Gần 400 cơ quan báo chí tố OpenAI và Microsoft vi phạm bản quyền trong đào tạo AI

Một liên minh gồm gần 400 cơ quan báo chí tại Mỹ đã khởi kiện OpenAI và Microsoft, cáo buộc hai công ty thu thập trái phép hàng trăm nghìn bài báo có bản quyền để đào tạo các mô hình AI như ChatGPT và Copilot mà không xin phép hoặc trả phí bản quyền theo quy định.

Một liên minh các nhà xuất bản báo in và báo điện tử đang sở hữu và vận hành gần 400 tờ báo trên khắp nước Mỹ đã đệ đơn kiện OpenAI và Microsoft với cáo buộc sử dụng trái phép nội dung báo chí có bản quyền để đào tạo các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI), bao gồm ChatGPT và Microsoft Copilot.

Vụ kiện do liên minh các nhà xuất bản địa phương và khu vực khởi xướng, đứng đầu là Richner Communications, nhà xuất bản có trụ sở tại Long Island, bang New York. Nhóm nguyên đơn được đại diện bởi luật sư Matthew J. Platkin, người từng giữ chức Tổng chưởng lý bang New Jersey giai đoạn 2022 đến 2026.

Theo đơn kiện dân sự dài 55 trang được nộp tối thứ Tư tại Tòa án Liên bang khu vực Manhattan, OpenAI và Microsoft đã vi phạm Đạo luật Bản quyền của Mỹ khi sử dụng trái phép các tác phẩm báo chí để phát triển các sản phẩm AI thương mại, đồng thời gây tổn hại nghiêm trọng đến ngành báo chí địa phương.

Các nhà xuất bản cho rằng nội dung báo chí của họ là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên sự tăng trưởng bùng nổ của các sản phẩm AI. Nếu các công ty công nghệ không phải chịu trách nhiệm đối với hành vi sao chép, khai thác và sử dụng trái phép các bài báo, làn sóng AI hiện nay có thể trở thành "hồi chuông báo tử" đối với ngành báo chí địa phương, vốn vẫn được xem là nguồn tin đáng tin cậy nhất tại Mỹ.

Đơn kiện cáo buộc OpenAI và Microsoft vi phạm bản quyền ở ba hành vi riêng biệt, đồng thời yêu cầu tòa án buộc hai công ty bồi thường theo luật định, bồi thường thiệt hại thực tế, hoàn trả khoản lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm và thanh toán chi phí luật sư.

Theo nội dung đơn kiện, OpenAI và Microsoft đã "có hệ thống và bí mật" thu thập dữ liệu từ hàng trăm trang báo điện tử, bao gồm cả những nội dung được đặt sau tường phí hoặc các biện pháp hạn chế truy cập. Các bài viết, tin tức và tác phẩm gốc sau đó bị sao chép lên máy chủ của hai công ty mà không có sự cho phép của chủ sở hữu bản quyền.

Các nhà xuất bản cũng cáo buộc OpenAI và Microsoft đã loại bỏ toàn bộ thông tin quản lý bản quyền đi kèm các tác phẩm, bao gồm tên tác giả, tên cơ quan báo chí, điều khoản sử dụng và thông báo bản quyền.

Theo nguyên đơn, việc loại bỏ thông tin quản lý bản quyền là một phần quan trọng trong quy trình thu thập dữ liệu của các bị đơn, giúp cắt đứt mối liên hệ giữa nội dung bị sao chép với chủ sở hữu hợp pháp và các điều kiện cấp phép.

Liên minh các nhà xuất bản cho rằng sau khi được thu thập và xử lý, những nội dung này được sử dụng để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn. Họ cáo buộc các mô hình AI đã "ghi nhớ" những tác phẩm có bản quyền và trong nhiều năm có khả năng tái tạo nguyên văn hoặc gần như nguyên văn khi người dùng đưa ra các câu lệnh phù hợp.

Đơn kiện cũng nhấn mạnh vai trò của Microsoft trong hệ sinh thái của OpenAI. Theo các nguyên đơn, Microsoft là "đối tác không thể thiếu trong hầu như mọi khía cạnh của hoạt động thương mại của OpenAI", sau khi đầu tư ban đầu 1 tỷ USD vào công ty này từ năm 2019.

Các nhà xuất bản cho rằng hành vi vi phạm bản quyền diễn ra trong bối cảnh ngành báo chí địa phương tại Mỹ đang đối mặt nhiều khó khăn về tài chính và môi trường thông tin ngày càng phân hóa.

Đơn kiện dẫn phân tích của Democracy Fund, cho rằng nhiều nghiên cứu đã chứng minh báo chí địa phương góp phần thúc đẩy sự tham gia của người dân vào các hoạt động dân chủ, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và góp phần giảm tham nhũng trong khu vực công.

Đến thời điểm vụ kiện được công bố, đại diện OpenAI và Microsoft chưa đưa ra bình luận trước các đề nghị phản hồi của báo chí.

OpenAI được thành lập dưới hình thức tổ chức phi lợi nhuận vào năm 2015 và hiện hội đồng quản trị của tổ chức này vẫn kiểm soát công ty con hoạt động vì lợi nhuận, đơn vị phát triển và kinh doanh các sản phẩm AI. Hồi tháng 3 năm nay, OpenAI cho biết công ty đang hướng tới mức định giá 852 tỷ USD sau vòng gọi vốn trị giá 122 tỷ USD với sự tham gia của Amazon, SoftBank và Nvidia.

Đây không phải là vụ kiện bản quyền đầu tiên nhằm vào OpenAI. Trước đó, Encyclopaedia Britannica cùng công ty con Merriam, Webster cũng đã khởi kiện OpenAI tại Tòa án Liên bang khu vực phía Nam bang New York, cáo buộc ChatGPT đã thực hiện việc sao chép quy mô lớn nội dung số có bản quyền của các nhà xuất bản mà không được cấp phép hoặc trả thù lao.