Sử dụng hình ảnh bản quyền trong bài báo khi chưa xin phép, một website bị kiện

Nhiếp ảnh gia nổi tiếng Annie Leibovitz đã khởi kiện Observer Media vì bị cáo buộc sử dụng trái phép bức ảnh chụp Justin Bieber và Hailey Bieber cho tác phẩm báo chí. Trong đơn kiện, tác giả đã yêu cầu website phải bồi thường 150.000 USD cho mỗi hành vi xâm phạm bản quyền bị cáo buộc.

Annie Leibovitz kiện Observer Media vì sử dụng ảnh chưa cấp phép

Nhiếp ảnh gia Annie Leibovitz đã đệ đơn kiện Observer Media, đơn vị sở hữu trang Observer.com, lên Tòa án Liên bang khu vực Manhattan (Mỹ), cáo buộc website này vi phạm bản quyền khi sử dụng một bức ảnh do bà chụp Justin Bieber và Hailey Bieber mà không được phép.

Nhiếp ảnh gia Annie Leibovitz đệ đơn kiện Observer Media 'dùng chùa' hình ảnh có bản quyền. Ảnh: Robert Scoble

Theo Rolling Stone, trong đơn kiện được nộp vào tuần trước, Leibovitz yêu cầu mức bồi thường theo luật định lên tới 150.000 USD cho mỗi hành vi bị cho là khai thác trái phép tác phẩm.

Vụ việc liên quan đến bức chân dung cặp đôi Justin và Hailey Bieber được Leibovitz thực hiện cho tạp chí Vogue vào năm 2019, thời điểm cả hai vừa kết hôn. Trong bức ảnh, Justin và Hailey cùng nằm trên ghế tắm nắng, mặc bộ đồ ngủ chấm bi đồng điệu của thương hiệu Dolce & Gabbana.

Theo nội dung đơn kiện, Observer.com đã đăng tải bức ảnh này trong một bài viết về mối quan hệ của cặp đôi vào tháng 5/2020 mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu bản quyền. Đến tháng 5/2024, sau khi phát hiện hành vi bị cho là xâm phạm, nhóm đại diện của Leibovitz đã gửi thư yêu cầu Observer.com gỡ bỏ hình ảnh khỏi website. Tuy nhiên, phía trang tin không phản hồi yêu cầu này.

Đơn kiện cho biết các nỗ lực tiếp theo nhằm liên hệ với đại diện của Observer.com cũng không mang lại kết quả, buộc Leibovitz phải tiến hành các thủ tục pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình.

Hình ảnh của  Justin Bieber và Hailey Bieber liên quan tới vụ kiện. Ảnh: Annie Leibovitz

Theo các tài liệu tòa án được Rolling Stone dẫn lại, Leibovitz cáo buộc hành vi vi phạm bản quyền của Observer.com mang tính "cố ý, có chủ đích và ác ý". Ngoài khoản bồi thường theo luật định lên tới 150.000 USD cho mỗi hành vi khai thác trái phép bị cáo buộc, bà còn yêu cầu bị đơn hoàn trả các khoản lợi nhuận thu được từ việc sử dụng trái phép tác phẩm.

Đơn kiện dài chín trang cũng nhấn mạnh rằng Annie Leibovitz là một trong những nhiếp ảnh gia chân dung nổi tiếng nhất thế giới, được biết đến với khả năng ghi lại hình ảnh các nhân vật nổi tiếng bằng góc nhìn sâu sắc và giàu cảm xúc. Danh sách nhân vật từng được bà chụp ảnh bao gồm John Lennon, Bill Clinton, Clint Eastwood, Nữ hoàng Elizabeth II cùng nhiều tên tuổi khác.

Nguyên đơn cho rằng việc sử dụng trái phép các tác phẩm đã và sẽ tiếp tục gây ra những thiệt hại đáng kể đối với hoạt động kinh doanh của mình. Mức thiệt hại cụ thể sẽ được xác định trong quá trình xét xử.

Phán quyết mới củng cố quyền khởi kiện của bên nhận giấy phép độc quyền

Vụ kiện mới được đưa ra chỉ vài tháng sau khi một tòa phúc thẩm tại Mỹ khôi phục vụ kiện bản quyền do công ty đại diện của Annie Leibovitz khởi xướng liên quan đến việc sử dụng trái phép các bức ảnh hậu trường phim Star Wars.

Trọng tâm của vụ việc là câu hỏi liệu Great Bowery Inc., đơn vị cấp phép hình ảnh của Leibovitz, có đủ tư cách pháp lý để khởi kiện một tạp chí trực tuyến vì sử dụng các bức ảnh mà không được phép hay không.

Năm 2022, Great Bowery đã kiện Consequence Sound LLC với lập luận rằng công ty nắm giữ quyền độc quyền trong việc cấp phép và quảng bá các bức ảnh sau khi Leibovitz chuyển giao các quyền này cho công ty con Trunk Archive vào năm 2014.

Tuy nhiên, tòa án cấp dưới đã bác đơn kiện với lý do Leibovitz vẫn giữ lại một số quyền đối với các tác phẩm, trong khi nhà xuất bản Condé Nast của tạp chí Vanity Fair cũng sở hữu quyền xuất bản riêng.

Đến tháng 5 vừa qua, Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 11 của Mỹ đã đảo ngược phán quyết này. Theo tòa, cấp sơ thẩm đã hiểu chưa đúng quy định của pháp luật bản quyền. Tòa phúc thẩm khẳng định quyền sở hữu bản quyền có thể được phân chia giữa nhiều chủ thể khác nhau và việc tác giả vẫn giữ lại một số quyền không đồng nghĩa với việc bên nhận giấy phép độc quyền mất quyền khởi kiện hành vi xâm phạm.

Phán quyết này được đánh giá là làm rõ một nguyên tắc quan trọng của pháp luật bản quyền Mỹ: sự khác biệt giữa quyền sở hữu bản quyền và các quyền khai thác độc quyền cụ thể, những quyền có thể trao cho bên nhận giấy phép quyền tự mình thực thi và bảo vệ trước tòa án.