Quỹ Học bổng Quốc gia sẽ ưu tiên người học ở vùng khó khăn, ngành thiếu nhân lực

Từ ngày 1/10/2026, Quỹ Học bổng Quốc gia chính thức có cơ sở pháp lý để đi vào hoạt động theo Nghị định 317/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành. Mô hình này được thiết kế để huy động thêm nguồn lực cho học bổng, nhưng không tạo thêm biên chế hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Chính phủ ban hành Nghị định 317/2026/NĐ-CP ngày 11/8/2026, quy định về tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng Quốc gia. Đây là văn bản quy định chi tiết nội dung về việc thành lập, tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ theo Luật Giáo dục đã được sửa đổi, bổ sung.

Thay vì chỉ dựa vào một nguồn tài chính, Quỹ Học bổng Quốc gia được tổ chức theo hướng huy động nhiều nguồn lực để phục vụ các chương trình học bổng. Theo nghị định, Quỹ có thể tiếp nhận nguồn ngân sách nhà nước và các nguồn ngoài ngân sách nhà nước. Những nguồn lực này được quản lý, sử dụng cho các chương trình học bổng và nhiệm vụ hỗ trợ người học đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc giao.

Quỹ có trách nhiệm xây dựng kế hoạch tài chính, danh mục chương trình học bổng và phương án phân bổ nguồn lực. Toàn bộ quá trình tiếp nhận, quản lý và sử dụng tài chính, tài sản phải bám sát mục tiêu hoạt động, chương trình, nhiệm vụ và quy định pháp luật.

Ngoài việc trực tiếp tổ chức các chương trình, Quỹ có thể phối hợp với quỹ khuyến học, quỹ học bổng địa phương, quỹ xã hội, tổ chức và cá nhân. Các hình thức hợp tác có thể gồm đồng tài trợ, tiếp nhận ủy thác hoặc hỗ trợ bổ sung.

Việc huy động nguồn lực xã hội được thực hiện trên cơ sở tự nguyện và không tự làm phát sinh nghĩa vụ tài chính hay thủ tục hành chính mới cho các bên, trừ trường hợp pháp luật hoặc thỏa thuận giữa các bên có quy định khác.

Phát hiện, khuyến khích, bồi dưỡng, thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao (Ảnh internet)

Bộ máy tinh gọn, không tăng người hưởng lương ngân sách

Quỹ được tổ chức với Hội đồng quản lý và Ban Điều hành. Đáng chú ý, việc vận hành Quỹ không đi kèm yêu cầu tăng biên chế nhà nước. Nhân sự có thể được bố trí từ đội ngũ công chức, viên chức và người lao động hiện có thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo thông qua phân công, điều động, biệt phái hoặc bố trí làm việc chuyên trách, kiêm nhiệm.

Trong trường hợp cần thêm nhân lực chuyên môn, Quỹ được ký hợp đồng lao động hoặc thuê chuyên gia, dịch vụ theo quy định. Tuy nhiên, việc này không làm tăng biên chế hoặc số lượng người làm việc hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Quỹ cũng được trao quyền ký hợp đồng, văn kiện, thỏa thuận và thực hiện các giao dịch nằm trong phạm vi hoạt động của mình.

Người nhận học bổng phải đáp ứng yêu cầu về hồ sơ

Một trong những nội dung được quy định khá cụ thể là cơ chế kiểm tra thông tin của người đăng ký và người đã được cấp học bổng. Quỹ có quyền yêu cầu người đăng ký cung cấp, xác nhận hoặc đối chiếu thông tin, hồ sơ, tài liệu liên quan. Khi cần thiết, Quỹ có thể đề nghị cơ quan, tổ chức và cá nhân phối hợp xác minh để phục vụ quá trình xét cấp và quản lý học bổng.

Quỹ cũng có quyền tạm dừng hỗ trợ, thu hồi hoặc yêu cầu bồi hoàn trong những trường hợp thuộc phạm vi quy định. Đây là cơ chế nhằm hạn chế tình trạng sử dụng sai mục đích hoặc lợi dụng chính sách học bổng. Hoạt động của Quỹ phải bảo đảm công khai, minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả; đồng thời có cơ chế kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro và phòng ngừa gian lận, xung đột lợi ích, trục lợi chính sách.

Dữ liệu của người học cũng phải được bảo vệ. Việc thu thập, xử lý, kết nối và chia sẻ thông tin phải giới hạn ở mức cần thiết, đúng mục đích, đúng phạm vi và đúng thẩm quyền.

Tập trung vào những nơi và ngành đang cần nguồn lực

Điểm cuối cùng nhưng là mục tiêu cốt lõi của mô hình này là sử dụng học bổng để tạo thêm cơ hội cho người học và phục vụ định hướng phát triển nhân lực của Nhà nước. Thay vì hỗ trợ dàn trải, Quỹ được định hướng ưu tiên những nhóm có nhu cầu hỗ trợ cao hoặc thuộc các lĩnh vực được xác định là cần thiết trong từng giai đoạn.

Trong đó có người học ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người học theo các ngành, lĩnh vực được ưu tiên hoặc đang có nhu cầu lớn về nhân lực.

Nguồn hỗ trợ không chỉ phục vụ việc học tập thông thường. Các chương trình của Quỹ có thể hướng đến nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề, năng lực số, năng lực hội nhập học thuật quốc tế và khả năng tham gia thị trường lao động. Qua đó, Quỹ được kỳ vọng vừa mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục, vừa góp phần phát hiện, bồi dưỡng và thu hút nhân lực chất lượng cao.

Quỹ có tên giao dịch quốc tế là Viet Nam National Scholarship Fund viết tắt VNSF. Hoạt động của Quỹ không nhằm mục tiêu lợi nhuận và được xác định là nguồn lực bổ sung cho các chính sách học bổng, hỗ trợ người học đang triển khai, không thay thế hoặc làm thay đổi thẩm quyền, nguồn kinh phí và cơ chế thực hiện của các chính sách này.

Đặc biệt, Quỹ không cấp trùng học bổng từ nguồn ngân sách nhà nước theo quy định. Nghị định 317/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1.10.2026.