Elon Musk đặt mục tiêu SpaceX đạt doanh thu 1.000 tỷ USD sớm hơn dự kiến

Elon Musk đã dành phần lớn thời gian trong cuộc họp báo cáo kết quả tài chính đầu tiên của SpaceX để đưa ra những tuyên bố "không tưởng" về hoạt động kinh doanh cũng như triển vọng tương lai của công ty. Trong khi đó, các giám đốc điều hành lại liên tục phải nỗ lực kéo những ý tưởng của ông về sát với thực tế hơn, một động thái phần nào hé lộ bức tranh tương lai khi mà giờ đây, đế chế phóng tên lửa, cho thuê điện toán và viễn thông vệ tinh của ông đã chính thức trở thành công ty đại chúng.

Cuộc gọi hội nghị diễn ra vào ngày thứ Ba vừa qua là minh chứng mới nhất trong chuỗi những lời hứa hẹn táo bạo mà ông Musk đưa ra suốt nhiều năm qua, buộc ban lãnh đạo sau đó phải đưa ra các diễn giải phù hợp và dễ tiếp nhận hơn đối với giới đầu tư đại chúng. Tình trạng tương tự cũng từng xảy ra tại Tesla, nơi một phân tích gần đây của TechCrunch chỉ ra rằng vị tỷ phú giàu nhất thế giới ngày càng hướng trọng tâm vào các chủ đề viễn tưởng, trong khi các đồng sự của ông lại phải dành thời gian thảo luận về hoạt động kinh doanh cốt lõi là bán xe hơi.

Hãy bắt đầu với một trong những ý tưởng lớn nhất mà ông Musk đưa ra trong cuộc gọi: kỳ vọng dịch vụ Starlink của SpaceX sẽ "cung cấp phần lớn dung lượng internet của thế giới" trong "chưa đầy 10 năm nữa". Vị CEO đưa ra bình luận này trong bối cảnh SpaceX đang chuẩn bị phóng các vệ tinh Starlink phiên bản "V3" đầu tiên, sở hữu mức băng thông cao hơn đáng kể so với các thế hệ tiền nhiệm.

Dưới đây là nguyên văn phát biểu của ông:

"Mọi người có thể hơi khó hình dung về điều này, nhưng đại loại là, không loại trừ khả năng vào một thời điểm nào đó, Starlink sẽ cung cấp phần lớn mạng internet của thế giới, ít nhất là tại các quốc gia mà chúng tôi được phép hoạt động, tức là đại đa số các quốc gia. Vì vậy, các bạn biết đấy, điều này rất quan trọng cần ghi nhớ, và nó không nằm ở một tương lai vô tận nào đó. Nó sẽ diễn ra trong chưa đầy 10 năm nữa."

Hãy đối chiếu điều đó với phát biểu của Giám đốc Vận hành (COO) Gwynne Shotwell chỉ vài phút sau đó (phần in đậm do người viết bổ sung):

"Lượng dung lượng khổng lồ mà chúng tôi có thể bổ sung vào chòm sao vệ tinh Starlink từ các vệ tinh V3 sẽ cho phép chúng tôi tiếp tục cung cấp dịch vụ tốt hơn nữa dù hiện tại chất lượng đã rất tuyệt vời nhằm phục vụ ngày càng nhiều khách hàng hơn trên toàn thế giới. Thực tế, trong những năm tới, chúng tôi kỳ vọng Starlink sẽ chiếm một phần đáng kể trong lưu lượng internet toàn cầu, điều mà Elon cũng đã đề cập."

Đó là một tuyên bố mang tính thận trọng và vững chắc hơn rất nhiều về ranh giới pháp lý, mặc dù rõ ràng nó vẫn mang đầy tham vọng.

Tuy nhiên, đó không phải là trường hợp duy nhất mà ông Musk thể hiện góc nhìn lạc quan quá mức. Tại một thời điểm, Giám đốc Tài chính (CFO) của SpaceX, ông Bret Johnsen, đã chia sẻ với các nhà đầu tư một trong số ít các mục tiêu tài chính mới được thảo luận trong cuộc gọi. Ông Johnsen đặc biệt nhấn mạnh vào mảng kinh doanh mới của SpaceX: cho thuê năng lực điện toán cho các công ty trí tuệ nhân tạo (AI), lĩnh vực đã giúp công ty nhanh chóng thu về hàng tỷ USD tiền mặt.

Tôi sẽ trích dẫn lại lời cam kết lớn mà ông Johnsen đã đưa ra trong phần bài phát biểu được chuẩn bị sẵn, và lưu ý đến sự cẩn trọng trong cách dùng từ của vị CFO. Đó là một tuyên bố có rào trước đón sau và hết sức cụ thể. Nó hoàn toàn nhằm mục đích kích thích sự hào hứng của các nhà đầu tư nhưng đồng thời vẫn chừa lại đường lui để công ty tránh rủi ro pháp lý nếu không đạt được mức dự phóng:

"Hướng tới tương lai, chúng tôi tiếp tục nhận thấy nhu cầu mạnh mẽ ở cả ba mảng kinh doanh của mình, đặc biệt là trong các thỏa thuận dịch vụ đám mây. Chúng tôi nhận thấy biên lợi nhuận ngày càng thuận lợi qua mỗi thỏa thuận được ký kết, và như Elon đã đề cập, chúng tôi dự đoán sự mất cân bằng giữa cung và cầu trên thị trường điện toán sẽ tiếp diễn. Hiệu quả kinh tế hiện tại đã rút ngắn thời gian hoàn vốn xuống dưới một năm đối với các khoản đầu tư vốn mới cho mảng điện toán. Ví dụ, chỉ trong vài tuần đầu của quý 3, chúng tôi đã ký kết thành công hợp đồng doanh thu dịch vụ đám mây trị giá thêm 6,7 tỷ USD (tương đương khoảng 175.989 tỷ đồng) cho khoảng thời gian sáu tháng, bắt đầu tăng tốc từ tháng 10 năm nay. Chúng tôi tin rằng điều này đặt công ty lên một quỹ đạo lý tưởng, bao gồm cả đóng góp từ Cursor, để đạt mức doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) 100 tỷ USD (tương đương khoảng 2,63 triệu tỷ đồng) vào cuối năm nay, dựa trên mức doanh thu dự kiến của chúng tôi trong tháng 12."

Chỉ 20 phút sau, ông Musk đã gạt bỏ ranh giới an toàn của tuyên bố được xây dựng cẩn trọng đó và lập tức đẩy kỳ vọng lên cao hơn:

"Để làm rõ, mức ARR 100 tỷ USD (tương đương khoảng 2,63 triệu tỷ đồng) vào tháng 12 không phải là một dấu hỏi. Đó... đó là những gì chúng tôi sẽ đạt được kể cả khi về cơ bản chúng tôi không làm gì cả. Vì vậy, các bạn biết đấy, tôi nghĩ con số có thể sẽ cao hơn thế. Nó gần như chắc chắn sẽ cao hơn thế."

Cũng trong cuộc gọi, ông Musk đưa ra một dự đoán lớn khác về tổng doanh thu, tiếp tục đẩy nhanh một mục tiêu mà SpaceX mới chỉ vạch ra cách đây hai tháng trong các tài liệu phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO):

"Có lẽ cũng đáng nhắc tới việc các dự báo nội bộ của chúng tôi về việc đạt 1 nghìn tỷ USD (tương đương khoảng 26,27 triệu tỷ đồng) doanh thu không phải ARR, mà là tổng doanh thu đã được dời từ năm 2031 lên năm 2030. Trước thềm IPO, các dự báo tài chính của chúng tôi là đạt doanh thu 1 nghìn tỷ USD (tương đương khoảng 26,27 triệu tỷ đồng) vào năm 2031. Hiện tại, chúng tôi kỳ vọng điều đó sẽ diễn ra vào năm 2030. Và tỷ lệ hiện thực hóa mục tiêu này vào năm 2029 cũng không phải là con số 0."

Kịch bản lệch pha này liên tục lặp lại trong suốt cuộc họp. Một câu hỏi của cổ đông về tiến độ của "hệ thống đổ bộ mặt trăng có người lái" mà SpaceX đang phát triển cho các sứ mệnh Artemis của NASA sử dụng tàu Starship đã khiến ông Musk tự tin tuyên bố rằng nguyên mẫu tên lửa sẽ sẵn sàng bay chở người vào cuối năm tới. Vị CEO sau đó còn bổ sung rằng SpaceX sẽ phóng tên lửa Starship với tần suất mỗi ngày một lần, hoặc "có thể nhiều hơn", vào thời điểm này năm sau.

Ngay sau những bình luận của ông Musk về chuyến bay có người lái, bà Shotwell lập tức lên tiếng làm rõ rằng SpaceX hiện vẫn đang tập trung vào các cột mốc do NASA đặt ra, đồng thời đưa ra một mục tiêu mơ hồ hơn (nhưng vẫn đầy tham vọng) (phần in đậm do người viết bổ sung) rằng "chúng tôi muốn đặt chân lên mặt trăng vào năm 2028."

Tất cả những viễn cảnh đó sẽ không thể xảy ra trừ khi SpaceX chứng minh được rằng tàu vũ trụ Starship có thể bay mà không gặp sự cố, và quan trọng nhất là có khả năng tái sử dụng hoàn toàn. Một yếu tố cốt lõi để biến khả năng tái sử dụng thành hiện thực là tấm chắn nhiệt giúp tầng trên của tên lửa Starship không bị nổ tung khi quay trở lại bầu khí quyển Trái Đất. Công ty đã ghi nhận những kết quả tích cực nhất từ hệ thống chắn nhiệt cải tiến trong chuyến bay thử nghiệm Starship gần đây nhất, khi tên lửa hạ cánh xuống Ấn Độ Dương vào tháng trước và hiện vẫn còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, khi phần thân tên lửa còn chưa kịp được thu hồi, ông Musk đã khẳng định vào ngày thứ Ba rằng ông "coi vấn đề lá chắn nhiệt đã được giải quyết ở thời điểm hiện tại."

Trong quá khứ, ông Musk từng đưa ra rất nhiều hứa hẹn táo bạo về SpaceX nhưng chưa bao giờ thành hiện thực, điển hình như phát ngôn vào năm 2016 rằng ông sẽ đưa con người lên sao Hỏa trong vòng 6 năm. Điểm khác biệt ở hiện tại là SpaceX đã trở thành một công ty đại chúng, đồng nghĩa với việc về mặt lý thuyết, công ty sẽ phải chịu sự quản lý của các cơ quan chức năng và đối mặt với các khoản tiền phạt nếu doanh nghiệp cùng ban lãnh đạo đưa ra những lời hứa mà họ biết rõ là không thể thực hiện.

Tất nhiên, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) hiện đã thu hẹp đáng kể các biện pháp thực thi hình phạt đối với doanh nghiệp, đặc biệt là với các công ty đại chúng. Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) cũng đang có những động thái tương tự. Và nếu SpaceX không thể hiện thực hóa những tuyên bố viển vông của ông Musk, các nhà đầu tư cũng khó có thể tạo ra nhiều áp lực tại tòa án dân sự, bởi công ty gần như đã tự "miễn dịch" trước những vụ kiện kiểu đó bằng cách đăng ký pháp nhân tại bang Texas.r