Giữa Thủ Đô đỏ mắt đi tìm sách giáo khoa

Năm học 2026-2027 đã bước qua những tuần đầu tiên, nhưng tại Hà Nội, một số phụ huynh vẫn phải chạy nhiều nhà sách để tìm sách, đặc biệt là sách bài tập. Có người tính đến chuyện mượn sách rồi photocopy cho con học tạm trong lúc chờ nguồn hàng được bổ sung.

Đi nhiều nhà sách vẫn không mua được

Một tuần qua, câu chuyện tưởng như đơn giản là mua thêm cuốn sách bài tập cho con lại khiến anh Trần Đ.A., một phụ huynh tại Hà Nội, mất khá nhiều thời gian.

Gia đình anh có hai con, con trai học lớp 5, con gái học lớp 3. Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” được sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Vì vậy, một số sách của người anh còn giữ gìn tốt có thể chuyển lại cho em sử dụng.

Theo Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT, “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được lựa chọn là bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học này.

“Các cuốn sách giáo khoa nếu giữ sạch thì em có thể dùng lại của anh. Nhưng sách, vở bài tập thì học sinh năm trước đã viết trực tiếp vào làm bài gần như không thể dùng lại”, anh Đ.A. chia sẻ.

Khó khăn xuất hiện khi anh cần mua bổ sung sách bài tập tiếng Anh lớp 3 cho con. Theo lời phụ huynh này, trong khoảng một tuần, thậm chí tới ngày hôm nay 22/9/2026 anh đã tìm đến một số nhà sách lớn tại Hà Nội như Tiến Thọ trên đường Xuân Thủy, Nhà sách Trí Đức trên đường Hồ Tùng Mậu, Nhà sách Việt Á Book trên phố Hàm Nghi nhưng đều không mua được cuốn mình cần.

Anh Đ.A. cho biết tại một cửa hàng thuộc hệ thống Nhà sách Tiến Thọ, nhân viên thông tin năm nay lượng sách giáo khoa nhập về không nhiều như mọi năm, cửa hàng nhận sách theo một số đợt và nhiều đầu sách đã hết từ lâu.

Tình trạng tương tự cũng được phụ huynh ghi nhận khi hỏi tại những điểm bán khác. Điều khiến anh sốt ruột là năm học đã bắt đầu, bài tập trên lớp vẫn diễn ra hằng ngày trong khi chưa biết khi nào đầu sách cần tìm mới có trở lại.

Sách bài tập Tiếng Anh lớp 3 dành cho năm học 2026-2027

“Giờ tôi chỉ còn cách tìm người quen mượn cuốn sách bài tập tiếng Anh lớp 3 rồi photocopy những phần cần thiết cho con học tạm. Khi nhà sách có hàng thì sẽ mua sau”, anh nói.

Việc khó tìm một số đầu sách không chỉ xuất hiện qua phản ánh trực tiếp tại cửa hàng. Khảo sát một số kênh bán sách trực tuyến cũng cho thấy sách bài tập Tiếng Anh 3 Global Success đang ở trạng thái hết hàng tại một số nơi.

Website Fahasa tại thời điểm rà soát hiển thị cuốn Tiếng Anh 3 - Sách bài tập (Global Success) giá 62.000 đồng nhưng thông báo tạm hết hàng. Nhà sách Nhân Văn cũng hiển thị phiên bản năm 2026 của đầu sách này ở trạng thái hết hàng. Tiki và một số cửa hàng sách trực tuyến khác cũng ghi nhận tình trạng tương tự.

Điều này cho thấy khó khăn mà một số phụ huynh gặp phải có thể không nằm ở toàn bộ bộ sách giáo khoa, mà tập trung ở từng đầu sách cụ thể, đặc biệt là những loại sách bài tập học sinh cần sử dụng trực tiếp và khó tận dụng sách cũ.

Đủ về tổng lượng, vẫn có thể thiếu từng đầu sách

Đáng chú ý, câu chuyện phụ huynh khó tìm sách diễn ra trong bối cảnh việc cung ứng sách giáo khoa năm nay đang được các cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm.

Ngày 19/9, Văn phòng Chính phủ có văn bản truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo huy động nguồn lực, điều tiết, in ấn và cung ứng đầy đủ sách giáo khoa, không để học sinh thiếu sách; việc cung ứng được yêu cầu hoàn thành và báo cáo trước ngày 22/9.

Theo thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố, đến 17 giờ ngày 19/9, khoảng 99,63% nhu cầu sách giáo khoa năm học 2026-2027 đã được đáp ứng. Tổng nhu cầu trên cả nước vào khoảng 245,94 triệu bản, số còn thiếu là 908.689 bản, tương đương khoảng 0,37%.

Con số 0,37% nhìn trên tổng thể không lớn, nhưng tương ứng với hơn 900.000 cuốn sách. Đáng chú ý hơn, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết lượng sách còn thiếu chủ yếu mang tính cục bộ, tập trung vào từng đầu sách và từng địa bàn.

Trước đó, ngày 18/8, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam thông tin đã hoàn thành cung ứng hơn 220 triệu bản sách giáo khoa cùng khoảng 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo ra thị trường.

Những con số trên cho thấy một vấn đề đáng lưu ý: đủ sách về tổng lượng chưa đồng nghĩa tất cả đầu sách đều có sẵn tại mọi điểm bán.

Một kho sách có thể còn nhiều cuốn môn này nhưng một cửa hàng khác lại thiếu sách của môn khác. Nhu cầu thực tế cũng có thể phát sinh sau khi năm học bắt đầu, nhất là khi phụ huynh cần mua lẻ để thay sách thất lạc, hư hỏng hoặc mua bổ sung sách bài tập.

Nhà sách Việt Á trên phố Hàm Nghi rất lớn về quy mô tuy nhiên cũng không có sách bài tập Tiếng Anh lớp 3

Chính Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã yêu cầu các địa phương không chỉ thống kê tổng số sách còn thiếu mà phải rà soát đến từng trường, từng lớp, từng môn và từng đầu sách. Những nơi thừa sách phải được tính toán điều chuyển đến nơi thiếu. Đồng thời, các đơn vị phát hành phải công khai cửa hàng còn sách và phương án bổ sung đối với điểm bán tạm hết hàng.

Đây có lẽ cũng là khâu cần được chú ý hơn. Bởi với phụ huynh, tỷ lệ cung ứng 99% hay thậm chí cao hơn không có nhiều ý nghĩa nếu cuốn sách con mình cần vẫn chưa thể mua được.

Một điểm khác cũng cần phân biệt là sách giáo khoa và sách bài tập không hoàn toàn giống nhau. Sách giáo khoa có thể được giữ lại, trao đổi hoặc truyền từ học sinh khóa trước cho khóa sau nếu còn nguyên vẹn. Trong khi đó, nhiều loại vở, sách bài tập yêu cầu học sinh viết, điền đáp án trực tiếp nên khả năng tái sử dụng rất hạn chế.

Việc cả nước thống nhất một bộ sách từ năm học này về lý thuyết có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc dùng lại sách cũ. Tuy nhiên, nhu cầu đối với sách bài tập mới vẫn rất lớn. Nếu khâu dự báo tập trung chủ yếu vào sách giáo khoa mà không bám sát nhu cầu từng loại học liệu đi kèm, tình trạng “có sách này, thiếu sách kia” vẫn có thể xuất hiện.

Trong Công văn 6128 ngày 10/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu công khai danh sách điểm bán, đường dây nóng và xử lý ngay phản ánh về thiếu sách. Trong thời gian chờ sách bản in, học sinh được hướng dẫn khai thác sách giáo khoa điện tử miễn phí của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

Giải pháp điện tử có thể giúp giảm khó khăn trước mắt đối với sách giáo khoa, nhưng với những cuốn bài tập cần viết trực tiếp, việc học qua bản điện tử hoặc photocopy rõ ràng chỉ nên là phương án tạm thời.

Câu chuyện của anh Trần Đ.A. vì thế cho thấy bài toán cung ứng sách không dừng ở việc in đủ bao nhiêu triệu bản. Quan trọng hơn là sách phải đến đúng địa bàn, đúng cửa hàng và đúng đầu sách vào thời điểm học sinh cần.

Giữa Hà Nội, việc một phụ huynh phải chạy qua nhiều nhà sách rồi cuối cùng nghĩ tới phương án photocopy sách cho con học tạm là chi tiết nhỏ, nhưng phản ánh khá rõ khoảng cách giữa con số cung ứng trên báo cáo và khả năng tiếp cận một cuốn sách cụ thể ngoài thị trường.