Chip Blackwell bị Mỹ cấm xuất khẩu xuất hiện trong nhiều mô hình AI Trung Quốc

08:41, 17/11/2026

Một nghiên cứu mới cho thấy các mô hình AI trọng số mở hàng đầu của Trung Quốc, trong đó có của DeepSeek và Moonshot AI, có thể đã được huấn luyện bằng GPU Blackwell tiên tiến của Nvidia...

Ảnh minh hoạ: Reuters.

Ảnh minh hoạ: Reuters.

Dòng GPU Blackwell tiên tiến của Nvidia hiện nằm trong danh mục bị Mỹ cấm xuất khẩu sang Trung Quốc. 

Tuy nhiên, theo báo cáo của ông Will DePue, cựu nhà nghiên cứu tại OpenAI và hiện đứng đầu nhóm nghiên cứu phi lợi nhuận Unemployment Labs, 6 mô hình AI trọng số mở do 4 công ty Trung Quốc DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax và Ant Group phát hành kể từ tháng 4/2026 có những dấu hiệu kỹ thuật cho thấy được huấn luyện trên phần cứng Blackwell của Nvidia.

Trọng số mô hình là tập hợp hàng tỷ tham số có thể điều chỉnh, quyết định cách một mô hình AI tiếp nhận, xử lý thông tin và tạo ra câu trả lời. Những tham số này không chỉ phản ánh quá trình học hỏi của mô hình mà còn có thể để lại dấu vết về cấu hình phần cứng được sử dụng trong quá trình huấn luyện.

Từ cơ sở đó, nhóm nghiên cứu cho hay đã tìm thấy bằng chứng kỹ thuật cho thấy một số mô hình AI Trung Quốc như Kimi K3 của Moonshot AI và V4 của DeepSeek, huấn luyện trên chip Blackwell.

Dù vậy, cần lưu ý những phát hiện trên không đồng nghĩa các mô hình AI được đề cập huấn luyện hoàn toàn bằng chip Nvidia Blackwell.

Kết quả nghiên cứu cũng chưa đủ để khẳng định các công ty Trung Quốc đã vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Bởi trên thực tế, một số doanh nghiệp Trung Quốc có thể tiếp cận năng lực tính toán từ xa thông qua các trung tâm dữ liệu đặt tại nước ngoài. 

Malaysia là một ví dụ, khi đây là một trong những thị trường mà Nvidia được phép xuất khẩu chip Blackwell. Vì vậy, các nhà phát triển Trung Quốc vẫn có khả năng sử dụng năng lực xử lý của dòng chip này thông qua hạ tầng đặt ngoài lãnh thổ Trung Quốc, mà không nhất thiết phải đưa trực tiếp chip vào nước này.

Theo đó, báo cáo phát hiện mô hình DeepSeek-V4-Flash và MiniMax-M3 có những dấu hiệu kỹ thuật cho thấy được huấn luyện trên chip Blackwell B200 hoặc B300 của Nvidia. 

Trong khi đó, DeepSeek-V4-Pro, Kimi K3, Kimi K3.1-Pro và Ling-3.1-Flash được xác định có dấu vết của quá trình huấn luyện trên các chip Blackwell GB200 hoặc GB300, với 152 lõi xử lý song song.

Dù vậy, phần lớn các mô hình AI này được huấn luyện bằng cách kết hợp chip thuộc cả hai thế hệ Hopper và Blackwell.

Chẳng hạn, Kimi K2.7-Code của Moonshot AI được xây dựng trên nền tảng trọng số có dấu vết từ chip Hopper, nhưng đồng thời chứa một phần nhỏ các tham số có đặc điểm tương đồng với B200 hoặc B300.

Dựa trên quy mô của từng mô hình và lượng dữ liệu cần thiết cho quá trình huấn luyện, các nhà nghiên cứu ước tính Kimi K3 và DeepSeek-V4-Pro, mỗi mô hình cần tới hàng nghìn GPU Blackwell hoạt động liên tục trong khoảng 2 - 3 tháng.

Tuy nhiên, không phải tất cả các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đều sử dụng chip Blackwell. Theo báo cáo, các mô hình do Alibaba, Zhipu, Tencent, Xiaomi và StepFun phát triển đều có dấu vết huấn luyện trên chip Hopper.

Trong khi đó, Meituan, một nhà phát triển AI khác của Trung Quốc, cho biết đã huấn luyện mô hình LongCat-2.0 hoàn toàn trên các cụm máy tính chuyên dụng sử dụng chip tăng tốc AI (AI ASIC).

Trong nhiều năm qua, Chính phủ Mỹ đã tìm cách hạn chế Trung Quốc tiếp cận các dòng chip tiên tiến của Nvidia, xuất phát từ lo ngại quân đội Trung Quốc có thể tận dụng năng lực tính toán của những con chip này để phát triển các ứng dụng quân sự.

Song bất chấp các biện pháp kiểm soát, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu cũng không ngăn được tình trạng buôn lậu GPU Nvidia sang Trung Quốc.

Theo công ty nghiên cứu bán dẫn SemiAnalysis, các nhà phân tích ước tính lượng phần cứng Nvidia thuộc diện hạn chế xuất khẩu đã được đưa vào Trung Quốc có tổng công suất hơn 1,5 GW, tương đương khoảng 1,5 triệu GPU.

Trong khi đó, Epoch AI ước tính khoảng 2 triệu chip AI tiên tiến đã được buôn lậu vào Trung Quốc trong giai đoạn 2024-2025.

Một trong những điểm yếu trong cơ chế kiểm soát hiện nay của Mỹ là chủ yếu tập trung vào quốc gia hoặc địa điểm tiếp nhận chip, thay vì nơi chip thực sự được lắp đặt và đối tượng cuối cùng sử dụng năng lực tính toán.

Theo đó, các doanh nghiệp có thể lắp đặt GPU tại những trung tâm dữ liệu ở Malaysia hoặc Singapore, sau đó cung cấp quyền truy cập năng lực tính toán từ xa cho khách hàng tại Trung Quốc. Cách thức này giúp khách hàng Trung Quốc sử dụng sức mạnh xử lý của các dòng chip tiên tiến mà không cần trực tiếp nhập khẩu chúng vào lãnh thổ nước này.