Dịch vụ Amazon từng được Bezos gọi là ‘trí tuệ nhân tạo nhân tạo’ sắp đóng cửa

Amazon tuyên bố hôm thứ Ba rằng công ty sẽ sớm chấm dứt hoạt động của nền tảng giao việc cộng đồng 21 năm tuổi mang tên Mechanical Turk.

Logo của Amazon trên mặt tiền tòa nhà văn phòng bằng gạch có cửa sổ, San Francisco, California

"Chúng tôi thường xuyên đánh giá các chương trình, công cụ và dịch vụ của mình, từ đó thực hiện các điều chỉnh dựa trên những đánh giá đó," một thông báo đăng trên trang web của Mechanical Turk (MTurk) cho biết. "Sau khi xem xét, chúng tôi đã đưa ra quyết định đóng cửa AWS Mechanical Turk, có hiệu lực từ ngày 30 tháng 9 năm 2026."

Ra mắt vào năm 2005, Mechanical Turk kết nối một lực lượng lao động đông đảo với các công việc kỹ thuật số đơn giản, hay còn gọi là "Nhiệm vụ Trí tuệ Con người" (Human Intelligence Tasks), thường chỉ trả vài xu cho mỗi nhiệm vụ. Các công việc này bao gồm dán nhãn dữ liệu, chép lại âm thanh/video hoặc trả lời khảo sát.

Nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos từng mô tả dịch vụ này là "trí tuệ nhân tạo nhân tạo" (artificial artificial intelligence), vì nó phân phối các nhiệm vụ vốn rất dễ dàng với con người nhưng lại quá thách thức đối với máy tính.

Tên gọi của dịch vụ xuất phát từ "Mechanical Turk" nguyên bản — một robot chơi cờ thế kỷ 18 thực chất được điều khiển bởi một kỳ thủ con người ẩn bên trong. Tờ The New York Times đưa tin, Amazon ban đầu nảy ra ý tưởng này nhằm hỗ trợ dán nhãn lượng dữ liệu khổng lồ trên cửa hàng trực tuyến đang mở rộng của mình.

Theo Amazon, nền tảng này từng phục vụ hơn 500.000 lao động (còn gọi là các "turker"). Tuy nhiên trong những năm gần đây, MTurk đã rơi vào "sự suy thoái", theo bà Krista Pawloski, một lao động dữ liệu kiêm người tổ chức tại Turkopticon — tổ chức bảo vệ quyền lợi cho lao động dữ liệu.

Các mô hình AI đã tiến bộ vượt bậc kể từ khi MTurk ra đời, cùng với sự xuất hiện của hàng loạt công ty khởi nghiệp dữ liệu mới như Scale AI, Mercor và Prolific để tuyển dụng lao động huấn luyện AI.

Jeff Bezos tham dự triển lãm Viva Technology tại Trung tâm Triển lãm Parc des Expositions 

Amazon cũng từng tìm cách khai thác nhu cầu đào tạo AI bằng cách quảng bá MTurk như một nguồn gán nhãn dữ liệu cho dịch vụ SageMaker của mình.

"Lực lượng lao động luôn sẵn sàng 24/7," trang web của Amazon Web Services từng viết. "Bạn sẽ nhận được thời gian hoàn thành nhanh nhất cho các nhiệm vụ đánh giá và dán nhãn của con người khi sử dụng lực lượng lao động Amazon Mechanical Turk."

Bà Pawloski nhận định Amazon dường như ngày càng ít đầu tư tài nguyên để cải thiện MTurk đúng vào thời điểm nhiều dịch vụ dán nhãn dữ liệu khác ra đời, khiến nhiều turker chuyển sang các nền tảng đối thủ.

Đại diện của Amazon hiện chưa phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận.

Chất lượng của một số dữ liệu tạo ra trên nền tảng này cũng gây ra nhiều nghi vấn. Một nghiên cứu năm 2023 từ các nhà nghiên cứu học thuật tại Thụy Sĩ cho thấy có tới 46% lao động trên Mechanical Turk đã sử dụng các mô hình AI để hoàn thành nhiệm vụ.

Tháng trước, Amazon cho biết sẽ ngừng nhận khách hàng mới cho Mechanical Turk, điều mà nhiều lao động ngầm hiểu là tín hiệu cho thấy dịch vụ sẽ sớm bị khai tử.

Bà Pawloski cho biết một số công ty bảo hiểm và du lịch vẫn phụ thuộc vào MTurk để thuê lao động dữ liệu, và hiện đang hối hả tìm kiếm các nền tảng thay thế.

Pawloski bắt đầu làm công việc turking từ năm 2008 trong thời gian nghỉ sinh để kiếm thêm thu nhập, trước khi chuyển sang làm toàn thời gian vào năm 2012 khi cô nghỉ việc để chăm sóc con trai có nhu cầu đặc biệt. Năm 2019, cô bắt đầu hoạt động với Turkopticon — tổ chức ban đầu tập trung vào lao động Mechanical Turk trước khi mở rộng ra cho các lao động dữ liệu nói chung.

Mechanical Turk cùng các nền tảng gán nhãn dữ liệu khác mang lại "thu nhập có ý nghĩa" và thời gian linh hoạt, tương tự các công việc tự do khác như lái xe công nghệ hay giao hàng cho Amazon Flex, nhưng có thêm lợi thế là làm việc từ xa và dễ dàng thực hiện chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, Pawloski chia sẻ.

"Vẫn có những người làm công việc này gần như toàn thời gian," Pawloski nói. "Hiện tại họ đang rất lo lắng."