Đại gia logistics tăng tốc, miền Bắc vào cuộc đua "siêu kho"

Hàng loạt dự án logistics nghìn tỷ đồng của các tập đoàn quốc tế đang tạo nên cuộc đua mới tại miền Bắc. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, hạ tầng kho vận và trung tâm logistics hiện đại dần trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng để các địa phương đón dòng vốn FDI thế hệ mới.

"Đại gia" logistics đổ bộ

Liên tiếp những dự án logistics quy mô lớn được khởi động trong thời gian gần đây cho thấy một cuộc đua mới đang diễn ra tại miền Bắc. Nếu trước đây các địa phương cạnh tranh bằng quỹ đất công nghiệp và ưu đãi đầu tư, thì nay hạ tầng logistics, trung tâm phân phối và hệ thống kho vận hiện đại đang trở thành "vũ khí" mới để đón dòng vốn FDI chất lượng cao.

Mới nhất, cuối tháng 7, DHL Supply Chain đã khởi công DHL North Logistics Campus tại Khu công nghiệp Yên Mỹ II (Hưng Yên) với tổng vốn đầu tư khoảng 63 triệu euro (gần 1.900 tỷ đồng). Dự án có quy mô hơn 82.500 m², được phát triển theo tiêu chuẩn kho vận hạng A, tích hợp nhiều giải pháp tự động hóa và quản lý thông minh. Khi hoàn thành, đây sẽ là khu logistics lớn nhất của DHL Supply Chain tại Đông Nam Á.

Đáng chú ý, đây không chỉ là khoản đầu tư đơn lẻ của một doanh nghiệp logistics toàn cầu mà còn phản ánh sự dịch chuyển trong chiến lược phát triển chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Thay vì chỉ mở rộng dịch vụ vận tải, các tập đoàn quốc tế đang đầu tư trực tiếp vào những trung tâm logistics quy mô lớn, đặt gần các cụm công nghiệp và hành lang xuất nhập khẩu để rút ngắn thời gian giao nhận, giảm chi phí vận hành và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các nhà sản xuất.

Ông Bertrand Juvigny, Tổng Giám đốc DHL Supply Chain Việt Nam, cho biết Hưng Yên đang dần khẳng định vị thế là trung tâm sản xuất và logistics chiến lược của miền Bắc nhờ lợi thế kết nối với các khu công nghiệp, cảng biển và sân bay. Theo ông, DHL North Logistics Campus sẽ giúp doanh nghiệp đến gần hơn với khách hàng, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về các giải pháp logistics hiện đại của các doanh nghiệp sản xuất, thương mại điện tử và công nghệ cao.

Trong khi đó, ông Steve Walker, Tổng Giám đốc DHL Supply Chain phụ trách Thái Lan và Việt Nam, nhận định Việt Nam tiếp tục là một trong những thị trường tăng trưởng hấp dẫn của khu vực. Khi các doanh nghiệp quốc tế mở rộng mạng lưới sản xuất và phân phối, nhu cầu đối với các trung tâm logistics quy mô lớn, tích hợp công nghệ và có khả năng kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu cũng gia tăng mạnh mẽ. Đây là cơ sở để DHL quyết định mở rộng đầu tư dài hạn tại miền Bắc.

Tuy nhiên, DHL không phải là trường hợp cá biệt. Bản đồ logistics phía Bắc đang chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh mẽ tại nhiều địa phương có lợi thế về công nghiệp và hạ tầng giao thông.

DHL Supply Chain đã khởi công DHL North Logistics Campus tại Khu công nghiệp Yên Mỹ II (Hưng Yên).

Tại Hải Phòng, cùng với sự phát triển của cảng nước sâu Lạch Huyện và hệ thống cảng biển quốc tế, thành phố đang đẩy mạnh đầu tư các trung tâm logistics, kho ngoại quan và cảng cạn (ICD), từng bước khẳng định vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu lớn nhất miền Bắc. Đây cũng là địa phương tập trung nhiều doanh nghiệp logistics quốc tế nhờ lợi thế kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải toàn cầu.

Ở Bắc Ninh, nhu cầu phát triển logistics tăng nhanh cùng với sự mở rộng của các "đại bàng" công nghệ như Samsung, Canon, Foxconn, Goertek hay Amkor. Hàng loạt khu công nghiệp với mật độ doanh nghiệp FDI cao đang tạo ra nhu cầu rất lớn về kho bãi, trung tâm phân phối và dịch vụ logistics giá trị gia tăng, từ đó thu hút thêm nhiều nhà đầu tư trong lĩnh vực kho vận.

Trong khi đó, Hải Dương tận dụng vị trí nằm giữa Hà Nội và Hải Phòng để phát triển các trung tâm logistics phục vụ hoạt động trung chuyển hàng hóa. Hệ thống cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Quốc lộ 5 cùng mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện giúp địa phương này trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Nếu đặt các dự án trên cùng một bản đồ, có thể thấy một "vành đai logistics" đang dần hình thành dọc hành lang kinh tế Hà Nội - Hải Phòng, nơi tập trung phần lớn các khu công nghiệp, nhà máy sản xuất và doanh nghiệp FDI của miền Bắc. Thay vì phát triển các kho hàng riêng lẻ như trước đây, nhiều dự án mới đều hướng tới mô hình trung tâm logistics tích hợp, kết nối kho bãi, vận tải, phân phối, công nghệ số và các dịch vụ giá trị gia tăng trong cùng một hệ sinh thái.

Theo ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), việc phát triển đồng bộ hạ tầng logistics và kết nối đa phương thức là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế cũng như thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, doanh nghiệp không chỉ lựa chọn nơi có quỹ đất hay chi phí cạnh tranh, mà còn đánh giá khả năng kết nối cảng biển, sân bay, đường cao tốc và hệ thống logistics trước khi quyết định đầu tư.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của các trung tâm logistics cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Không chỉ cần quỹ đất lớn, các dự án ngày nay còn phải tích hợp công nghệ tự động hóa, quản trị dữ liệu theo thời gian thực, tiêu chuẩn xanh và khả năng kết nối đa phương thức. Điều này cho thấy cuộc đua hiện nay không còn đơn thuần là xây thêm kho bãi, mà là xây dựng những "siêu kho" thông minh có khả năng trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Làn sóng FDI tạo cuộc cạnh tranh mới

Sự bùng nổ của các dự án logistics không diễn ra ngẫu nhiên mà là hệ quả của làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và dòng vốn FDI tiếp tục dịch chuyển vào Việt Nam. Trong bối cảnh nhiều tập đoàn quốc tế đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa địa điểm sản xuất, miền Bắc đang nổi lên là một trong những cực tăng trưởng mới nhờ lợi thế về hạ tầng, nguồn nhân lực và khả năng kết nối với các thị trường xuất khẩu.

Những năm gần đây, hàng loạt tập đoàn công nghệ, điện tử, bán dẫn, ô tô và thiết bị y tế đã mở rộng đầu tư tại các địa phương như Bắc Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên hay Hải Dương. Mỗi dự án FDI quy mô lớn không chỉ mang theo một nhà máy, mà còn kéo theo hàng trăm doanh nghiệp vệ tinh, nhà cung ứng và nhu cầu vận chuyển hàng hóa với quy mô rất lớn. Điều đó khiến logistics không còn là dịch vụ hỗ trợ phía sau, mà trở thành một mắt xích quyết định hiệu quả của toàn bộ chuỗi sản xuất.

Khác với trước đây, các tập đoàn đa quốc gia hiện vận hành theo mô hình chuỗi cung ứng toàn cầu, yêu cầu nguyên vật liệu được giao đúng thời điểm, hàng hóa được luân chuyển nhanh và tồn kho ở mức tối ưu để giảm chi phí. Vì vậy, bên cạnh quỹ đất, nguồn lao động hay chính sách ưu đãi, năng lực logistics ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng khi doanh nghiệp lựa chọn địa điểm đầu tư.

Nhiều doanh nghiệp logistics quốc tế liên tục mở rộng hiện diện tại Việt Nam.

Theo nhiều chuyên gia, cuộc cạnh tranh thu hút FDI giữa các địa phương cũng đang thay đổi. Nếu trước đây lợi thế chủ yếu nằm ở diện tích khu công nghiệp và giá thuê đất, thì nay năng lực kết nối cảng biển, sân bay, đường cao tốc, trung tâm logistics và hệ thống kho bãi hiện đại mới là yếu tố tạo khác biệt. Nói cách khác, địa phương nào hoàn thiện chuỗi logistics trước sẽ có lợi thế lớn hơn trong việc đón dòng vốn FDI thế hệ mới.

Xu hướng này cũng lý giải vì sao nhiều doanh nghiệp logistics quốc tế liên tục mở rộng hiện diện tại Việt Nam. Không chỉ phát triển kho bãi truyền thống, các nhà đầu tư đang hướng tới các trung tâm logistics tích hợp, kho thông minh, kho lạnh và hệ thống phân phối ứng dụng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các ngành sản xuất công nghệ cao cũng như thương mại điện tử.

Theo DHL Global Connectedness Report, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có mức độ kết nối thương mại quốc tế cao và được dự báo tiếp tục thuộc nhóm thị trường có tốc độ tăng trưởng thương mại hàng hóa nhanh trong những năm tới. Triển vọng này đang tạo động lực để các tập đoàn logistics quốc tế tăng tốc đầu tư, đồng thời thúc đẩy các địa phương phía Bắc đẩy mạnh phát triển hạ tầng kho vận nhằm đón đầu nhu cầu mới của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở góc độ thị trường, sự phát triển của logistics không chỉ tạo động lực cho hoạt động xuất nhập khẩu mà còn lan tỏa sang nhiều lĩnh vực như bất động sản công nghiệp, thương mại điện tử, vận tải, công nghệ và dịch vụ tài chính. Một trung tâm logistics hiện đại không đơn thuần là nơi lưu trữ hàng hóa, mà ngày càng đóng vai trò "bộ não" điều phối chuỗi cung ứng, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian giao hàng, tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Có thể thấy, cuộc đua thu hút đầu tư giữa các địa phương đã bước sang một giai đoạn mới. Nếu trước đây "đại bàng" tìm đến nơi có nhiều đất công nghiệp, thì nay họ còn đánh giá khả năng kết nối của toàn bộ hệ sinh thái logistics.

Với lợi thế vị trí, hạ tầng ngày càng hoàn thiện cùng sự hiện diện của các tập đoàn logistics quốc tế, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh và Hải Dương đang từng bước hình thành một vành đai logistics mới của miền Bắc.

Trong cuộc đua FDI thế hệ mới, lợi thế sẽ thuộc về những địa phương không chỉ có khu công nghiệp, mà còn sở hữu hệ thống logistics đủ hiện đại để đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.