Ngân hàng Việt “khát” vốn ngoại: Cuộc đua nâng chuẩn và đón sóng nâng hạng

Làn sóng “bán vốn” của ngân hàng Việt đang tăng tốc dưới áp lực chuẩn mực quốc tế, dư địa chính sách mở rộng và kỳ vọng nâng hạng thị trường. Đằng sau những thương vụ tỷ đô không chỉ là bài toán vốn, mà là bước chuyển chiến lược nhằm nâng cấp quản trị, công nghệ và vị thế cạnh tranh của toàn hệ thống.

Cuộc đua bán vốn và bài toán “ra biển lớn”

Trong bối cảnh chính sách ngày càng cởi mở và kỳ vọng nâng hạng thị trường chứng khoán trở nên rõ nét hơn, các thương vụ bán vốn của ngân hàng Việt không còn dừng lại ở mục tiêu bổ sung nguồn lực tài chính đơn thuần. Giới phân tích cho rằng, đây đang dần trở thành bước đi mang tính chiến lược, giúp các tổ chức tín dụng củng cố nền tảng vốn, chuẩn hóa quản trị và tự tin tiến ra sân chơi khu vực.

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 của VPBank diễn ra chiều 22/4, Chủ tịch HĐQT Ngô Chí Dũng đã chính thức xác nhận kế hoạch phát hành riêng lẻ hơn 1,624 tỷ cổ phiếu cho một nhà đầu tư nước ngoài ngay trong năm nay. Nếu hoàn tất, đây sẽ là một trong những thương vụ phát hành riêng lẻ quy mô lớn nhất từng được thực hiện trong ngành ngân hàng Việt Nam.

Lãnh đạo VPBank không né tránh áp lực tăng vốn, thẳng thắn thừa nhận đây là yêu cầu mang tính bắt buộc trong bối cảnh nhu cầu mở rộng quy mô ngày càng lớn. Ngay cả khi tận dụng toàn bộ lợi nhuận giữ lại, nguồn lực nội tại vẫn chưa đủ để đáp ứng tốc độ tăng trưởng kỳ vọng. Vì vậy, việc tìm đến nhà đầu tư nước ngoài được xem là lựa chọn tất yếu. Tuy nhiên, ngân hàng hiện vẫn đang trong quá trình đàm phán chi tiết với các đối tác tiềm năng nên chưa thể công bố mức giá cụ thể cho đợt phát hành này.

Sau dấu ấn từ thương vụ IPO của VPBankS được xem là một trong những đợt chào bán lớn nhất của khối công ty chứng khoán tại Việt Nam VPBank cho biết sẽ không tiếp tục tăng vốn tại công ty con trong năm 2026. Thay vào đó, toàn bộ nguồn lực sẽ được dồn cho kế hoạch bán vốn tại ngân hàng mẹ, nhằm tối ưu hiệu quả và tạo dư địa phát triển dài hạn.

Làn sóng “bán vốn” của ngân hàng Việt đang tăng tốc dưới áp lực chuẩn mực quốc tế, dư địa chính sách mở rộng và kỳ vọng nâng hạng thị trường. 

Ở một diễn biến khác, tại đại hội cổ đông của SHB, Chủ tịch Đỗ Quang Hiển lại thể hiện cách tiếp cận thận trọng hơn. Ông ví việc lựa chọn nhà đầu tư chiến lược như quá trình “kén rể” cho một “cô gái đẹp”, nhấn mạnh rằng không phải cứ có vốn là đủ.

Theo ông Hiển, dù nhận được sự quan tâm từ nhiều đối tác, SHB vẫn ưu tiên tìm kiếm một nhà đầu tư có khả năng đồng hành lâu dài, tham gia sâu vào quản trị, hỗ trợ chuyển giao công nghệ và góp phần kết nối hệ sinh thái kinh doanh. Mục tiêu không chỉ là bổ sung vốn, mà là xây dựng mối quan hệ hợp tác bền vững trong trung và dài hạn.

Song song với đó, kế hoạch thoái vốn tại công ty tài chính tiêu dùng SHBFC vẫn đang được triển khai. Dự kiến trong quý II/2026, SHB sẽ hoàn tất việc chuyển nhượng 50% vốn còn lại cho Krungsri, qua đó khép lại thương vụ hợp tác đã được khởi động từ trước.

Trong khi đó, tại đại hội ngày 22/4 của Sacombank, ông Phan Đình Tuệ cho biết tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại ngân hàng này đã giảm từ 14,51% cuối năm 2025 xuống còn khoảng 13,64% tại thời điểm chốt danh sách ngày 16/3. Xu hướng này phản ánh bức tranh chung của thị trường, khi khối ngoại liên tục bán ròng trong thời gian gần đây.

Đáng chú ý, Sacombank hiện không có cổ đông lớn theo định nghĩa nắm giữ chi phối. Tuy vậy, ngân hàng vẫn công bố các nhóm cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ theo quy định về minh bạch thông tin.

Theo phân tích của SSI Research, vấn đề then chốt đối với Sacombank trong giai đoạn tới nằm ở việc xử lý 32,5% cổ phần liên quan đến nhóm cổ đông của Trầm Bê, hiện do VAMC đứng tên nhằm phục vụ xử lý nợ xấu. Diễn biến của quá trình này được xem là yếu tố quyết định khả năng tái cấu trúc sở hữu, đồng thời có thể mở ra cơ hội xuất hiện nhà đầu tư chiến lược mới nếu việc đấu giá cổ phần được triển khai.

Không đứng ngoài xu thế, các ngân hàng tư nhân như VIB hay HDBank cũng đang tận dụng tối đa “room” ngoại để tìm kiếm đối tác chiến lược. Theo dự báo của VIS Rating, việc nâng trần sở hữu nước ngoài lên 49% có thể trở thành cú hích mang tính bước ngoặt, đặc biệt với các ngân hàng đang trong quá trình tái cơ cấu, giúp cải thiện năng lực vốn với tốc độ nhanh hơn đáng kể.

Nhìn rộng ra toàn hệ thống, làn sóng bán vốn không chỉ giới hạn ở khối ngân hàng tư nhân. Các “ông lớn” quốc doanh cũng bắt đầu nhập cuộc. Vietcombank đang triển khai kế hoạch chuyển nhượng khoảng 6,5% vốn, kỳ vọng thu về từ 1,3 đến 1,4 tỷ USD. Trong khi đó, BIDV đã chứng minh sức hút khi phân phối thành công tới 98,24% lượng cổ phần chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài.

Từ những động thái dồn dập trong mùa đại hội năm nay, có thể thấy “bán vốn” đang trở thành một trục chiến lược mới của ngành ngân hàng – nơi mỗi thương vụ không chỉ là câu chuyện tiền bạc, mà còn là phép thử về tầm nhìn, năng lực lựa chọn đối tác và tham vọng vươn ra thị trường quốc tế.

Động lực phía sau cơn “khát” vốn ngoại

Điều gì đang khiến các ngân hàng Việt Nam đồng loạt tăng tốc tìm kiếm dòng vốn từ bên ngoài? Câu trả lời không nằm ở một nguyên nhân đơn lẻ, mà là sự cộng hưởng của nhiều áp lực và cơ hội cùng lúc, tạo nên một làn sóng mang tính hệ thống.

Trước hết là sức ép từ các chuẩn mực quốc tế ngày càng khắt khe. Khi tiến trình áp dụng Basel III trở nên rõ ràng hơn, yêu cầu về hệ số an toàn vốn (CAR) không còn là lựa chọn mà là điều kiện bắt buộc. Đồng thời, mục tiêu đưa ngân hàng Việt lọt nhóm 100 tổ chức tín dụng lớn nhất châu Á theo Nghị quyết 79-NQ/TW càng khiến bài toán vốn trở nên cấp bách. Không có lớp “đệm” vốn đủ dày, mọi tham vọng tăng trưởng đều dễ rơi vào trạng thái chông chênh.

Lực đẩy thứ hai đến từ chính sách. Việc ban hành Nghị định 69/2025/NĐ-CP đã mở ra một “cánh cửa rộng” chưa từng có khi cho phép các ngân hàng tham gia tái cơ cấu tổ chức tín dụng yếu kém được nâng trần sở hữu nước ngoài lên tới 49%. Dư địa này không chỉ giúp các nhà băng có thêm không gian thu hút dòng tiền lớn từ các quỹ đầu tư quốc tế, mà còn góp phần cải thiện thanh khoản và sức hấp dẫn của cổ phiếu ngân hàng trên thị trường.

Yếu tố thứ ba mang tính “chất xúc tác” chính là triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm “mới nổi” vào tháng 9/2026. Theo ông Lê Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Dragon Capital, đây không chỉ là một bước tiến mang tính kỹ thuật, mà còn là tín hiệu khẳng định mức độ minh bạch và trưởng thành của thị trường. Trong bối cảnh đó, nhóm cổ phiếu ngân hàng – với quy mô vốn hóa lớn và thanh khoản cao nhiều khả năng sẽ trở thành điểm đến ưu tiên của các dòng vốn ETF và các quỹ đầu tư toàn cầu.

Đằng sau những thương vụ tỷ đô không chỉ là bài toán vốn, mà là bước chuyển chiến lược nhằm nâng cấp quản trị, công nghệ và vị thế cạnh tranh của toàn hệ thống.

Ở góc nhìn sâu hơn về chất lượng, các thương vụ M&A không đơn thuần được đo bằng giá trị tiền bạc. TS. Châu Đình Linh (Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM) cho rằng điều mà nhà đầu tư ngoại mang lại còn nằm ở “phần chìm”, đó là hệ thống quản trị hiện đại, nền tảng công nghệ và khả năng kết nối vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây mới là yếu tố tạo nên sức bật dài hạn, giúp ngân hàng Việt tránh lệ thuộc vào tăng trưởng nóng và tiến tới phát triển bền vững.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhấn mạnh rằng sự hiện diện của đối tác nước ngoài sẽ rút ngắn đáng kể quá trình tiệm cận chuẩn mực quốc tế, từ quản trị rủi ro cho đến đa dạng hóa sản phẩm, đặc biệt trong mảng bán lẻ là lĩnh vực đang cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Nhìn tổng thể, với sự hậu thuẫn đồng thời từ chính sách, chuẩn mực và dòng vốn toàn cầu, các thương vụ “bán vốn” đang được tái định nghĩa. Chúng không còn là giải pháp tình thế để bổ sung tài chính, mà đã trở thành một chiến lược dài hơi, gắn với tham vọng nâng tầm hệ thống ngân hàng Việt. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm kiếm đối tác ngoại từ VPBank đến SHB hứa hẹn sẽ tiếp tục tạo ra những biến số đáng chú ý cho thị trường tài chính trong thời gian tới.