INNOVATION DAY 2026: Bảo hộ thương hiệu trên Thương mại điện tử xuyên biên giới - Đưa sản phẩm Việt vươn xa an toàn

Không gian mạng không có biên giới, và tình trạng vi phạm SHTT trên các nền tảng TMĐT từ nội địa đến quốc tế đang diễn biến vô cùng phức tạp. Thực tiễn này yêu cầu công tác bảo hộ thương hiệu trên các nền tảng TMĐT xuyên biên giới cần được nâng cao để đưa sản phẩm Việt vươn xa an toàn.

LỜI TÒA SOẠN: Khơi thông "dòng chảy" Sở hữu trí tuệ: Đưa tri thức và đổi mới sáng tạo thành nguồn lực phát triển quốc gia

Chuỗi sự kiện Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026/INNOVATION DAY 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo – Động lực phát triển của toàn xã hội” đã diễn ra sôi động tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.

Sự kiện không chỉ tạo nên một không gian kết nối quy mô lớn với hàng trăm gian hàng triển lãm KHCN, mà quan trọng hơn, đã phát đi thông điệp hành động mạnh mẽ của Chính phủ nhằm thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW: Chuyển dịch quyết liệt từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang ứng dụng và thương mại hóa, lấy kết quả thực chất và giá trị đo lường được làm thước đo cho sự phát triển.

Trong hành trình chuyển dịch đó, Sở hữu trí tuệ (SHTT) chính là "hạ tầng vô hình" nhưng giữ vai trò quyết định. Thực thi SHTT không chỉ bảo vệ thành quả sáng tạo mà còn là chiếc chìa khóa định giá, thương mại hóa và nâng tầm giá trị cho doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đồng hành cùng cộng đồng khoa học, nhà quản lý và khối doanh nghiệp, Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (cơ quan ngôn luận của Trung ương Hội Sở hữu Trí tuệ Việt Nam - VIPA) trân trọng giới thiệu đến quý bạn đọc Tuyến bài chuyên sâu 5 kỳ được đúc kết từ những thảo luận, tham luận và bài học thực tiễn nóng hổi tại chuỗi sự kiện INNOVATION DAY 2026:

Bài 1: Toàn cảnh Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026: Từ Chỉ số PII/GII đến kết quả đo lường được cho nền kinh tế.

Bài 2: Định giá Tài sản Trí tuệ: Khơi thông "nguồn vốn vô hình" cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới.

Bài 3: Bảo hộ thương hiệu trên Thương mại điện tử xuyên biên giới: Đưa sản phẩm Việt vươn xa an toàn.

Bài 4: Kết nối "3 Nhà" thúc đẩy chuỗi giá trị: Nghiên cứu – Bảo hộ SHTT – Khai thác thị trường công nghệ.

Bài 5: Kiến tạo Tương lai Công nghệ Quốc gia: Tự chủ Công nghệ chiến lược, Bán dẫn, AI và Bài toán Lan tỏa Kết quả.

Bẫy vi phạm SHTT trên không gian số và cái giá của doanh nghiệp

Thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang mở ra cơ hội chưa từng có cho hàng hóa Việt Nam vươn ra thị trường toàn cầu. Đúng như nhận định của đại diện  Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo (Cục Đổi mới sáng tạo) - Ông Phạm Ngọc Hiếu (Phó Giám đốc phụ trách)  tại Hội thảo "Đổi mới sáng tạo và thương mại điện tử trong chuỗi giá trị toàn cầu" (chiều ngày 3/10/2026), TMĐT giờ đây không đơn thuần là một kênh bán hàng phụ trợ, mà đã trở thành hạ tầng chiến lược giúp doanh nghiệp Việt gia nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Thế nhưng, trên con đường vươn ra biển lớn ấy, không ít doanh nghiệp đã phải trả giá đắt vì những "cái bẫy" xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian số.

Ma trận hàng nhái và cái giá hàng trăm triệu đồng

Không gian mạng không có biên giới, và tình trạng vi phạm SHTT trên các nền tảng TMĐT từ nội địa (Shopee, TikTok Shop) đến quốc tế (Amazon, Temu...) đang diễn ra vô cùng phức tạp. Các hình thức vi phạm ngày càng tinh vi: từ việc sao chép kiểu dáng bao bì, làm giả nhãn hiệu nổi tiếng, đến việc đánh cắp hình ảnh sản phẩm đã đăng ký bản quyền để chạy quảng cáo bán hàng nhái.

 Ông Nguyễn Thanh Vân – Chủ tịch Hiệp hội thương mại điện tử toàn cầu Việt Nam trình bày tham luận với nội dung: Tầm nhìn toàn cầu cho các Doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình, tại Hội thảo "Đổi mới sáng tạo và thương mại điện tử trong chuỗi giá trị toàn cầu".

Một câu chuyện điển hình được chia sẻ tại chuỗi sự kiện INNOVATION DAY 2026 là bài học đắng ngắt của một doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng tại Việt Nam. Để chuẩn bị xuất khẩu qua sàn TMĐT quốc tế, doanh nghiệp này đã đầu tư hơn 300 triệu đồng để nghiên cứu, thiết kế bộ nhận diện thương hiệu và bao bì hoàn toàn mới. Tuy nhiên, chỉ sau 2 tuần đăng bán sản phẩm thành công trên nền tảng, các gian hàng giả mạo đã xuất hiện tràn lan với thiết kế nhái tới 90%, bán với giá chỉ bằng 1/3. Vì chưa hoàn tất đăng ký nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp tại thị trường mục tiêu, doanh nghiệp đành bất lực nhìn doanh số sụt giảm nghiêm trọng và thương hiệu bị tổn hại uy tín nặng nề.

"Vi phạm SHTT trên không gian số có tốc độ lây lan tính bằng giây. Nếu doanh nghiệp không có 'lá chắn' pháp lý từ trước khi bước lên sàn TMĐT, mọi chi phí đầu tư cho sản phẩm đều có nguy cơ biến thành công sức xây nhà trên cát." — Luật sư Chuyên gia SHTT phát biểu tại Tọa đàm Thương mại điện tử xuyên biên giới 2026.

Chiến lược bảo hộ chủ động và ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc

Để không rơi vào thế bị động, các doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi căn bản tư duy: từ "bán sản phẩm ra thị trường" sang "tạo giá trị, bảo vệ thương hiệu và tuân thủ chuẩn mực SHTT quốc tế".

Cần thực hiện đăng ký bảo hộ sớm và ứng dụng "lá chắn" công nghệ để hỗ trợ các hoạt động bảo hộ, thông qua các giải pháp:

Chủ động xác lập quyền SHTT từ sớm: Nguyên tắc "First to file" (nộp đơn đầu tiên) áp dụng tại hầu hết các quốc gia đòi hỏi doanh nghiệp phải tiến hành đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp quốc tế (qua Hệ thống Madrid hoặc Hague) ngay từ giai đoạn chuẩn bị sản phẩm, trước khi đưa hàng lên các sàn TMĐT.

Số hóa công tác bảo vệ thương hiệu: Bên cạnh công cụ pháp lý, công nghệ chính là "trợ thủ" đắc lực. Doanh nghiệp cần chủ động áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc, tem định danh kỹ thuật số và mã QR chống giả thông minh. Khi người tiêu dùng quốc tế quét mã QR, họ không chỉ xác minh được nguồn gốc hàng hóa chính hãng mà còn truy xuất được toàn bộ nhật ký sản xuất, qua đó củng cố niềm tin thương hiệu.

Thực thi pháp lý và trách nhiệm của KOLs/KOCs

Một điểm mới quan trọng trong công tác thực thi pháp luật hiện nay là cơ chế Yêu cầu gỡ bỏ (Take-down notice). Doanh nghiệp cần nắm vững quy trình thông báo vi phạm của từng sàn TMĐT quốc tế để yêu cầu khóa các gian hàng vi phạm ngay khi phát hiện.

Đồng thời, trong bối cảnh hình thức bán hàng qua phát trực tiếp (livestream) bùng nổ, các quy định pháp lý mới cũng đã nâng cao nghĩa vụ liên đới của các KOLs/KOCs. Việc tiếp thị hoặc quảng bá cho các sản phẩm vi phạm SHTT, không rõ nguồn gốc xuất xứ sẽ chịu các hình phạt nghiêm khắc từ cơ quan quản lý.

Bảo hộ thương hiệu trên TMĐT xuyên biên giới chính là "tấm hộ chiếu an toàn" để sản phẩm Việt vươn xa và khẳng định vị thế bền vững trong chuỗi giá trị toàn cầu.