Hội đồng Thẩm phán TANDTC thông qua 3 án lệ trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

(SHTT) - Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) vừa thông qua 3 án lệ trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, tập trung vào bồi thường thiệt hại do xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính, nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả và định tội danh đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Theo thông tin từ Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC), ngày 24/9/2026, Hội đồng Thẩm phán TANDTC tổ chức phiên họp toàn thể để xem xét, thảo luận và biểu quyết đối với 6 dự thảo án lệ. Qua thảo luận và biểu quyết, Hội đồng Thẩm phán TANDTC đã thông qua 3 án lệ trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Ba vấn đề pháp lý được lựa chọn phát triển thành án lệ

Ba án lệ được Hội đồng Thẩm phán thông qua tập trung vào những vấn đề pháp lý có ý nghĩa thực tiễn trong quá trình giải quyết các tranh chấp, vụ án liên quan đến quyền tác giả và quyền sở hữu công nghiệp.

Cụ thể, án lệ thứ nhất liên quan đến căn cứ xác định mức bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính. Nội dung này nhằm làm rõ cơ sở để Tòa án xem xét, xác định mức bồi thường trong trường hợp quyền tác giả đối với phần mềm máy tính bị xâm phạm, qua đó góp phần thống nhất cách áp dụng pháp luật khi giải quyết các yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Án lệ thứ hai đề cập đến nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả trong trường hợp có chứng cứ ngược lại trong vụ án tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ. Đây là vấn đề có ý nghĩa đối với việc xác định trách nhiệm chứng minh của các bên trong tranh chấp quyền tác giả, đặc biệt trong những trường hợp xuất hiện chứng cứ làm phát sinh nghi vấn hoặc phản bác đối với quyền tác giả mà một bên đưa ra.

Án lệ thứ ba liên quan đến việc định tội danh đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Việc lựa chọn vấn đề này để phát triển thành án lệ được kỳ vọng góp phần làm rõ cách áp dụng quy định pháp luật hình sự đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, qua đó hạn chế những cách hiểu khác nhau trong thực tiễn xét xử.

 Phiên họp Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xem xét, thông qua án lệ. Ảnh: Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học TANDTC

Ba án lệ trên đều liên quan trực tiếp đến những vấn đề thường phát sinh trong quá trình giải quyết các vụ việc về sở hữu trí tuệ, từ xác định thiệt hại, nghĩa vụ chứng minh cho đến xử lý hình sự đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Việc xây dựng các án lệ được thực hiện trong quá trình nghiên cứu, rà soát các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhằm lựa chọn những vụ việc có giá trị làm rõ cách áp dụng pháp luật và có khả năng phát triển thành án lệ.

Hướng tới thống nhất áp dụng pháp luật về sở hữu trí tuệ

Theo TANDTC, việc lựa chọn và phát triển các án lệ nói trên nhằm góp phần làm rõ cách thức áp dụng pháp luật trong những trường hợp còn có cách hiểu khác nhau hoặc cần được thống nhất trong thực tiễn xét xử.

Đối với lĩnh vực sở hữu trí tuệ, việc hình thành các án lệ có thể cung cấp thêm cơ sở tham khảo cho Tòa án trong quá trình giải quyết những vụ án có tình tiết pháp lý tương tự, đồng thời giúp các chủ thể quyền, doanh nghiệp và cá nhân có thêm cơ sở để nhận diện cách thức pháp luật được áp dụng trong thực tiễn xét xử.

Phát biểu kết luận phiên họp, Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của các thành viên Hội đồng Thẩm phán cùng các đơn vị tham mưu trong quá trình nghiên cứu, xây dựng, góp ý và hoàn thiện các dự thảo án lệ.

Đối với 3 án lệ đã được thông qua, Chánh án TANDTC yêu cầu Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học tiếp tục tiếp thu các ý kiến tại phiên họp, rà soát, chỉnh lý, hoàn thiện về kỹ thuật để trình Chánh án TANDTC ban hành quyết định công bố án lệ theo quy định.

Sau khi được công bố, các án lệ sẽ được đăng tải trên Trang tin điện tử về án lệ của TANDTC để Tòa án, cơ quan, tổ chức, cá nhân nghiên cứu và áp dụng theo quy định.