Hàn Quốc cho phép đăng ký bản quyền ca khúc do AI hỗ trợ sáng tác

(SHTT) - Hàn Quốc lần đầu ban hành quy định cho phép đăng ký bản quyền đối với các tác phẩm âm nhạc có AI hỗ trợ, với điều kiện con người đóng vai trò sáng tạo chủ đạo. Chính sách mới được kỳ vọng tạo khuôn khổ quản lý phù hợp cho ngành công nghiệp âm nhạc trong kỷ nguyên AI.

Hiệp hội Bản quyền Âm nhạc Hàn Quốc (KOMCA) đã chính thức áp dụng bộ tiêu chuẩn mới cho phép đăng ký bản quyền đối với các tác phẩm âm nhạc được sáng tạo với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), miễn là tác giả có đóng góp sáng tạo đáng kể trong quá trình sáng tác.

Theo thông báo của KOMCA ngày 4/8, quy định mới có hiệu lực từ ngày 3/8, cho phép đăng ký các ca khúc được tạo ra với sự hỗ trợ của các công cụ AI nếu tác giả trực tiếp tham gia vào các công đoạn như viết lời, sáng tác giai điệu hoặc phối khí. Ngược lại, những tác phẩm được AI tạo ra hoàn toàn chỉ thông qua việc nhập các câu lệnh (prompt) đơn giản sẽ không đủ điều kiện đăng ký.

Chính sách mới đã được Hội đồng quản trị KOMCA thông qua ngày 28/7 sau nhiều tháng thảo luận, rà soát pháp lý, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và đánh giá các phương thức xác minh kỹ thuật.

Theo quy định, người đăng ký phải khai báo chi tiết việc sử dụng AI trong quá trình sáng tạo, bao gồm công cụ AI đã sử dụng, cách thức sử dụng, mức độ tham gia của AI và phần đóng góp sáng tạo của chính mình. Đồng thời, tác giả phải cam kết tính chính xác của các thông tin đã cung cấp.

Để phục vụ việc thẩm định, KOMCA có thể yêu cầu người đăng ký bổ sung tài liệu chứng minh quá trình sáng tạo. Các tài liệu này có thể bao gồm tệp dự án từ phần mềm sản xuất âm nhạc (DAW), dữ liệu MIDI, bản nhạc, các phiên bản khác nhau của tệp âm thanh, lịch sử chỉnh sửa, ghi chú sáng tác lời hoặc giai điệu, các câu lệnh (prompt) đã sử dụng, nhật ký tạo nội dung bằng AI, bản nhạc do AI tạo ra ban đầu cùng phiên bản hoàn thiện cuối cùng, cũng như hồ sơ hợp tác với các đồng sáng tạo.

Tuy nhiên, KOMCA nhấn mạnh không có bất kỳ loại tài liệu nào được coi là bằng chứng bắt buộc duy nhất, đồng thời việc có hay không một tài liệu cụ thể cũng không phải là yếu tố quyết định. Trong trường hợp cần thiết, hiệp hội có thể tiến hành rà soát kỹ thuật hoặc xem xét nội bộ cả trong quá trình đăng ký lẫn sau khi tác phẩm đã được ghi nhận.

KOMCA cũng lưu ý rằng việc đăng ký không đồng nghĩa với việc xác lập quyền tác giả theo luật bản quyền của Hàn Quốc. Đây chủ yếu là thủ tục hành chính nhằm phục vụ công tác quản lý bản quyền. Những vấn đề liên quan đến việc tác phẩm có đủ điều kiện được bảo hộ hay hưởng tiền bản quyền sẽ tiếp tục được xem xét theo quy định pháp luật và các quy trình quản lý liên quan.

Trước đó, KOMCA từng khẳng định không chấp nhận đăng ký các tác phẩm có sử dụng AI. Người đăng ký phải cam kết không sử dụng AI trong quá trình sáng tạo. Nếu sau đó phát hiện tác phẩm có sự tham gia của AI, hiệp hội sẽ đình chỉ chi trả tiền bản quyền, xóa tác phẩm khỏi hệ thống đăng ký và thu hồi các khoản tiền bản quyền đã thanh toán.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của các công cụ AI phục vụ sáng tác, phối khí và tạo giọng hát, như Suno, KOMCA cho rằng cần thiết phải xây dựng một cơ chế quản lý chính thức đối với các tác phẩm có AI hỗ trợ.

Theo quy định mới, những tác phẩm chỉ được tạo ra bằng cách nhập một hoặc vài câu lệnh đơn giản, hình thức thường được gọi tại Hàn Quốc là "sáng tác một cú nhấp chuột" (one-click composing), sẽ không được đăng ký.

Để ngăn chặn hành vi gian lận, KOMCA sẽ áp dụng các biện pháp xử lý nếu người đăng ký khai báo sai về vai trò sáng tạo của con người hoặc cố tình đăng ký những tác phẩm hoàn toàn do AI tạo ra. Các chế tài có thể bao gồm đình chỉ chi trả tiền bản quyền, thu hồi các khoản tiền đã nhận không đúng quy định và chấm dứt hợp đồng ủy thác quản lý bản quyền.

Hiệp hội cũng dự kiến sửa đổi các điều khoản quản lý để áp dụng mức phạt tài chính theo hợp đồng lên tới ba lần số tiền bản quyền đã nhận sai trong các trường hợp có hành vi cố ý hoặc vi phạm nghiêm trọng do bất cẩn.

Chủ tịch KOMCA, ông Lee Si-ha, cho biết bộ quy định mới không phải là lời giải cho toàn bộ những vấn đề bản quyền phát sinh trong thời đại AI, mà là bước đi đầu tiên nhằm xây dựng khuôn khổ quản lý phù hợp với thực tiễn sáng tạo mới.

Theo ông, mục tiêu của KOMCA là xây dựng một hệ thống quản lý đáng tin cậy, bảo đảm những người thực sự có đóng góp sáng tạo sẽ được bảo vệ quyền lợi và được hưởng quyền tương xứng với công sức sáng tạo của mình.