Thẩm phán Mỹ từ chối ngăn chặn Meta sa thải những nhân viên nộp đơn kiện vì bị AI phân biệt đối xử

Ngày 17 tháng 7 Một thẩm phán Hoa Kỳ vào thứ Sáu đã bác bỏ nỗ lực của 26 nhân viên thuộc Meta Platforms nhằm ngăn chặn gã khổng lồ công nghệ này sa thải họ trong bối cảnh họ đang theo đuổi các cáo buộc rằng họ đã bị các công cụ vận hành bằng AI của công ty nhắm mục tiêu cắt giảm việc làm vì lý do khuyết tật hoặc do nghỉ phép y tế

Một công nhân đứng bên trong Meta Lab ở Los Angeles, California, Hoa Kỳ

 Thẩm phán Quận Hoa Kỳ William Orrick tại Oakland, bang California, trong một phán quyết bằng văn bản, cho biết ông sẽ không ngăn cản Meta tiến hành các đợt sa thải bắt đầu từ ngày 22 tháng 7 trong khi bản chất của các cáo buộc pháp lý mới lạ từ phía người lao động đang được quyết định trong một phiên trọng tài tư pháp bảo mật.

Thẩm phán cho biết các nhân viên không thể chứng minh được rằng việc mất việc làm cấu thành "tổn thất không thể khắc phục"  điều kiện cần thiết để ông ban hành một lệnh khẩn cấp nhằm ngăn chặn đợt sa thải. Người phát ngôn của Meta từ chối bình luận.

Công ty đã phủ nhận các hành vi sai trái và cho biết các quyết định liên quan đến việc sa thải đều do con người thực hiện. Các luật sư của nguyên đơn trong một tuyên bố chung cho biết dù ông Orrick từ chối yêu cầu của họ, ông cũng công nhận rằng vụ kiện đã dấy lên "những câu hỏi nghiêm túc" về hành vi của Meta.

"Tòa án đã tuyên bố rõ ràng rằng họ có thể xem xét lại các quyết định của mình 'dựa trên bất kỳ bằng chứng bổ sung nào mà các bên cung cấp liên quan đến việc liệu AI có được sử dụng hay không và được sử dụng như thế nào' trong đợt cắt giảm nhân sự này," họ cho biết.

Vào tháng Năm, Meta đã thông báo cho gần 8.000 nhân viên, tương đương khoảng 10% lực lượng lao động toàn cầu của hãng, rằng họ sẽ mất việc khi công ty tăng cường gấp đôi các khoản đầu tư vào AI.

Vụ kiện được nộp vào thứ Hai cáo buộc rằng trong quá trình lựa chọn các vị trí cần cắt giảm, Meta đã dựa vào các công cụ AI đo lường năng suất và tần suất sử dụng mã thông báo AI, gây bất lợi cho những người phải nghỉ làm vì tình trạng sức khỏe hoặc để chăm sóc gia đình. Các nguyên đơn cho biết công ty cũng dựa vào các đánh giá hiệu suất vốn được căn cứ một phần vào mức độ áp dụng AI của nhân viên.

Vụ việc này dường như là vụ kiện đầu tiên chống lại một công ty lớn của Mỹ nhằm thách thức việc bị cáo buộc sử dụng AI để thực hiện các đợt sa thải.

'Không có cơ hội làm lại'

Các nguyên đơn đã yêu cầu ông Orrick ban hành một lệnh tạm thời nhằm ngăn Meta hoàn tất đợt sa thải trong khi họ theo đuổi các cáo buộc của mình tại hội đồng trọng tài tư pháp.

Đơn kiến nghị của họ về một lệnh đình chỉ tạm thời có thời hạn lâu hơn hiện vẫn đang chờ xử lý. Hôm thứ Sáu, ông Orrick gợi ý rằng ông có thể thay đổi quyết định của mình một khi có thêm thông tin về đợt sa thải.

Các luật sư của nguyên đơn cho biết trong phiên điều trần hôm thứ Năm rằng cùng với công việc và tiền lương, những người lao động này có nguy cơ mất đi các quyền chọn cổ phiếu có giá trị cao và bảo hiểm y tế của họ, gây nguy hiểm cho việc chăm sóc y tế đối với thai kỳ và các bệnh lý khác. "Không có cơ hội làm lại cho việc gắn kết với một đứa trẻ sơ sinh, việc sinh nở hay việc đang trong quá trình điều trị y tế tích cực," một trong các luật sư, bà Barbara Cowan, nói với ông Orrick.

Erin Connell, người đại diện cho Meta, phản bác rằng những người lao động này chỉ mất khoản bảo hiểm do người sử dụng lao động trợ cấp, chứ không phải mất hoàn toàn quyền lợi bảo hiểm. Connell cho biết đó là những loại thiệt hại điển hình có thể được đền bù sau này nếu các nguyên đơn thắng kiện tại phiên trọng tài.

Các công nhân cho biết các thỏa thuận của Meta yêu cầu nhân viên phải giải quyết các tranh chấp tại nơi làm việc thông qua trọng tài một cách cá nhân, nhưng quy định này không áp dụng cho các yêu cầu cứu trợ tạm thời.

Hầu hết người lao động tại các công ty lớn đều ký các thỏa thuận trọng tài, các thỏa thuận này thường yêu cầu nhân viên phải theo đuổi các khiếu nại tại nơi làm việc theo tư cách cá nhân thay vì thông qua các vụ kiện tập thể tại tòa án.

Các công ty cho rằng phân xử bằng trọng tài có thể cung cấp một giải pháp thay thế nhanh hơn và rẻ hơn so với kiện tụng, trong khi những người chỉ trích cho rằng nó thường có lợi cho người sử dụng lao động và làm nản lòng người lao động trong việc đưa ra các khiếu nại.

Các ngoại lệ trong thỏa thuận trọng tài đối với việc cứu trợ tạm thời là rất phổ biến, nhưng chúng thường được viện dẫn trong các vụ việc liên quan đến cáo buộc trộm cắp bí mật thương mại hoặc lôi kéo khách hàng, nhân viên, chứ không phải là việc sa thải các nhân viên làm việc theo hợp đồng tự nguyện.

Các nguyên đơn, những người nộp đơn kiện ẩn danh, bao gồm các kỹ sư, quản lý, nhà nghiên cứu và nhà thiết kế. Họ đã được thông báo về việc sa thải vào tháng Năm, và theo các hồ sơ tại tòa, đợt sa thải này dự kiến sẽ được hoàn tất vào ngày 22 tháng 7 đối với nhiều công nhân và muộn hơn vào tháng 7 hoặc tháng 8 đối với những người khác.

Meta cho biết trong các hồ sơ tại tòa rằng những công nhân bị sa thải vẫn nằm trong danh sách nhận lương nhưng đã bị ngắt quyền truy cập vào các hệ thống của Meta từ ngày 20 tháng 5 và không thực hiện bất kỳ công việc nào cho công ty kể từ đó.

Họ cáo buộc rằng Meta đã sử dụng một số hệ thống nội bộ có sự hỗ trợ của AI để chấm điểm và xếp hạng nhân viên trong danh sách sa thải.

Theo đơn kiện, các hệ thống này bao gồm một trợ lý mô hình ngôn ngữ lớn được gọi là "Metamate" một "bộ não thứ hai" do nhân viên huấn luyện để theo dõi các cuộc giao tiếp và tài liệu của người lao động, cùng một mức điểm năng suất được trích xuất từ việc quét các thao tác bàn phím, nội dung màn hình, email và lịch sử trình duyệt.

Các nguyên đơn cho biết Meta đã không tạm dừng các hệ thống này trong thời gian nhân viên đi nghỉ lễ và trong các kỳ nghỉ phép được pháp luật bảo vệ, và kết quả là điểm số áp dụng AI được sử dụng làm đầu vào cho việc lựa chọn sa thải của họ đã bị sụt giảm