Tổ chức phi lợi nhuận Current AI đang chạy đua để xây dựng mạng lưới World Wide Web của AI, miễn phí cho tất cả mọi người

Một người nông dân ở vùng nông thôn Ấn Độ chụp ảnh một cây trồng đang héo úa. Cô muốn tìm kiếm thông tin về nó trên internet nhưng lại không nói tiếng Anh. Cô không nhất thiết phải biết thứ tiếng đó.

Đó chính là loại vấn đề mà một tổ chức phi lợi nhuận có tên Current AI đang cố gắng giải quyết bằng cách xây dựng cơ sở hạ tầng AI công cộng, mở. Vào tháng 2 tại Hội nghị Thượng đỉnh Ấn Độ về AI (India AI Summit), tổ chức này đã hợp tác với Bhashini, bộ phận ngôn ngữ AI của chính phủ Ấn Độ. Kết quả của sự hợp tác này là Suno Sutra  tiếng Hindi có nghĩa là "biên niên sử lắng nghe" một thiết bị bỏ túi, hoạt động ngoại tuyến và có thể chạy AI bằng 22 ngôn ngữ Ấn Độ mà không cần kết nối internet.

"Tại Ấn Độ, có hàng trăm ngôn ngữ và tiếng địa phương khác nhau, và hiện tại AI vẫn chưa đại diện được cho chúng", Giám đốc Điều hành (CEO) của Current AI, bà Ayah Bdeir, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với TechCrunch. Thiết bị này được mã nguồn mở hóa, sẵn sàng cho các cộng đồng nhà phát triển cùng xây dựng và phát triển thêm.

Tổ chức phi lợi nhuận này được thành lập vào tháng 2 năm 2025 bởi Martin Tisne và đang tiến triển rất nhanh. Tháng trước, họ đã cấp 3,2 triệu USD tiền tài trợ cho các dự án thuộc bốn tổ chức; gần đây nhất (vào tuần trước), họ đã ra mắt một chatbot AI mã nguồn mở tại Hội nghị Thượng đỉnh AI vì Mục đích tốt đẹp (AI for Good Summit) ở Geneva.

Bà Bdeir đã gia nhập tổ chức vào tháng 1 sau khi dẫn dắt chiến lược AI của Mozilla. Trước đó, bà đã thành lập littleBits, một công ty giáo dục STEM tiếp cận được với hàng triệu trẻ em trước khi bán lại cho Sphero vào năm 2019.

Current AI hoạt động theo mô hình "hợp tác công - tư", kết hợp các chính phủ, công ty và các tổ chức từ thiện để tài trợ cho công nghệ phục vụ lợi ích công cộng, bà chia sẻ với TechCrunch. Chính phủ Pháp đã tài trợ hạt giống cho Current AI với số tiền 100 triệu USD, cùng với sự tham gia của Quỹ Ford (Ford Foundation), Quỹ MacArthur (MacArthur Foundation), DeepMind và Salesforce nâng tổng số vốn cam kết tài trợ lên 400 triệu USD. "Họ không phải là nhà đầu tư; họ là những nhà tài trợ", bà Bdeir nhấn mạnh.

Bài toán mà tổ chức muốn giải quyết rất rõ ràng: mọi hệ thống AI lớn hiện nay, từ OpenAI, Google cho đến Anthropic, đều thuộc về các công ty tư nhân. "Nếu AI thực sự là một công nghệ mang tính chuyển đổi, nếu nó sẽ thay đổi mọi khía cạnh trong cuộc sống của mọi người, thì bắt buộc phải có một giải pháp thay thế mang tính công cộng", bà Bdeir nói. "Giống như mạng lưới World Wide Web vậy, ai cũng có thể tiếp cận và hoàn toàn miễn phí."

Một nửa số ngôn ngữ nói trên thế giới đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng. "Và khi tiếng Anh đang là ngôn ngữ vận hành các mô hình ngôn ngữ và hệ thống AI lớn nhất, phần lớn các ngôn ngữ trên thế giới và kéo theo đó là các nền văn hóa cũng như cộng đồng đang bị bỏ lại phía sau", bà Bdeir cho biết.

Khi được hỏi về làn sóng thúc đẩy đa ngôn ngữ của các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech), bà Bdeir đã vạch ra một ranh giới khác biệt rõ rệt. "Các tập đoàn công nghệ lớn xây dựng mô hình đa ngôn ngữ là để mở rộng thị trường của họ", bà nói, "bất kể có sự đồng ý hay bối cảnh phù hợp hay không." Hậu quả của việc này là rất cụ thể. "Đối với các ngôn ngữ bản địa, các bản dịch Kinh Thánh của những nhà truyền giáo bỗng nhiên trở thành dữ liệu đào tạo AI trước khi các cộng đồng kịp thiết lập bất kỳ quy tắc nào", bà chia sẻ.