Meta nộp bằng sáng chế camera nhận diện khuôn mặt gây tranh cãi

Meta vừa công bố một đơn đăng ký sáng chế tại Mỹ về hệ thống camera tích hợp AI có khả năng nhận diện khuôn mặt, theo dõi hành động của từng người và tự động tạo các đoạn video theo yêu cầu. Công nghệ này được mô tả có thể hoạt động trên kính thông minh, nhưng cũng làm dấy lên những lo ngại mới về quyền riêng tư và giám sát cá nhân.

Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) vừa công bố đơn đăng ký sáng chế của Meta Platforms Technologies, đơn vị sở hữu các tài sản trí tuệ về nghiên cứu, phát triển và phần cứng của Meta.

Sáng chế mô tả một hệ thống camera kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng nhận diện từng người xuất hiện trong khung hình, phân tích hành động của họ và tự động phân loại, biên tập các đoạn video liên quan để người dùng truy xuất bằng câu lệnh tự nhiên.

 Mô tả sáng chế được công bố

AI nhận diện từng người và ghi lại mọi hành động

Theo mô tả trong đơn sáng chế, hệ thống hoạt động theo quy trình gồm bốn bước.

Đầu tiên, camera thu nhận hình ảnh trực tiếp hoặc từ video đã ghi. Tiếp đó, lớp nhận diện khuôn mặt sẽ xác định danh tính của những người xuất hiện trong từng khung hình, thay vì chỉ phát hiện có người trong ảnh.

Sau khi nhận diện, một mô hình AI khác tiếp tục phân tích hành động, như cầm đồ vật, rời khỏi căn phòng hoặc tham gia vào một nhóm người. Cuối cùng, toàn bộ dữ liệu được tổng hợp thành các đoạn video riêng biệt, mỗi đoạn đều được gắn thẻ theo tên người, hành động hoặc cả hai.

Điểm đáng chú ý là hệ thống không chỉ lưu trữ video mà còn cho phép tìm kiếm bằng hội thoại. Thay vì phải tua từng đoạn ghi hình, người dùng có thể hỏi trợ lý AI những câu như "Cho tôi xem lúc John rời khỏi phòng" và hệ thống sẽ tự động ghép các đoạn video phù hợp từ dữ liệu đã được gắn thẻ.

Trong bản vẽ minh họa, Meta mô tả cả quy trình xử lý trên thiết bị lẫn trên máy chủ, trong đó mô-đun hiểu ngôn ngữ tự nhiên đóng vai trò chuyển đổi câu hỏi thành các đoạn video tương ứng.

Khả năng nhận diện danh tính theo thời gian thực làm dấy lên nhiều tranh cãi về quyền riêng tư 

Kính thông minh có thể tiến thêm một bước 

Đơn sáng chế sử dụng ví dụ về một bữa tiệc tối, nơi người đeo kính thông minh quan sát các vị khách, còn AI sẽ tự động tổng hợp những khoảnh khắc nổi bật trong buổi tối để người dùng xem lại.

Ý tưởng này được xem là bước phát triển tiếp theo của dòng kính thông minh Ray-Ban Meta, sản phẩm do Meta hợp tác với EssilorLuxottica và ra mắt từ năm 2023. Thiết bị hiện nay đã có khả năng quay video từ góc nhìn của người đeo và cho phép người dùng hỏi AI về những gì camera đang nhìn thấy.

Nếu công nghệ trong bằng sáng chế được hiện thực hóa, kính thông minh sẽ không chỉ ghi lại hình ảnh mà còn có thể nhận biết và gọi tên từng người trong không gian quan sát.

 Lo ngại về quyền riêng tư 

Chính khả năng nhận diện danh tính theo thời gian thực là điểm gây tranh cãi lớn nhất.

Trước đó, các thượng nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ tại Mỹ từng yêu cầu Meta làm rõ kế hoạch tích hợp nhận diện khuôn mặt vào kính thông minh. Họ cảnh báo rằng công nghệ này có thể làm gia tăng nguy cơ theo dõi, quấy rối hoặc xâm phạm quyền riêng tư khi người khác bị nhận diện mà không hề biết hoặc đồng ý.

Ray-Ban Meta cũng từng vấp phải tranh cãi khi người dùng có thể âm thầm ghi hình người lạ ở nơi công cộng, trong khi một số nhà thầu từng được giao nhiệm vụ xem xét các đoạn video riêng tư để phục vụ quá trình đánh giá hệ thống.

Việc bổ sung khả năng nhận diện danh tính sẽ khiến khoảng cách giữa hình ảnh "trợ lý AI hữu ích" mà Meta quảng bá và năng lực giám sát thực tế của công nghệ trở nên đáng chú ý hơn. Song song với đó, một số nhóm nghiên cứu và cộng đồng công nghệ cũng đang phát triển các giải pháp như họa tiết AI nhằm gây nhiễu hệ thống nhận diện khuôn mặt của camera giám sát.

Dù gây nhiều chú ý, đây hiện vẫn chỉ là một đơn đăng ký sáng chế, chưa phải sản phẩm đã được Meta triển khai.

Theo hồ sơ tại USPTO, đơn sáng chế đang ở trạng thái "Ready for Examination", tức đã sẵn sàng bước vào quá trình thẩm định. Nền tảng phân tích bằng sáng chế Patentlyze đánh giá khả năng được cấp bằng ở mức trung bình.

Việc công bố đơn sáng chế chỉ cho thấy Meta đã đưa ý tưởng này vào hồ sơ pháp lý và bảo hộ sở hữu trí tuệ, chứ chưa đồng nghĩa tính năng nhận diện khuôn mặt sẽ sớm xuất hiện trên các sản phẩm thương mại của hãng.