Khí thải từ chip Nvidia có thể ngang lượng phát thải từ than của một công ty Nga

Nvidia đang chịu sức ép minh bạch hơn về tác động khí hậu của chip AI, trong bối cảnh một báo cáo mới đặt nghi vấn về tuyên bố rằng AI có thể giúp giảm khí thải…

CEO Jensen Huang của Nvidia - Ảnh: Getty Images

Theo báo cáo, việc vận hành số chip Nvidia được bán từ đầu năm 2022 đến hết năm 2025 có thể tạo ra 4-21 triệu tấn CO2. Mức phát thải cụ thể phụ thuộc vào nguồn điện dùng để vận hành con chip này tại các trung tâm dữ liệu.

Ở mức ước tính cao nhất là 21 triệu tấn, khí thải từ việc sử dụng chip Nvidia trong năm 2025 tương đương lượng phát thải khi đốt số than do công ty Russian Coal của Nga bán ra trong năm 2024.

KHÍ THẢI TỪ CHUỖI CUNG ỨNG TĂNG 725%

Báo cáo cũng cho biết lượng khí thải trong chuỗi cung ứng của Nvidia đã tăng khoảng 9,4 triệu tấn CO2 kể từ năm 2020, tương đương mức tăng 725%.

Theo Greenpeace Đông Á, một trong những tổ chức thực hiện báo cáo trên, nguyên nhân chủ yếu là khí thải từ quá trình sản xuất linh kiện, vật liệu và các dịch vụ chế tạo cần thiết cho bộ xử lý đồ họa (GPU) cũng như hệ thống AI của Nvidia.

Nvidia xếp lượng khí thải này vào Phạm vi 3, bao gồm các nguồn phát thải gián tiếp nằm ngoài hoạt động trực tiếp của doanh nghiệp. Số liệu tổng hợp từ các báo cáo phát triển bền vững của Nvidia cho thấy lượng phát thải thuộc nhóm này đã tăng từ khoảng 1,3 triệu tấn CO2 vào năm 2020 lên 10,7 triệu tấn vào năm 2026.

Ông Ketan Joshi, tác giả chính của báo cáo và là nhà phân tích khí hậu, năng lượng tại Oslo (Na Uy), cho rằng Nvidia là doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng AI. Tuy nhiên, dấu chân carbon của hãng, tức tổng lượng khí nhà kính phát sinh trực tiếp và gián tiếp từ các hoạt động của Nvidia, lại thuộc nhóm khó xác định và thiếu minh bạch nhất thế giới.

“Tuyên bố của Nvidia rằng AI mang lại ‘lợi ích ròng cho khí hậu’ là một hình thức ‘tẩy xanh’ được ngành công nghệ sử dụng để che giấu tình trạng ô nhiễm gia tăng nhanh chóng”, ông Joshi nhận xét với trang Euronews.

Báo cáo được công bố bởi 8 tổ chức hoạt động về khí hậu, giám sát trách nhiệm doanh nghiệp và thực hiện các chiến dịch vận động trực tuyến, trong đó có Greenpeace Interntional, Friends of the Earth, Beyond Fossil Fuels và Stand.earth.

Hiện Nvidia không công bố lượng khí thải phát sinh trong quá trình sử dụng các sản phẩm đã bán. Do đó, nhóm nghiên cứu phải ước tính con số này dựa trên tổng lượng chip bán ra, mức độ sử dụng giả định và hệ số phát thải của từng hệ thống điện.

Nvidia thiết kế các bộ xử lý đóng vai trò quan trọng trong làn sóng AI tạo sinh, còn phần lớn quá trình sản xuất được thực hiện thông qua các nhà cung cấp tại Đông Á.

Báo cáo cho biết phần lớn khí thải trong chuỗi cung ứng của Nvidia phát sinh từ nguyên liệu thô và hoạt động sản xuất chip. Việc chế tạo chất bán dẫn tiên tiến tiêu thụ nhiều năng lượng. Sau khi được lắp đặt tại các trung tâm dữ liệu để vận hành mô hình AI, những con chip này tiếp tục tiêu thụ lượng điện lớn.

TRANH CÃI VỀ LỢI ÍCH VỀ KHÍ HẬU CỦA AI

Nvidia cho rằng xét trên tổng thể, việc ứng dụng AI có thể giúp giảm khí thải. Nhận định với trang tin khí hậu Heatmap của Mỹ hồi tháng 5, ông Josh Parker, Giám đốc phụ trách phát triển bền vững của Nvidia, nhấn mạnh ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng lượng khí thải AI giúp cắt giảm có thể lớn hơn lượng phát thải do chính công nghệ này tạo ra, đặc biệt khi AI được triển khai rộng rãi.

Ông Parker dẫn đánh giá của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), công ty tư vấn Boston Consulting Group (BCG) và Viện Grantham. Theo đó, AI có thể giúp các lĩnh vực khác giảm phát thải thông qua những biện pháp như nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Tuy nhiên, báo cáo của các tổ chức khí hậu ở trên cho rằng những cải thiện về hiệu suất chưa chắc làm giảm tác động tổng thể đối với môi trường, trong bối cảnh nhu cầu năng lực điện toán tăng nhanh.

Bà Jill McArdle, phụ trách chiến dịch quốc tế tại Beyond Fossil Fuels, cho rằng châu Âu đang được thuyết phục tin vào viễn cảnh AI “xanh”. Trong khi đó, các tập đoàn công nghệ lớn lại đẩy mạnh xây dựng những trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều năng lượng, kéo theo việc mở rộng các nhà máy điện và hệ thống cung cấp năng lượng sử dụng than, dầu hoặc khí đốt.

“Việc gọi AI là một cuộc cách mạng công nghệ thân thiện với khí hậu không thể khiến công nghệ này thực sự trở nên thân thiện với môi trường. Đây là một hình thức ‘tẩy xanh’ nhằm bảo vệ lợi nhuận của các tập đoàn công nghệ lớn, đồng thời khiến châu Âu phụ thuộc nhiều hơn vào khí đốt và các nguồn năng lượng khác”, bà McArdle nhận xét.

Bà McArdle cũng kêu gọi các nhà hoạch định chính sách không ưu tiên những trung tâm dữ liệu do các tập đoàn công nghệ lớn kiểm soát.

Báo cáo trên cũng đồng thời đặt nghi vấn về cơ chế “điều chỉnh phụ tải điện” mà Nvidia đề cập. Theo cơ chế này, các trung tâm dữ liệu có thể tạm thời giảm hoặc chuyển thời điểm sử dụng điện trong những giai đoạn nhu cầu lên cao, qua đó giảm áp lực lên lưới điện. Nvidia cho rằng khả năng điều chỉnh linh hoạt này có thể giúp các trung tâm dữ liệu hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng.

Tuy nhiên, các tác giả báo cáo nhận định những khoảng thời gian điều chỉnh ngắn như vậy khó bù đắp mức tăng lớn về nhu cầu điện trong cả năm, khi ngày càng có nhiều trung tâm dữ liệu đi vào hoạt động.

Dẫn nghiên cứu của Đại học Princeton, báo cáo cho biết trong kịch bản các trung tâm dữ liệu tăng trưởng mạnh, cơ chế điều chỉnh phụ tải có thể chỉ được áp dụng trong chưa đến 1% thời gian của một năm.

Nhóm nghiên cứu kêu gọi Nvidia tăng cường minh bạch, bao gồm công bố lượng khí thải phát sinh từ việc sử dụng chip và đưa ra bằng chứng thuyết phục hơn cho tuyên bố rằng AI có thể mang lại lợi ích ròng cho khí hậu.

Nhóm nghiên cứu cũng kêu gọi Nvidia đánh giá đầy đủ tác động của việc mở rộng các trung tâm dữ liệu đối với lượng khí thải, đồng thời đặt ra mục tiêu cụ thể hơn để giảm phát thải trong chuỗi cung ứng, bao gồm tăng đầu tư vào năng lượng tái tạo.