Tằng cường đổi mới sáng tạo ở Việt Nam: Người làm khoa học rất cần có tư duy nghệ thuật

Đến hẹn lại lên, cứ đến dịp 21/4 hàng năm ở Việt Nam lại diễn ra rất nhiều sự kiện hưởng ứng Ngày Đổi mới Sáng tạo do Liên hiệp quốc phát động. Tại sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh vai trò quan trọng của đổi mới sáng tạo đối với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.

Thế nhưng, có một câu hỏi mà dường như chưa có ai trả lời là làm thế nào để những người trong cuộc làm được việc này nhất là thay đổi tư duy để có thể đổi mới sáng tạo là một việc không dễ với số đông.

Trong giới CNTT ở Việt Nam, có một chuyên gia rất đa tài là TS Đặng Minh Tuấn. ông không chỉ là chuyên gia của các lĩnh vực như xử lý ngôn ngữ tự nhiên, an toàn thông tin, blockchain, trí tuệ nhân tạo… mà thậm chí còn có chân trong các tổ chức nghệ thuât như Hội Âm nhạc Hà Nội và Liên đoàn Khiêu vũ Thể thao Việt Nam.

Ảnh minh hoạ.

Theo TS Đặng Minh Tuấn, nếu như người làm CNTT có tư duy nghệ thuật thì đó là điều hết sức lý tưởng cho sản phẩm mà họ theo đuổi. Lý do cũng hết sức dễ hiểu vì mọi sản phẩm phần mềm đều cần có giao diện hấp dẫn với người dùng. Không chỉ có vậy, việc tổ chức dữ liệu cũng cần có tư duy nghệ thuật thì mới thể hiện được tính hợp lý và nhất quán. Tuy nhiên, chúng ta không nên quá đặt nặng vấn đề này vì như thế sẽ phần nào làm khó cho số đông người làm CNTT. Điều cần hơn là những bậc thầy về CNTT làm sao phải truyền được cảm hứng tới thế hệ sinh viên về trí tưởng tượng phong phú trong việc xây dựng phần mềm và sản phẩm trí tuệ nhân tạo.

Còn theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, có một tỷ lệ không nhỏ con em giới văn nghệ sĩ đã theo đuổi sự nghiệp khoa học thay vì nối nghiệp các bậc tiền bối của mình. Qua tiếp xúc của cá nhân ông với họ, trong những câu chuyện được bàn đến đương nhiên là có cả khoa học công nghệ và điểm nổi bật của họ là rất có tư duy nghệ thuật trong việc sáng tạo sản phầm khoa học. Vì thế, đồng quan điểm với TS Đặng Minh Tuấn, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cũng cho rằng nếu như nghệ thuật thực sự gần gũi với khoa học công nghệ thì tin rằng khoa học công nghệ Việt Nam sẽ có được nhiều thành công mới.

Cũng cần nói thêm về các sản phẩm công nghệ thì mỗi lần Microsoft lên đời cho Windows và Office thì thực chất là thay áo mới cho giao diện. Còn với Honda thì về bản chất là thay đổi kiểu dáng. Vì thế, thẩm mỹ công nghiệp là kiến thức hết sức quan trọng cần có cách thức để đưa vào chương trình cho dù là không chính thức với tất cả các trường đại học và cao đẳng tại Việt Nam. Và thực tế tại Hàn Quốc thì hiện tại có tới 80% các trường đại học và cao đẳng có chuyên khoa về thẩm mỹ công nghiệp để đào tạo không chỉ ra các nhà thiết kế mà còn là đảm nhận các học phần cần thiết về lĩnh vực này cho các ngành học khác của họ. Theo các chuyên gia Hàn Quốc về lĩnh vực này, thẩm mỹ công nghiệp chính là hoa của nền công nghiệp. Và vì thế thì sớm muộn Việt Nam cũng phải học tập Hàn Quốc để phổ cập các kiến thức về thẩm mỹ công nghiệp cho sinh viên.

Trở lại với thực tế Việt Nam, chắc chắn âm nhạc là không xa lạ với các trường đại học và cao đẳng về kỹ thuật và kinh tế. Và thậm chí các sinh viên nổi lên trong phong trào âm nhạc ở môi trường này hoàn toàn có thể tham gia vào hệ sinh thái công nghiệp văn hoá với các đơn vị biểu diễn nghệ thuật. Tuy nhiên để làm được việc này thì các nhà trường và đối tác cũng phải sớm đến với nhau để hướng đạo cho sinh viên tìm hiểu và bước chân vào hệ sinh thái này.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra cho công tác đào tạo chính thức và không chính thức thì cần xử lý như thế nào? Hết sức hiếm hoi có thể nói đến Đại học FPT là có đào tạo chính thức với các kiến thức về âm nhạc và mỹ thuật cho tất cả các ngành học của họ. Rõ ràng đây là vấn đề hết sức đáng bàn với giáo dục đại học Việt Nam nói chung và có lẽ sớm muộn cũng sẽ có thêm nhiều trường theo gương Đại học FPT.

Thay lời kết luận, tác giả bài báo này không có mong muốn gì hơn là thay vì quá hô hào về đổi mới sáng tạo, các cơ quan có trách nhiệm ở Việt Nam về hoạt động này cần sớm làm việc với các đối tác và đội ngũ chuyên gia tư vấn để làm thế nào có được cách thức đưa tư duy nghệ thuật vào môi trường đào tạo ở bậc đại học và cao đẳng. Chắc chắn, nếu khởi động được việc này, hoạt động đổi mới và sáng tạo mới thực sự có kết quả trên diện rộng.