Hiện thực hóa “đòn bẩy” công nghệ từ thế mạnh “kiềng ba chân”

Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa các mục tiêu bằng những dự án quy mô lớn, mang tính nền tảng.

Với vị thế là trung tâm chính trị, văn hóa của cả nước, Thủ đô Hà Nội đang nỗ lực khẳng định vai trò mới là trung tâm khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo tầm quốc gia và khu vực.

Nếu Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được Thành ủy xác định là “quả đấm thép” trong chiến lược phát triển, thì việc khởi công thêm Khu công nghệ cao sinh học tại phường Thượng Cát và Khu Công viên công nghệ số tại Tây Tựu - Phú Diễn được xem là bước đi đồng bộ, hình thành thế “kiềng ba chân” cho khoa học - công nghệ Thủ đô.

Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, ba trụ cột này không chỉ bổ sung cho nhau về lĩnh vực, mà còn tạo thế liên hoàn giữa nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và thương mại hóa công nghệ, mở ra cơ hội để Hà Nội bứt phá trong kỷ nguyên kinh tế số.

Thành lập năm 1998, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc là khu công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam. Sau thời gian do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý, cuối năm 2023 khu được bàn giao về UBND thành phố Hà Nội, tạo điều kiện để thành phố chủ động hơn trong điều hành và thu hút đầu tư.

Trong các định hướng lớn của Trung ương, Hòa Lạc được xác lập vị trí trung tâm khoa học - công nghệ trọng điểm quốc gia. Tại Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh Hòa Lạc cùng các khu đổi mới sáng tạo của Thủ đô sẽ trở thành “cực công nghệ”, một trong ba cực sáng tạo then chốt của Hà Nội trong thời gian tới.

Đến nay, Hòa Lạc thu hút 109 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 116 nghìn tỷ đồng (tương đương 5 tỷ USD). Khu này quy tụ nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Viettel, FPT, Vingroup, VNPT, cùng các doanh nghiệp quốc tế như Nidec, Hanwha Aerospace.

Bên cạnh đó là hệ thống viện, trung tâm nghiên cứu và đào tạo như VKIST, NIC, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam cùng nhiều trường đại học. Cấu trúc này tạo nền tảng cho hệ sinh thái công nghệ cao tương đối hoàn chỉnh, nơi doanh nghiệp và nhà khoa học có thể tương tác trực tiếp, thúc đẩy chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Nếu Hòa Lạc là nền tảng tổng hợp của công nghệ cao, thì Khu công nghệ cao sinh học Hà Nội tại phường Thượng Cát được định hướng phát triển chuyên sâu, tập trung vào lĩnh vực công nghệ sinh học, một trong những ngành mũi nhọn của thế giới.

Dự án do Công ty cổ phần Pacific Land Việt Nam làm chủ đầu tư, có quy mô 199,3 ha, tổng mức đầu tư 7.400 tỷ đồng. Theo công bố của cơ quan quản lý, đây là khu công nghệ cao sinh học đầu tiên và duy nhất của Việt Nam tại thời điểm triển khai.

Mục tiêu của dự án là xây dựng hạ tầng kỹ thuật hiện đại để thu hút các dự án trong lĩnh vực y sinh học, dược phẩm sinh học, nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ vi sinh, xử lý môi trường và các giải pháp sinh học tiên tiến. Dự án được định hướng phát triển theo mô hình đa chức năng, tích hợp khu nghiên cứu - phát triển (R&D), sản xuất công nghệ cao, cùng các hạng mục đào tạo và dịch vụ liên quan.

Phối cảnh tổng thể dự án Khu Công viên Công nghệ số và hỗn hợp tại phường Tây Tựu và Phú Diễn.

UBND thành phố Hà Nội đã có quyết định cho doanh nghiệp thuê hơn 101.559 m² đất tại phường Thượng Cát (đợt 2) để tiếp tục triển khai dự án. Việc hoàn tất các thủ tục pháp lý quan trọng được xem là tiền đề để dự án tăng tốc trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh công nghệ sinh học ngày càng đóng vai trò then chốt trong y tế, nông nghiệp và bảo vệ môi trường, việc Hà Nội đầu tư phát triển một khu công nghệ cao chuyên biệt được kỳ vọng sẽ tạo lợi thế cạnh tranh mới cho Thủ đô.

Bổ sung cho hai trụ cột trên là Dự án Khu Công viên công nghệ số và hỗn hợp tại hai phường Tây Tựu và Phú Diễn do Tập đoàn FPT làm chủ đầu tư.

Dự án có tổng diện tích 196,8 ha, trong đó khoảng 168,9 ha dành cho khu công viên công nghệ số tập trung vào đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phần còn lại được tổ chức theo mô hình công viên mở với hạ tầng giao thông nội bộ, không gian cây xanh và mặt nước, hướng tới môi trường làm việc - nghiên cứu - sinh sống chất lượng cao.

Tổng vốn đầu tư dự án trên 50.000 tỷ đồng, thời gian triển khai từ năm 2026 đến 2031, phấn đấu đưa hạng mục đầu tiên vào khai thác trong năm 2027. Khi đi vào hoạt động, dự án dự kiến đáp ứng nhu cầu làm việc cho khoảng 60.000 chuyên gia, kỹ sư công nghệ số và lao động phụ trợ.

Chia sẻ tại lễ khởi công, Chủ tịch HĐQT FPT Trương Gia Bình cho biết FPT hiện có gần 90.000 nhân sự, doanh thu thị trường nước ngoài đạt khoảng 2 tỷ USD mỗi năm. Theo ông, việc xây dựng một không gian sáng tạo quy mô lớn sẽ góp phần thu hút chuyên gia, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet vạn vật và các nền tảng số.

Nhìn tổng thể, Hòa Lạc - công nghệ sinh học Thượng Cát - công viên công nghệ số Tây Tựu, Phú Diễn tạo thành ba trụ cột có tính bổ trợ lẫn nhau: công nghệ cao tổng hợp, công nghệ sinh học chuyên sâu và công nghệ số quy mô lớn. Cấu trúc này hình thành thế “kiềng ba chân”, vừa bảo đảm sự ổn định, vừa tạo động lực tăng trưởng dài hạn.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chính của phát triển, Hà Nội đang cho thấy quyết tâm dịch chuyển mô hình tăng trưởng sang dựa trên tri thức và công nghệ. Ba dự án trọng điểm không chỉ là công trình hạ tầng, mà còn là nền móng cho một hệ sinh thái sáng tạo quy mô lớn, nơi hội tụ doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Việc hiện thực hóa “đòn bẩy” công nghệ từ thế mạnh “kiềng ba chân” được kỳ vọng sẽ giúp Hà Nội gia tăng năng lực cạnh tranh, từng bước khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước về khoa học - công nghệ trong kỷ nguyên mới.