Tên lửa Falcon 9 của SpaceX đâm vào Mặt Trăng sau 18 tháng trôi dạt

Tên lửa nặng 4.000 kg đã đâm vào bề mặt Mặt Trăng với tốc độ ước tính khoảng 8.690 km/h, tạo ra một vụ va chạm tương đương với vụ nổ của 3 tấn TNT (Trinitrotoluene).

Vụ va chạm xảy ra ở phía được Mặt Trời chiếu sáng của Mặt Trăng, khiến việc quan sát trực tiếp từ Trái Đất trở nên khó khăn. Nguồn ảnh: NASA.

Tầng trên của một tên lửa SpaceX Falcon 9 bị loại bỏ đã đâm vào Mặt Trăng sau khi trôi dạt trong không gian hơn 18 tháng, kết thúc một hành trình khác thường mà các nhà khoa học cho rằng mang đến cơ hội hiếm có để nghiên cứu các vụ va chạm trên mặt trăng và những rủi ro do các tàu vũ trụ bị bỏ rơi gây ra.

Tên lửa nặng 4.000 kg đã đâm vào bề mặt Mặt Trăng với tốc độ ước tính 5.400 dặm/giờ (8.690 km/h), với một lực va chạm tương đương với một vụ nổ của ba tấn Trinitrotoluene (TNT). Các nhà nghiên cứu dự đoán vụ va chạm sẽ tạo ra một miệng núi lửa rộng từ 20 đến 30 mét, hất tung một đám bụi mặt trăng lên cao so với bề mặt.

Vụ va chạm được dự đoán xảy ra vào khoảng 7 giờ 35 phút sáng theo giờ Vương quốc Anh (12 giờ 05 phút trưa theo giờ IST). Các nhà khoa học từng gợi ý rằng một tia sáng mờ có thể được nhìn thấy qua các kính viễn vọng cường độ cao, nhưng do vụ va chạm xảy ra ở phần được chiếu sáng của Mặt Trăng, bản thân vụ nổ được dự báo là quá mờ nhạt đối với hầu hết những người quan sát trên Trái Đất. Tuy nhiên, các nhà thiên văn học lưu ý rằng luồng vật chất bị đẩy ra có thể vẫn được nhìn thấy qua kính viễn vọng trong một khoảng thời gian ngắn.

Trở lại thời điểm tháng 1/2025, tầng trên của tên lửa Falcon 9 đã được phóng lên, mang theo hai tàu đổ bộ mặt trăng tư nhân: Blue Ghost và Resilience. Trong khi tàu Blue Ghost của Firefly Aerospace hoàn thành thành công sứ mệnh mặt trăng của mình, tàu Resilience đã bị rơi trong nỗ lực hạ cánh.

Tên lửa Falcon 9 của SpaceX đã phóng tàu đổ bộ Mặt Trăng Blue Ghost và Resilience vào tháng 1 năm 2025. Tầng trên của tàu sau đó đã rơi xuống Mặt Trăng sau khi cạn kiệt nhiên liệu. Nguồn ảnh: SpaceX.

Không giống như tầng thứ nhất có thể tái sử dụng của tên lửa Falcon 9, tầng trên được thiết kế để chỉ sử dụng một lần. Thông thường, SpaceX sẽ cho các tầng tên lửa này chệch quỹ đạo sau khi hoàn thành sứ mệnh. Tuy nhiên, trong trường hợp này, tầng tên lửa đã cạn kiệt nhiên liệu trong quá trình đưa các tàu đổ bộ hướng tới Mặt Trăng và bị bỏ lại trong khu vực mà các nhà nghiên cứu mô tả là quỹ đạo Trái Đất tầm cao cắt ngang mặt trăng, theo một nghiên cứu được công bố trên kho lưu trữ arXiv.

Phát biểu tại một cuộc họp báo gần đây, Julianna Scheiman, Giám đốc các sứ mệnh vệ tinh NASA của SpaceX, cho biết công ty đã thực hiện một thao tác xử lý thay thế tuân thủ các quy định an toàn hiện hành.

"Về cơ bản, những gì đã xảy ra là sự kết hợp giữa hoạt động của mặt trời và lực hấp dẫn đã đưa nó vào một quỹ đạo hướng tới Mặt Trăng," bà Scheiman chia sẻ.

Mặc dù mang tính chất tình cờ, vụ va chạm đã thu hút sự quan tâm đáng kể từ giới khoa học. Các nhà nghiên cứu cho biết vụ va chạm sẽ giúp cải thiện các kỹ thuật phát hiện tia chớp va chạm trên mặt trăng, định vị các điểm va chạm bằng phép đo địa chấn, và thấu hiểu những mối nguy hiểm mà rác thải vũ trụ có thể gây ra cho các căn cứ mặt trăng trong tương lai.

"Sự kiện này mang đến cơ hội để thử nghiệm các quy trình đo lường đặc tính tia chớp nhằm định vị các sự kiện va chạm về mặt địa chấn, đồng thời hiểu rõ hơn về những mối nguy hiểm đa phương thức mà rác thải vũ trụ va vào Mặt Trăng có thể gây ra đối với cơ sở hạ tầng mặt trăng và các phi hành gia trong tương lai," các nhà nghiên cứu do Fernando dẫn đầu viết trong nghiên cứu của họ.

Những phát hiện này đặc biệt có liên quan trong bối cảnh chương trình Artemis của NASA chuẩn bị thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người gần cực nam của Mặt Trăng. SpaceX cho biết họ đang hợp tác với NASA và các cơ quan khác để phát triển các chiến lược xử lý an toàn hơn cho những sứ mệnh tương lai hoạt động trong hệ thống Trái Đất - Mặt Trăng nhằm giảm thiểu rủi ro từ các vụ va chạm tương tự.