Elon Musk đưa ra dự đoán 5 năm đầy táo bạo về AI và nhân loại

Liệu AI đang mở ra một “kỷ nguyên hoàng kim của sự thịnh vượng” hay một thảm họa kỹ thuật số?

Các thiết bị như Amazon Bee Pioneer (trái), Plaud Notepin S (giữa) và kính Meta Ray-Ban (phải) có thể ghi âm và/hoặc quay video. Các ông lớn công nghệ hy vọng điêu này sẽ giúp họ cung cấp lời khuyên phù hợp hơn, nhưng nó cũng làm dấy lên những lo ngại về quyền riêng tư.

Dù mọi người có thích hay không, một điều rõ ràng là không gì có thể ngăn cản đoàn tàu cao tốc trí tuệ nhân tạo đang lao đao về phía một đích đến cuối cùng nào đó.

Các trung tâm dữ liệu đang được xây dựng, sự tự động hóa đã và đang nhấm nháp dần các công việc, và các chính phủ trên toàn thế giới đang lao vào một cuộc đua mang phong cách Dự án Manhattan để chạm tới "chén thánh" AGI trí tuệ nhân tạo tổng hợp.

Sự thay đổi lớn đang đến rất gần.

Cuộc tranh luận duy nhất hiện nay chỉ là về quy mô và tốc độ của cú sốc kinh tế ở phía trước, ai sẽ là người mất việc và liệu bạn có nghĩ đây là một điều tốt hay không, mặc dù bạn chẳng có quyền quyết định.

"Tương lai sẽ rất, rất khác so với quá khứ và không có một hình ảnh so sánh hay ẩn dụ nào có thể mô tả hết quy mô của sự thay đổi mà chúng ta sắp trải qua", Elon Musk phát biểu vào tuần này.

Trả lời phỏng vấn báo The Economist trong cuộc trò chuyện trực tiếp đầu tiên kể từ đợt IPO bùng nổ của SpaceX, vị tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên của thế giới đã đưa ra góc nhìn tối đa hóa sự lạc quan về công nghệ đối với AI.

Ông tin rằng chỉ trong vài năm tới, trí tuệ nhân tạo sẽ vượt qua trí thông minh của con người, có thể xuất hiện tới một tỷ robot hình người, và một “kỷ nguyên thịnh vượng” do AI thúc đẩy sẽ khiến tiền mặt trở nên vô nghĩa.

"Thực sự sẽ không có bất kỳ điều gì mà AI không thể làm tốt hơn con người, ngoại trừ việc trở thành một con người, có lẽ vậy", ông nói.

"Tôi nghĩ AI có thể vượt qua tổng trí tuệ của toàn nhân loại trong khoảng 5 năm tới. Kịch bản có khả năng xảy ra nhất là một kỷ nguyên thịnh vượng tuyệt vời, nơi bất kỳ ai cũng có thể sở hữu bất cứ điều gì họ nghĩ đến. Điều này nghe có vẻ phi lý... dĩ nhiên là có những thứ có thể làm chệch hướng điều này, chẳng hạn như một cuộc chiến tranh hạt nhân toàn diện... nhưng giả định không có Chiến tranh thế giới thứ ba, tôi nghĩ chúng ta đang tiến tới kỷ nguyên thịnh vượng kinh ngạc. Vì vậy, đây là một thông điệp mang tính lạc quan và hào hứng về tương lai."

Elon Musk trò chuyện với Tổng biên tập Zanny Minton Beddoes của tạp chí The Economist.

Ông Musk, người mà hãng xe Tesla của ông đang phát triển một loại robot lao động đa năng mang tên Optimus, tin rằng trong vòng 5 năm tới có thể sẽ xuất hiện "ít nhất 100 triệu robot hình người, hoặc thậm chí là một tỷ robot" để thay thế lao động chân tay.

"Tôi dự đoán nền kinh tế có thể sẽ tăng gấp đôi quy mô hiện tại trong 5, hoặc có lẽ 6 năm nữa, bởi vì bạn sẽ chạm tới giai đoạn nhân đôi khi mà sản lượng kinh tế gia tăng với tốc độ quá nhanh", ông chia sẻ với Forbes vào tháng 5.

Tỷ phú này cũng từng tuyên bố rằng việc tiết kiệm tiền để nghỉ hưu giờ đây là điều vô nghĩa.

"Đừng lo lắng về việc tích trữ tiền cho nghỉ hưu trong 10 hay 20 năm nữa điều đó không còn quan trọng đâu", ông nói trong một chương trình podcast hồi tháng 1.

"Bạn sẽ không cần phải tiết kiệm để nghỉ hưu nữa. Nếu bất kỳ điều nào chúng tôi đã nói là đúng, thì việc tiết kiệm cho hưu trí sẽ trở nên không còn cần thiết."

Trong kịch bản hậu khan hiếm đó điều mà những người ủng hộ AI tranh luận rằng chắc chắn sẽ dẫn đến một hình thức thu nhập cơ bản toàn dân (UBI) nào đó để hỗ trợ con người khi không còn việc gì để làm người dẫn chương trình Peter Diamandis dự đoán: "Các dịch vụ sẽ ở đó để hỗ trợ bạn bạn sẽ có nhà ở, bạn sẽ có chăm sóc y tế, bạn sẽ có giải trí".

Doanh nhân AI Dave Blundin đồng tình rằng "cách thức điều này diễn ra là về cơ bản không thể dự đoán được do khả năng tự cải thiện của AI và mốc thời gian đang gia tốc".

Robot hình người Optimus của Tesla đang phân phát bỏng ngô tại một gian hàng chợ Giáng sinh.

"Có lý do để người ta gọi nó là 'điểm kỳ dị' (singularity)", ông Musk nói.

"Tôi không biết điều gì sẽ xảy ra phía sau chân trời sự kiện."

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng ý rằng AI đang dẫn dắt nhân loại đến một nơi tốt đẹp.

Ở một góc nhìn cực đoan khác, nhà nghiên cứu năng lượng - Tiến sĩ Chris Martenson, khi trao đổi với người dẫn chương trình podcast Tucker Carlson vào tuần này, đã so sánh cuộc đua AI với Tháp Babel câu chuyện trong Kinh thánh về sự kiêu ngạo thảm khốc của loài người.

"Không có gì mới dưới ánh mặt trời cả", ông nói.

"Tôi thành thật tin rằng chuyện AI này chính là Tháp Babel của chúng ta. Đó là một công cụ mà qua đó chúng ta tự thuyết phục mình rằng rốt cuộc ta đã có thể ngồi vào chiếc ghế cao quý bên cạnh Chúa, thậm chí là ngang hàng, giờ đây chúng ta là Chúa... và tất nhiên, sự thiếu khiêm tốn đó, sự tự mãn đó, sự ngạo mạn đó luôn luôn phản tác dụng."

Vậy đây là một câu chuyện về thảm họa hay sự bùng nổ thịnh vượng?

Nhà tương lai học người Úc - Giáo sư Rocky Scopelliti, tác giả cuốn sách Perceptive Machines, cho biết ông lạc quan hơn nhiều nhà bình luận khác nhưng chỉ với điều kiện chúng ta sẵn sàng chấp nhận một sự đứt gãy căn bản trong cách chúng ta tư duy về sự thịnh vượng và lao động.

"Tương lai của việc làm căn bản không phải là một vấn đề về lao động nó đang trở thành một vấn đề về quản trị", ông chia sẻ với news.com.au.

Mô hình robot hình người Optimus của Tesla và xe địa hình Cyberquad được trưng bày tại Bảo tàng Tesla mới ở Thượng Hải.

"Sự xáo trộn lớn nhất sẽ không phải là việc robot giành mất việc làm. Đó sẽ là sự tách biệt giữa thu nhập và lao động. Sự tự động hóa có thể tạo ra sự thịnh vượng phi thường. Nhưng nó không tự động tạo ra sự công bằng. Quyền sở hữu sẽ quan trọng hơn công nghệ."

Prof Scopelliti cho biết câu hỏi kinh tế mang tính quyết định sẽ không phải là: "Liệu AI có thay thế công nhân hay không?"

"Mà sẽ là: 'Ai sở hữu robot, dữ liệu và trí tuệ?'", ông nói.

"Mọi cuộc cách mạng công nghiệp đều thay đổi cách con người làm việc. AI có thể là cuộc cách mạng đầu tiên thay đổi lý do con người làm việc."

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính rằng khoảng 40% công việc trên toàn thế giới chịu ảnh hưởng bởi sự gián đoạn từ AI, con số này lên tới 60% ở các nền kinh tế phát triển.

Goldman Sachs nhận định 300 triệu công việc toàn thời gian trên toàn cầu đang đối mặt với rủi ro bị tự động hóa.

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) dự báo sẽ có 170 triệu việc làm mới được tạo ra và 92 triệu việc làm bị dịch chuyển vào năm 2030, đạt mức tăng ròng 78 triệu việc làm.

Giáo sư Geoffrey Hinton, người được mệnh danh là "Bố già AI", lại dự đoán tình trạng thất nghiệp hàng loạt.

"Tôi nghĩ đối với các lao động trí óc thông thường, AI sẽ thay thế tất cả mọi người", Giáo sư Hinton chia sẻ trên chương trình podcast Diary of a CEO vào năm ngoái, đề cập đến các công việc văn phòng, đồng thời bác bỏ quan niệm cho rằng AI sẽ tạo ra các việc làm mới.

"Bạn sẽ phải cực kỳ tinh thông thì mới có được một công việc mà AI không thể làm được", Giáo sư Hinton nói thêm.

Giám đốc điều hành Microsoft AI, Mustafa Suleyman, cũng đứng về phía quan điểm bi quan.

Các chuyên gia như Giáo sư Geoffrey Hinton và Giám đốc điều hành AI của Microsoft, Mustafa Suleyman, dự đoán trí tuệ nhân tạo sẽ gây ra tình trạng thất nghiệp hàng loạt.

Phát biểu với báo Financial Times vào tháng 5, ông dự đoán "hiệu suất ngang tầm con người đối với hầu hết, nếu không muốn nói là tất cả các nhiệm vụ chuyên môn" sẽ do AI thực hiện, với hầu hết các công việc liên quan đến "ngồi trước máy tính" sẽ được tự động hóa hoàn toàn trong vòng một năm đến 18 tháng tới.

Trong khi đó, nhà kinh tế học nổi tiếng thuộc Đại học Stanford - Tiến sĩ Erik Brynjolfsson, đã dẫn đầu 16 chủ nhân giải Nobel ra tuyên bố chung vào đầu tháng này, kêu gọi sự chuẩn bị khẩn cấp cho các tác động kinh tế từ việc AI trở nên mạnh mẽ một cách vượt bậc trong 10 năm tới.

"Điều này có thể thúc đẩy một sự biến đổi chưa từng có đối với nền kinh tế của chúng ta, lớn hơn cả Cuộc cách mạng Công nghiệp, nhưng lại diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn hơn rất nhiều", tuyên bố viết.

"Nó có thể mang lại những rủi ro, bao gồm sự dịch chuyển việc làm trên quy mô lớn, cũng như các cơ hội như sự gia tăng đáng kể về mức sống."

David Autor, Giáo sư Kinh tế tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), lại thuộc nhóm lập luận rằng AI nhiều khả năng sẽ tái định hình các ngành nghề thay vì "xóa sổ các lĩnh vực hoặc ngành công nghiệp".

"Nó sẽ ảnh hưởng đến các nhiệm vụ, nghề nghiệp và vai trò", ông chia sẻ với tờ Financial Times vào năm ngoái.

"Sẽ có nhiều việc làm, cơ hội và các hình thức chuyên môn mới được tạo ra từ cách chúng ta sử dụng AI. Đồng thời cũng sẽ có... các kỹ năng, hình thức chuyên môn và vai trò cụ thể bị xóa bỏ."

Giáo sư Scopelliti cho rằng việc AI có vượt qua trí thông minh của con người hay không không còn là câu hỏi thú vị nhất nữa.

Các công nhân đang lau chùi các tấm kính cửa sổ của một tòa nhà văn phòng thương mại ở Bắc Kinh, Trung Quốc.

Ông tranh luận rằng chúng ta đang bước vào giai đoạn mà ông gọi là "kỷ nguyên tham gia" của AI rằng trong khi 3 năm qua là khoảng thời gian AI tạo ra nội dung, thì thập kỷ tới sẽ là lúc AI tham gia vào các quyết định, các tổ chức, các nền kinh tế và ngày càng hiện diện sâu hơn trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta.

Những câu hỏi lớn trong tương lai, theo Giáo sư Scopelliti, sẽ là làm thế nào để chúng ta quản trị sự tham gia của máy móc, phân phối sự giàu có mà AI tạo ra ra sao, làm thế nào để đảm bảo công nghệ củng cố xã hội thay vì làm nó yếu đi và làm thế nào để bảo tồn năng lực chủ động mang tính ý nghĩa của con người.

"Chúng ta đang chuyển từ những cỗ máy trả lời câu hỏi sang những cỗ máy tham gia vào xã hội", ông nói.

"Đó là một sự chuyển dịch lớn hơn nhiều so với AI tạo sinh."