Trung Quốc trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về bằng sáng chế AI tạo sinh

Báo cáo mới của WIPO cho thấy Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu toàn cầu về số lượng bằng sáng chế trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI), với hơn 43.000 họ bằng sáng chế được công bố trong giai đoạn 2024,2025, vượt xa các quốc gia khác và duy trì lợi thế về quy mô.

Trung Quốc tiếp tục thống trị cuộc đua bằng sáng chế GenAI

Trung Quốc hiện là quốc gia có hoạt động đăng ký bằng sáng chế trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI, GenAI) lớn nhất thế giới, theo báo cáo Technology SPARK Report: Patent Trends Update in GenAI do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) công bố ngày 14/7/2026.

Báo cáo này cập nhật những xu hướng mới nhất về bằng sáng chế GenAI, tiếp nối nghiên cứu Patent Landscape Report on Generative Artificial Intelligence được WIPO công bố năm 2024, đồng thời mở rộng phạm vi phân tích đến hết năm 2025.

Theo WIPO, các nhà sáng chế có trụ sở tại Trung Quốc đã công bố hơn 43.000 họ bằng sáng chế GenAI chỉ trong hai năm 2024 và 2025. Con số này vượt tổng số họ bằng sáng chế mà quốc gia này công bố trong cả giai đoạn 2014-2023.

Sự phát triển bằng sáng chế GenAI của các quốc gia hàng đầu trong giai đoạn 2014-2023 và 2024-2025. Nguồn: WIPO 

Trong giai đoạn 2023-2025, số lượng họ bằng sáng chế GenAI của Trung Quốc tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 64%. Xét theo nơi cư trú của các nhà sáng chế, Trung Quốc đứng đầu với khoảng cách đáng kể so với phần còn lại của thế giới.

Bốn quốc gia dẫn đầu về số lượng công bố họ bằng sáng chế GenAI gồm Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc, chiếm phần lớn tổng số công bố trên toàn cầu.

Doanh nghiệp và viện nghiên cứu Trung Quốc chiếm ưu thế

Sáu trong mười chủ đơn đăng ký bằng sáng chế GenAI lớn nhất thế giới hiện đến từ Trung Quốc.

Trong đó, Tencent Holdings sở hữu 2.702 họ bằng sáng chế, Ping An Insurance Group có 2.240 họ bằng sáng chế, còn Baidu nắm giữ 1.902 họ bằng sáng chế, tiếp tục duy trì vị trí trong nhóm dẫn đầu toàn cầu như báo cáo năm 2024.

Ở khối nghiên cứu, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc là tổ chức nghiên cứu đứng đầu thế giới với 1.396 họ bằng sáng chế.

Trong khi đó, State Grid Corporation of China sở hữu 1.144 họ bằng sáng chế, riêng giai đoạn 2024-2025 đã công bố 853 họ bằng sáng chế.

Đại học Chiết Giang cũng vươn lên mạnh mẽ với 903 họ bằng sáng chế. Ngoài ra, nhóm 25 chủ sở hữu bằng sáng chế GenAI lớn nhất thế giới còn có sự góp mặt của China Southern Power Grid, Inspur Group và Ant Group, đại diện cho các lĩnh vực năng lượng, hạ tầng điện toán đám mây và công nghệ tài chính.

Top 25 doanh nghiệp sở hữu lượng bằng sáng chế GenAI lớn nhất thế giới. Nguồn: WIPO 

Hoa Kỳ tăng trưởng nhanh nhưng vẫn kém Trung Quốc về quy mô 

Báo cáo cho biết số lượng họ bằng sáng chế GenAI của Hoa Kỳ tăng từ khoảng 1.185 vào năm 2023 lên hơn 4.380 vào năm 2025.

Trong giai đoạn này, tốc độ tăng trưởng kép hàng năm của Hoa Kỳ đạt 92%, cao hơn mức 64% của Trung Quốc.

Theo WIPO, mức tăng này phản ánh quá trình thương mại hóa mạnh mẽ các công nghệ GenAI tại các doanh nghiệp Mỹ, từ đó thúc đẩy hoạt động đăng ký sáng chế. Tuy nhiên, xét về tổng quy mô, Hoa Kỳ vẫn đứng sau Trung Quốc.

Trong số các doanh nghiệp Mỹ, Alphabet (Google) là chủ sở hữu bằng sáng chế GenAI lớn nhất với 1.083 họ bằng sáng chế, trong đó 640 họ được nộp trong giai đoạn 2024-2025.

Microsoft đứng tiếp theo với 865 họ bằng sáng chế, còn IBM sở hữu 821 họ, mặc dù số hồ sơ mới của IBM trong hai năm gần đây chỉ đạt 220 họ bằng sáng chế.

Đáng chú ý, Nvidia lần đầu xuất hiện trong nhóm 25 chủ sở hữu bằng sáng chế GenAI lớn nhất thế giới với 497 họ bằng sáng chế, trong đó 333 họ được công bố trong giai đoạn 2024-2025. Theo WIPO, điều này phản ánh quá trình mở rộng hoạt động của Nvidia từ phần cứng GPU sang phần mềm AI và kiến trúc mô hình trí tuệ nhân tạo.

SoftBank dẫn đầu về số lượng bằng sáng chế tích lũy 

Mặc dù Trung Quốc vẫn là quốc gia dẫn đầu về số lượng công bố bằng sáng chế GenAI, báo cáo cho biết SoftBank của Nhật Bản hiện là chủ sở hữu bằng sáng chế GenAI lớn nhất thế giới với gần 3.000 họ bằng sáng chế, gần như toàn bộ được công bố trong năm 2025.

Tuy nhiên, điều này không làm thay đổi vị thế của Trung Quốc với tư cách là nguồn công bố bằng sáng chế GenAI lớn nhất xét theo quy mô quốc gia.

Trung Quốc trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về bằng sáng chế AI tạo sinh. Ảnh: Getty Images

Bằng sáng chế GenAI tăng mạnh trên toàn cầu

Theo WIPO, số lượng họ bằng sáng chế GenAI được công bố trên toàn cầu đã tăng từ khoảng 14.000 vào năm 2023 lên hơn 37.800 vào năm 2025.

Riêng trong hai năm 2024 và 2025 đã có hơn 56.000 họ bằng sáng chế GenAI mới được công bố, vượt tổng số của cả giai đoạn 2014,2023.

Hiện nay, GenAI chiếm 8,7% tổng số họ bằng sáng chế liên quan đến AI trên thế giới, tăng từ 6,1% vào năm 2023 và 4,2% vào năm 2017.

Tổng Giám đốc WIPO Daren Tang nhận định rằng bằng sáng chế GenAI hiện không còn chỉ được nộp bởi các công ty công nghệ mà đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực như tài chính, viễn thông, hạ tầng và các dịch vụ số.

Xu hướng này được phản ánh rõ trong danh mục bằng sáng chế của Trung Quốc, với sự tham gia của các nền tảng internet như Tencent, Baidu, ByteDance và Alibaba, cùng các doanh nghiệp bảo hiểm như Ping An, các tập đoàn điện lực như State Grid Corporation of China và China Southern Power Grid, doanh nghiệp viễn thông China Mobile cũng như nhiều viện nghiên cứu và trường đại học, gồm Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Đại học Chiết Giang và Đại học Thanh Hoa.

Bên cạnh đó, WIPO cho biết nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Đức, Canada và Thụy Sĩ đều ghi nhận tốc độ tăng trưởng kép hàng năm về bằng sáng chế GenAI vượt 80%, từng bước thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc về tốc độ tăng trưởng. Dù vậy, Trung Quốc vẫn duy trì vị trí dẫn đầu thế giới về số lượng công bố bằng sáng chế AI tạo sinh.