp những công nghệ có sẵn.

CÔNG NGHIỆP ROBOT ĐÒI HỎI SỰ KẾT HỢP NHIỀU CHUYÊN NGÀNH

Theo ông Lê Công Đăng, Giám đốc Công nghệ (CTO) Tập đoàn THH Holdings, robot vẫn là lĩnh vực tương đối mới tại Việt Nam. Để kỹ sư trong nước có thể tiếp cận và phát triển sản phẩm, doanh nghiệp cần đầu tư thời gian cho quá trình học hỏi, nghiên cứu và thử nghiệm. Tại THH Holdings, R&D được xác định là một trong những trọng tâm, trước khi đưa sản phẩm vào môi trường thực tế để đánh giá, nhận diện những vấn đề cần cải thiện và phát triển các phiên bản tiếp theo.

Quá trình này đòi hỏi doanh nghiệp phải có thêm nhân lực kỹ thuật và nguồn lực đầu tư để từng bước nâng cao năng lực tự chủ. Tuy nhiên, thách thức không dừng lại ở việc tạo ra một sản phẩm có thể vận hành. Sản phẩm còn phải hoạt động hiệu quả, có chất lượng ngày càng tốt hơn, trong khi giá thành cần giảm để tiếp cận được nhiều đối tượng khách hàng.

“Đây là áp lực đáng kể đối với các doanh nghiệp robot trong nước, nhất là khi phải cạnh tranh với những sản phẩm nhập khẩu từ các thị trường đã có nhiều năm phát triển công nghiệp”, ông Lê Công Đăng nói. “Một sản phẩm có thể đáp ứng yêu cầu kỹ thuật nhưng nếu chi phí sản xuất quá cao, khả năng mở rộng thị trường sẽ bị hạn chế”.

Ông Lê Công Đăng, Giám đốc Công nghệ (CTO) Tập đoàn THH Holdings

Ông Lê Công Đăng, Giám đốc Công nghệ (CTO) Tập đoàn THH Holdings

Một trong những vấn đề được chuyên gia nhấn mạnh là sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu và linh kiện đầu vào. Theo ông Đăng, để sản phẩm robot Việt Nam có khả năng cạnh tranh về giá với hàng nhập khẩu, Việt Nam cần phát triển mạnh hơn các ngành công nghiệp phụ trợ, bảo đảm nguồn cung linh kiện có chất lượng với chi phí hợp lý.

Thực tế, giá thành sản phẩm không chỉ phụ thuộc vào năng lực thiết kế hay công nghệ của doanh nghiệp trực tiếp sản xuất robot, mà còn chịu ảnh hưởng từ toàn bộ chuỗi cung ứng. Khi các linh kiện, nguyên vật liệu phải phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc kiểm soát chi phí và chủ động sản xuất. Ngược lại, một hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ phát triển có thể giúp giảm giá thành, tăng khả năng tiếp cận thị trường và tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng quy mô.

“Phát triển robot Make in Vietnam không thể chỉ là nỗ lực riêng lẻ của một số doanh nghiệp nghiên cứu và sản xuất sản phẩm cuối cùng. Quá trình này cần sự tham gia của nhiều đơn vị trong các khâu khác nhau, từ cung ứng linh kiện, phát triển phần cứng, phần mềm đến nghiên cứu và tích hợp công nghệ”, ông Lê Công Đăng nói.

TỪ MAKE IN VIETNAM ĐẾN LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ LÕI

Ông Đăng cho rằng điểm đáng chú ý là tư duy liên kết giữa các doanh nghiệp đang dần rõ nét hơn. Thay vì tự thực hiện tất cả các công đoạn như trước, doanh nghiệp hướng đến hợp tác với nhiều đối tác để hình thành một chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị. Mỗi đơn vị đảm nhiệm một thế mạnh riêng, cùng tham gia vào quá trình tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh.

Giám đốc công nghệ của Tập đoàn THH cho rằng đây là một trong những chuyển biến từ khi Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được triển khai. Theo ông, định hướng của Chính phủ đang góp phần mở rộng cơ hội thị trường cho các sản phẩm công nghệ mới, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp thay đổi tư duy phát triển sản phẩm.

Ông Đăng kỳ vọng sự liên kết này sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ trong nước nâng cao năng lực, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản xuất robot và công nghệ.

Bên cạnh công nghiệp phụ trợ, năng lực nghiên cứu và sở hữu trí tuệ là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp robot Việt Nam tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn. Vì vậy, chính sách thu hút nhân lực cần chú trọng hơn đến đội ngũ nghiên cứu và phát triển, thay vì chỉ tập trung vào nhân lực lập trình.

Chia sẻ với báo chí, ông Đăng cho rằng muốn làm chủ công nghệ lõi, doanh nghiệp cần có đội ngũ R&D đủ năng lực để tạo ra những tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị, có thể đăng ký bảo hộ không chỉ tại Việt Nam mà còn ở thị trường quốc tế.

Đây là điều kiện để sản phẩm công nghệ trong nước có cơ hội mở rộng ra nước ngoài, thay vì chỉ phục vụ nhu cầu nội địa. Mục tiêu là phát triển các sản phẩm mang dấu ấn Make in Vietnam, trong đó phần mềm và công nghệ phải do người Việt làm chủ. Mức độ tự chủ này giúp doanh nghiệp chủ động cập nhật, điều chỉnh sản phẩm khi nhu cầu thị trường hoặc chính sách thay đổi, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào công nghệ từ nước ngoài. Nếu xây dựng được năng lực sản xuất và thị trường trong nước đủ vững, doanh nghiệp Việt Nam có thể từng bước đưa sản phẩm ra nước ngoài.